Zaniżone odszkodowanie z OC – jak odzyskać dopłatę?

Kiedy można mówić o zaniżonym odszkodowaniu z OC?

O zaniżonym odszkodowaniu z OC sprawcy można mówić wtedy, gdy wypłacona kwota nie pozwala na realne naprawienie szkody albo gdy ubezpieczyciel pominął część uzasadnionych roszczeń poszkodowanego. Chodzi nie tylko o sam koszt naprawy samochodu, lecz także o inne normalne następstwa wypadku lub kolizji.

Podstawowa zasada wynika z Kodeksu cywilnego: naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. W praktyce oznacza to, że odszkodowanie z OC sprawcy powinno przywrócić sytuację majątkową poszkodowanego do stanu możliwie najbliższego temu sprzed zdarzenia.

Najczęściej zaniżenie pojawia się w kosztorysie naprawy. Ubezpieczyciel może przyjąć zbyt niską stawkę za roboczogodzinę, zastosować ceny nieodpowiednich zamienników, potrącić amortyzację części, pominąć część uszkodzeń albo założyć naprawę tańszą niż faktycznie możliwa do wykonania w danym pojeździe.

Ważne jest również to, że poszkodowany nie musi zgadzać się z pierwszą decyzją ubezpieczyciela. Decyzja zakładu ubezpieczeń nie zamyka sprawy. Można żądać uzasadnienia, wglądu do akt szkody, ponownej kalkulacji, dopłaty, a następnie – w razie potrzeby – dochodzić roszczenia przed sądem.

Co może obejmować odszkodowanie z OC sprawcy?

W przypadku szkody w pojeździe poszkodowany może domagać się przede wszystkim kosztów naprawy samochodu. Jeżeli naprawa jest ekonomicznie uzasadniona, odszkodowanie powinno obejmować celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody. Dotyczy to również nowych części, jeżeli ich użycie jest potrzebne do prawidłowej naprawy. Ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie tylko wtedy, gdy wykaże, że użycie nowych części prowadziłoby do nieuzasadnionego wzrostu wartości pojazdu.

Jeżeli pojazd nie nadawał się do dalszej jazdy, można dochodzić zwrotu kosztów holowania. Wysokość tych kosztów powinna być racjonalna, ale ubezpieczyciel nie może odmówić zwrotu tylko dlatego, że holowanie było drogie, jeśli wynikało to z odległości, miejsca zdarzenia, pory dnia albo realnych cen usług.

Poszkodowany może również żądać zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Auto zastępcze powinno odpowiadać klasie uszkodzonego pojazdu, a okres najmu powinien być uzasadniony czasem naprawy, likwidacji szkody albo – przy szkodzie całkowitej – czasem potrzebnym na nabycie innego samochodu. Sam fakt, że poszkodowany mógł korzystać z komunikacji publicznej, nie wyklucza automatycznie roszczenia o zwrot kosztów najmu.

W uzasadnionych przypadkach można żądać także odszkodowania za utratę wartości handlowej pojazdu. Dotyczy to zwłaszcza nowszych samochodów, które po naprawie tracą na wartości rynkowej dlatego, że mają historię powypadkową. Nie jest to jednak roszczenie automatyczne – warto poprzeć je opinią rzeczoznawcy albo konkretnym wyliczeniem spadku wartości.

Jeżeli w wypadku doszło do obrażeń ciała, roszczenia mogą obejmować także koszty leczenia, rehabilitacji, leków, dojazdów do placówek medycznych, opieki osób trzecich, utracone zarobki, rentę oraz zadośćuczynienie za krzywdę, ból i cierpienie. Każde z tych roszczeń powinno być udokumentowane możliwie dokładnie.

Na czym ubezpieczyciele najczęściej zaniżają odszkodowanie?

Najczęstszy problem dotyczy kosztów naprawy. Ubezpieczyciele przyjmują stawki za roboczogodzinę niższe niż stosowane przez warsztaty w danym regionie, wskazują tańsze części, pomijają koszt materiałów lakierniczych, nie uwzględniają pełnej technologii naprawy albo kwalifikują element do naprawy, mimo że powinien zostać wymieniony.

Podobne spory z ubezpieczycielem pojawiają się przy odszkodowaniu za zalanie mieszkania, gdy kwestionowany jest zakres szkody albo wysokość kosztów naprawy.

