Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela przysługuje po spełnieniu warunków z Karty Nauczyciela, m.in. przy zatrudnieniu w pełnym wymiarze na czas nieokreślony i po odpowiednim stażu pracy. Od 2025 r. uproszczono zasady liczenia wymaganego 7-letniego okresu pracy.
Z artykułu dowiesz się, kto może skorzystać z urlopu zdrowotnego, jak wygląda procedura badania lekarskiego, ile może trwać urlop, jakie wynagrodzenie przysługuje nauczycielowi oraz kiedy możliwe jest odwołanie od orzeczenia.
Urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym uprawnieniem nauczycielskim uregulowanym w Karcie Nauczyciela. Nie jest to zwykłe zwolnienie lekarskie ani urlop wypoczynkowy. Jego celem jest przeprowadzenie zaleconego leczenia albo leczenia uzdrowiskowego lub rehabilitacji uzdrowiskowej, tak aby nauczyciel mógł odzyskać zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku.
Zasadniczo z urlopu może skorzystać nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, który przepracował nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Ten 7-letni wymóg dotyczy udzielenia pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia.
Aktualnie okres 7 lat pracy uważa się za nieprzerwany także wtedy, gdy nauczyciel podjął zatrudnienie w szkole nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu poprzedniego stosunku pracy w tej samej lub innej szkole. Do tego okresu wlicza się czasową niezdolność do pracy z powodu choroby oraz urlop inny niż wypoczynkowy, ale tylko wtedy, gdy łącznie nie trwają dłużej niż 6 miesięcy. Jeżeli niezdolność do pracy i urlopy przekraczają łącznie 6 miesięcy, wymagany okres pracy przedłuża się o ten czas.
Nie należy mylić urlopu zdrowotnego nauczyciela ze świadczeniem z ZUS po długiej chorobie — urlop dla poratowania zdrowia wynika z Karty Nauczyciela, a taka przerwa w pracy jednorazowo nie może przekraczać roku.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Dyrektor szkoły udziela urlopu dla poratowania zdrowia w dwóch zasadniczych sytuacjach. Po pierwsze, urlop może służyć przeprowadzeniu zaleconego leczenia choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej albo choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy odgrywają istotną rolę. Po drugie, urlop może być udzielony na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową.
Przepisy nie zawierają zamkniętej listy chorób dających prawo do urlopu. O potrzebie udzielenia urlopu na leczenie orzeka uprawniony lekarz medycyny pracy, z którym szkoła ma zawartą umowę. Lekarz ocenia stan zdrowia nauczyciela, specyfikę jego pracy, dokumentację medyczną oraz ewentualną potrzebę badań dodatkowych lub konsultacji specjalistycznych.
W praktyce urlop może dotyczyć m.in. problemów z narządem głosu, układem oddechowym, układem ruchu, układem nerwowym albo innych schorzeń, jeżeli w konkretnym przypadku mają związek ze środowiskiem pracy lub sposobem jej wykonywania. Samo rozpoznanie choroby nie przesądza jednak o prawie do urlopu — decydujące jest orzeczenie właściwego lekarza.
Procedura zaczyna się od pisemnego wniosku nauczyciela do dyrektora szkoły. We wniosku warto wskazać, że nauczyciel ubiega się o urlop dla poratowania zdrowia na podstawie art. 73 Karty Nauczyciela oraz określić, czy chodzi o leczenie na podstawie orzeczenia lekarskiego, czy o leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową.
Po otrzymaniu wniosku dyrektor szkoły ma obowiązek wydać skierowanie na badanie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych. Nauczyciel powinien zgłosić się na badanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od otrzymania skierowania i przedstawić lekarzowi dokumentację medyczną z dotychczasowego leczenia.
Uprawniony lekarz wydaje orzeczenie lekarskie określające, czy istnieje potrzeba udzielenia urlopu, a jeżeli tak — na jaki czas. Orzeczenie sporządza się w trzech egzemplarzach: dla nauczyciela, dla dyrektora szkoły oraz do dokumentacji medycznej. Koszty badań, badań dodatkowych i konsultacji specjalistycznych wymaganych w tej procedurze ponosi szkoła.
Zarówno nauczyciel, jak i dyrektor szkoły mogą odwołać się od orzeczenia lekarskiego. Odwołanie wnosi się na piśmie, wraz z uzasadnieniem, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Składa się je za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie.
Lekarz przekazuje odwołanie wraz z kopią dokumentacji badań do właściwego podmiotu w terminie 7 dni. Co do zasady sprawę rozpoznaje wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania nauczyciela albo siedzibę szkoły. Jeżeli orzeczenie wydał lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, odwołanie trafia do właściwego instytutu badawczego w dziedzinie medycyny pracy.
Podmiot rozpatrujący odwołanie ma 30 dni od dnia otrzymania odwołania na wydanie orzeczenia po przeprowadzeniu badań lekarskich. Takie orzeczenie jest ostateczne, a dyrektor udziela urlopu na podstawie ostatecznego orzeczenia.
Urlop dla poratowania zdrowia nie może przekroczyć jednorazowo roku. Kolejnego urlopu można udzielić najwcześniej po upływie roku od dnia zakończenia poprzedniego urlopu. Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela w okresie całego zatrudnienia nie może przekroczyć 3 lat.
Jeżeli urlop zostaje udzielony na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową, dyrektor szkoły udziela go na podstawie potwierdzonego skierowania wystawionego w trybie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W takim przypadku okres urlopu odpowiada okresowi ustalonemu w potwierdzonym skierowaniu.