Kolejnym częstym sporem jest potrącenie amortyzacji części. Sama okoliczność, że w samochodzie były używane części, nie oznacza jeszcze, że ubezpieczyciel może automatycznie obniżyć odszkodowanie. Jeżeli do prawidłowej naprawy potrzebne są nowe części, odszkodowanie powinno je obejmować, chyba że ubezpieczyciel wykaże realny wzrost wartości całego pojazdu po naprawie.

Ubezpieczyciele kwestionują również najem pojazdu zastępczego. Spór może dotyczyć dobowej stawki najmu, klasy pojazdu, długości okresu najmu albo tego, czy poszkodowany powinien był skorzystać z oferty wypożyczalni wskazanej przez ubezpieczyciela. W takiej sytuacji warto wykazać, że najem był rzeczywiście potrzebny, stawka odpowiadała warunkom rynkowym, a okres najmu wynikał z realnego czasu naprawy lub likwidacji szkody.

W sprawach dotyczących szkód osobowych zaniżenie często dotyczy zadośćuczynienia. Ubezpieczyciel może przyznać kwotę niewspółmiernie niską do zakresu obrażeń, czasu leczenia, dolegliwości bólowych, ograniczeń w życiu codziennym albo skutków psychicznych wypadku. W takich sprawach istotne znaczenie ma dokumentacja medyczna, historia leczenia i opis wpływu wypadku na życie poszkodowanego.

Terminy wypłaty odszkodowania z OC

Po zgłoszeniu szkody ubezpieczyciel powinien przeprowadzić postępowanie likwidacyjne i wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie. Jeżeli w tym czasie nie da się wyjaśnić wszystkich okoliczności potrzebnych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania, zakład ubezpieczeń powinien wypłacić bezsporną część świadczenia w terminie 30 dni.

Pozostała część odszkodowania powinna zostać wypłacona w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie spornych okoliczności było możliwe. Co do zasady nie powinno to nastąpić później niż w terminie 90 dni od zgłoszenia szkody. Wyjątkiem są sytuacje, w których ustalenie odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.

Jeżeli ubezpieczyciel odmawia wypłaty albo wypłaca tylko część świadczenia, powinien uzasadnić swoje stanowisko i wskazać okoliczności oraz podstawę prawną decyzji. W praktyce warto zażądać także pełnej dokumentacji szkody, w tym kosztorysu, zdjęć, notatek rzeczoznawcy i kalkulacji.

Jak zgłosić szkodę i przygotować dokumenty?

Szkodę można zgłosić pisemnie, telefonicznie, przez formularz internetowy albo w aplikacji ubezpieczyciela. Forma zgłoszenia nie jest najważniejsza – istotne jest, aby zachować potwierdzenie zgłoszenia oraz numer szkody.

W zgłoszeniu warto opisać przebieg zdarzenia, wskazać dane sprawcy, numer polisy OC, zakres uszkodzeń pojazdu, ewentualne obrażenia ciała oraz wszystkie roszczenia, których dochodzi poszkodowany. Jeżeli na początku nie da się jeszcze dokładnie wyliczyć wszystkich kosztów, można zgłosić szkodę i zastrzec możliwość uzupełnienia roszczeń po zgromadzeniu dokumentów.

Do zgłoszenia lub późniejszego odwołania warto dołączyć w szczególności:

• oświadczenie sprawcy, notatkę policyjną, mandat, wyrok albo inne dokumenty potwierdzające odpowiedzialność sprawcy,
• zdjęcia uszkodzeń pojazdu i miejsca zdarzenia,
• kosztorys naprawy, faktury, rachunki albo opinię niezależnego rzeczoznawcy,
• umowę najmu pojazdu zastępczego i fakturę za najem,
• rachunki za holowanie, parkowanie, leczenie, rehabilitację, leki i dojazdy,
• dokumentację medyczną oraz zaświadczenia o niezdolności do pracy,
• dokumenty potwierdzające utracone dochody, jeżeli takie roszczenie jest zgłaszane.

Odwołanie od decyzji ubezpieczyciela

Jeżeli odszkodowanie jest zaniżone, pierwszym krokiem jest zwykle reklamacja lub odwołanie od decyzji ubezpieczyciela. W piśmie należy wskazać numer szkody, decyzję, z którą poszkodowany się nie zgadza, żądaną kwotę dopłaty oraz konkretne argumenty. Samo stwierdzenie, że odszkodowanie jest za niskie, zazwyczaj nie wystarczy.