W przypadku nauczyciela, któremu do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, urlop udzielany w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia choroby nie może trwać dłużej niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc nabycia uprawnień emerytalnych. Ograniczenie to dotyczy urlopu na leczenie choroby z art. 73 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, a nie urlopu udzielanego na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową.
W czasie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel zachowuje prawo do comiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, dodatku za wysługę lat oraz innych świadczeń pracowniczych, w tym dodatku, o którym mowa w art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela, jeżeli nauczycielowi przysługuje.
Jeżeli urlop został udzielony na okres dłuższy niż 30 dni, nauczyciel podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Badanie kontrolne jest więc istotnym elementem powrotu do pracy po dłuższej nieobecności.
Podczas urlopu nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej. Jeżeli dyrektor szkoły stwierdzi naruszenie tego zakazu, ma obowiązek odwołać nauczyciela z urlopu i wyznaczyć termin powrotu do pracy.
Dyrektor szkoły nie udziela urlopu uznaniowo. Jeżeli nauczyciel spełnia warunki formalne, a właściwe orzeczenie lekarskie albo potwierdzone skierowanie uzasadnia urlop, dyrektor powinien udzielić urlopu. Odmowa może być zasadna wtedy, gdy brakuje ustawowych przesłanek, np. nauczyciel nie jest zatrudniony w pełnym wymiarze na czas nieokreślony, nie spełnia wymaganego stażu przy pierwszym urlopie albo nie przedstawił dokumentu wymaganego do udzielenia urlopu.
Spór może dotyczyć również sposobu liczenia stażu, przerw między zatrudnieniami w szkołach, przekroczenia łącznego limitu urlopów albo ograniczeń emerytalnych. W takich przypadkach warto najpierw ustalić dokładny przebieg zatrudnienia i sprawdzić, czy dyrektor prawidłowo zastosował aktualne brzmienie art. 73 Karty Nauczyciela.
Poniższe przykłady pokazują, jak przepisy o urlopie dla poratowania zdrowia mogą działać w typowych sytuacjach nauczycieli.
Pani Anna jest nauczycielką języka polskiego zatrudnioną na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć. Pracowała w dwóch szkołach, ale przerwa między stosunkami pracy wyniosła 2 miesiące. Przy spełnieniu pozostałych warunków jej 7-letni okres pracy może być traktowany jako nieprzerwany, dlatego dyrektor powinien wydać skierowanie na badanie w terminie do 7 dni roboczych od złożenia wniosku.
Pan Michał ma problemy z narządem głosu i dokumentację z leczenia laryngologicznego. Sam fakt choroby nie oznacza jeszcze automatycznego prawa do urlopu. Uprawniony lekarz oceni, czy schorzenie uzasadnia urlop dla poratowania zdrowia, biorąc pod uwagę wyniki badania, dokumentację, specyfikę pracy nauczyciela i ewentualne konsultacje specjalistyczne.
Pani Katarzyna korzystała już z urlopu zdrowotnego przez 10 miesięcy. Po kilku latach chce ubiegać się o kolejny urlop. Nie musi ponownie wykazywać 7-letniego stażu wymaganego przy pierwszym urlopie, ale musi pamiętać, że kolejny urlop można uzyskać najwcześniej po roku od zakończenia poprzedniego, a łączny limit w całym zatrudnieniu wynosi 3 lata.
Nie, podstawowym warunkiem jest zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Do 7-letniego stażu wymaganego przy pierwszym urlopie można natomiast zaliczać wcześniejszą pracę w szkole w wymiarze nie niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.
Tak, po otrzymaniu pisemnego wniosku nauczyciela dyrektor wydaje skierowanie na badanie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych. Samo skierowanie nie oznacza jeszcze przyznania urlopu — potrzebne jest orzeczenie lekarskie albo potwierdzone skierowanie na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową.
Tak. Nauczyciel i dyrektor szkoły mają 14 dni od otrzymania orzeczenia na złożenie pisemnego odwołania z uzasadnieniem. Odwołanie składa się za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie.
Nie. W czasie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej. Naruszenie tego zakazu powoduje odwołanie nauczyciela z urlopu przez dyrektora szkoły.
Trzeba odróżnić dwa cele urlopu. Urlop na zalecone leczenie choroby podlega ograniczeniom emerytalnym z art. 73 Karty Nauczyciela. Natomiast urlop na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową jest udzielany na podstawie potwierdzonego skierowania i na okres w nim wskazany.
Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela jest ważnym, ale formalnym uprawnieniem. Kluczowe znaczenie mają: rodzaj zatrudnienia, wymiar zajęć, staż pracy, cel urlopu, prawidłowe skierowanie na badanie oraz orzeczenie lekarza albo potwierdzone skierowanie na leczenie uzdrowiskowe. W razie sporu z dyrektorem szkoły albo wątpliwości co do orzeczenia trzeba pilnować terminów, zwłaszcza 14-dniowego terminu na odwołanie.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 515, art. 73 – tekst jednolity
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia, t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2238 – tekst aktu
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1836 – tekst aktu
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: r.pr. Eliza Polachowska
Radca prawny, mediator i doradca obywatelski. Wiedzę oraz doświadczenie zawodowe zdobywała przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Zielonej Górze. Przez kilka lat pracowała w administracji publicznej, następnie w Kancelariach adwokackich i radcowskich oraz jako asystent sędziego w...
>> więcej informacji