Dobre odwołanie powinno odnosić się do konkretnych pozycji kosztorysu. Można wskazać, że zastosowano zbyt niską stawkę roboczogodziny, pominięto określone elementy naprawy, bezpodstawnie przyjęto zamienniki, zaniżono okres najmu pojazdu zastępczego albo nie uwzględniono utraty wartości handlowej pojazdu.

Ubezpieczyciel powinien odpowiedzieć na reklamację bez zbędnej zwłoki, zasadniczo nie później niż w terminie 30 dni. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin może zostać wydłużony do 60 dni, ale ubezpieczyciel powinien wyjaśnić przyczyny opóźnienia i wskazać okoliczności, które musi jeszcze ustalić.

Jeżeli reklamacja nie przyniesie rezultatu, można rozważyć wniosek o interwencję Rzecznika Finansowego, postępowanie polubowne albo skierowanie sprawy do sądu. W praktyce wcześniejsze złożenie reklamacji jest ważne także dlatego, że porządkuje spór i pokazuje, jakie argumenty ubezpieczyciel podtrzymuje.

Przedawnienie roszczeń o odszkodowanie

Roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Trzeba jednak pamiętać o ważnych wyjątkach. W przypadku szkody na osobie termin przedawnienia nie może skończyć się wcześniej niż po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie przedawnia się z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa.

W sprawach komunikacyjnych nie warto odkładać działania do końca terminu przedawnienia. Im później poszkodowany zbiera dokumenty, tym trudniej uzyskać zdjęcia, kosztorysy, dokumentację z warsztatu, dane świadków czy pełne informacje o przebiegu leczenia.

Postępowanie sądowe przeciwko ubezpieczycielowi

Jeżeli ubezpieczyciel podtrzymuje zaniżoną decyzję, poszkodowany może wnieść pozew o zapłatę. Przed skierowaniem sprawy do sądu warto ocenić, jaka kwota jest realnie sporna, jakie dowody są dostępne i czy potencjalne koszty procesu pozostają rozsądne w stosunku do dochodzonego roszczenia.

W sprawie sądowej obowiązuje zasada, że kto twierdzi, ten powinien swoje twierdzenia udowodnić. Poszkodowany powinien więc wykazać zarówno odpowiedzialność sprawcy i ubezpieczyciela, jak i wysokość szkody oraz związek przyczynowy między zdarzeniem a dochodzonymi kosztami.

W sporach o szkody w pojeździe często kluczowe znaczenie ma opinia biegłego z zakresu techniki samochodowej i wyceny kosztów naprawy. W sprawach o zadośćuczynienie i koszty leczenia sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego lekarza, który oceni charakter obrażeń, czas leczenia, trwałe następstwa wypadku i wpływ urazów na funkcjonowanie poszkodowanego.

Do pozwu warto dołączyć możliwie pełny materiał dowodowy: decyzje ubezpieczyciela, odwołania, kosztorysy, faktury, zdjęcia, opinię prywatnego rzeczoznawcy, dokumentację medyczną i potwierdzenia utraconych dochodów. Zgłaszanie dowodów dopiero na późniejszym etapie może utrudnić prowadzenie sprawy.

FAQ

Podsumowanie

Zaniżone odszkodowanie z OC sprawcy nie musi kończyć sprawy. Poszkodowany ma prawo zakwestionować decyzję ubezpieczyciela, żądać dopłaty, przedstawić własne dowody i dochodzić pełnego naprawienia szkody. Najważniejsze jest to, aby działać konkretnie: wskazać, które elementy decyzji są błędne, wyliczyć żądaną kwotę i poprzeć ją dokumentami.

W praktyce największe znaczenie mają kosztorysy, faktury, dokumentacja medyczna, potwierdzenia utraconych dochodów oraz opinie rzeczoznawców. Im lepiej udokumentowana szkoda, tym większa szansa na skuteczne odwołanie albo wygraną w sądzie.

Źródła

• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK – w szczególności art. 14 i art. 36.
• Kodeks cywilny – w szczególności art. 361, art. 363, art. 442¹, art. 444 i art. 445.
• Rzecznik Finansowy – zasady składania reklamacji do ubezpieczyciela.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11 – najem pojazdu zastępczego.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11 – nowe części i potrącenia amortyzacyjne.