Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Polski rezydent podatkowy, który wykonuje pracę zdalną z terytorium Polski dla zagranicznego pracodawcy albo kontrahenta, co do zasady rozlicza dochód w Polsce. O miejscu opodatkowania decyduje przede wszystkim rezydencja podatkowa oraz faktyczne miejsce wykonywania pracy, a nie samo państwo siedziby firmy wypłacającej wynagrodzenie.
W artykule wyjaśniamy, kiedy wystarczy polskie rozliczenie PIT, kiedy trzeba sprawdzić umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, jak płacić zaliczki oraz czym różni się rozliczenie umowy o pracę od współpracy B2B.
Pierwszym krokiem jest ustalenie rezydencji podatkowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o PIT osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania na terytorium Polski podlega w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na to, gdzie położone są źródła przychodów. Jest to nieograniczony obowiązek podatkowy.
Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która spełnia co najmniej jeden z dwóch warunków: posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Warunki te są alternatywne. Oznacza to, że wystarczy spełnienie jednego z nich. W praktyce szczególnie ważny jest ośrodek interesów życiowych: miejsce zamieszkania rodziny, główne źródło aktywności zawodowej, majątek, stałe mieszkanie, konto bankowe, centrum spraw osobistych i gospodarczych.
Jeżeli podatnik ma powiązania z dwoma państwami, nie wystarczy mechanicznie policzyć dni pobytu. Trzeba sprawdzić właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, ponieważ może ona zawierać reguły rozstrzygające konflikt rezydencji, tzw. tie-breaker.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
W przypadku pracy najemnej, czyli przede wszystkim umowy o pracę, typowe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidują zasadę, że wynagrodzenie jest opodatkowane w państwie rezydencji pracownika, chyba że praca jest wykonywana w drugim państwie. Jeżeli praca jest faktycznie wykonywana w drugim państwie, wynagrodzenie za tę pracę może być tam opodatkowane na zasadach określonych w danej umowie.
Dla pracy zdalnej kluczowe jest więc miejsce fizycznego wykonywania obowiązków. Jeżeli pracownik mieszka w Polsce, jest polskim rezydentem podatkowym i wykonuje obowiązki wyłącznie z Polski, to samo położenie siedziby zagranicznego pracodawcy nie przesądza o opodatkowaniu za granicą. W typowej sytuacji dochód z takiej pracy rozlicza się w Polsce.
Inaczej może być, gdy pracownik część obowiązków wykonuje fizycznie w innym państwie, przebywa tam przez dłuższy czas, ma tam centrum spraw życiowych albo zagraniczny pracodawca pobiera lokalny podatek. Wtedy trzeba sprawdzić konkretną UPO, zakres pracy wykonywanej w poszczególnych państwach oraz dokumenty płacowe.
Zobacz również: przy dochodach opodatkowanych w dwóch państwach właściwy sposób rozliczenia zależy od metody unikania podwójnego opodatkowania w UPO.
Metodę unikania podwójnego opodatkowania stosuje się wtedy, gdy dany dochód może być opodatkowany w dwóch państwach: w państwie rezydencji i w państwie źródła lub faktycznego wykonywania pracy. Jeżeli praca jest wykonywana wyłącznie w Polsce, a zagraniczny pracodawca nie pobiera podatku za granicą, najczęściej nie ma podwójnego opodatkowania i nie ma czego eliminować metodą z UPO.
Jeżeli jednak podatnik pracował częściowo za granicą albo zagraniczny podatek został pobrany, trzeba ustalić, czy dana umowa przewiduje metodę wyłączenia z progresją, czy metodę proporcjonalnego odliczenia. Od tego zależy sposób wypełnienia zeznania rocznego, możliwość wykazania podatku zapłaconego za granicą oraz ewentualne zastosowanie dodatkowych ulg.
Zobacz również: przy metodzie odliczenia proporcjonalnego dostępna może być ulga abolicyjna, ale obecnie ma ona istotne ograniczenia kwotowe i nie zawsze pozwala wyzerować różnicę w podatku.
Jeżeli polski rezydent osiąga dochody ze stosunku pracy z zagranicy bez pośrednictwa polskiego płatnika, stosuje się art. 44 ust. 1a pkt 1 oraz art. 44 ust. 3a ustawy o PIT. Podatnik sam oblicza i wpłaca miesięczne zaliczki na podatek dochodowy.
Zaliczki wpłaca się co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został uzyskany. Zaliczka za grudzień jest płatna w terminie złożenia zeznania rocznego. Zaliczki wpłaca się na indywidualny mikrorachunek podatkowy.
Przy obliczaniu zaliczki uwzględnia się przychód, pracownicze koszty uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenia społeczne, jeżeli podlegają odliczeniu. Przychód otrzymany w walucie obcej przelicza się na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.
Roczne rozliczenie dochodu z pracy najemnej bez pośrednictwa polskiego płatnika następuje zasadniczo w zeznaniu PIT-36. Jeżeli dochód dotyczy pracy faktycznie wykonywanej za granicą albo podatnik stosuje metodę unikania podwójnego opodatkowania, zwykle potrzebny będzie także załącznik PIT/ZG. Jeżeli natomiast cała praca była wykonywana w Polsce i nie wystąpił dochód zagraniczny w rozumieniu rozliczenia rocznego, PIT/ZG może nie być potrzebny.
Jeżeli osoba z Polski świadczy usługi dla zagranicznej firmy w ramach działalności gospodarczej, nie rozlicza tego tak jak pracownik etatowy. Przychód z takiej współpracy jest przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej, a sposób rozliczenia zależy od wybranej formy opodatkowania: skali podatkowej, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, o ile dana forma jest dopuszczalna dla rodzaju usług.
Przy B2B trzeba odrębnie sprawdzić także kwestie VAT, miejsce świadczenia usług, ewentualny obowiązek rejestracji do VAT-UE, zasady wystawiania faktur oraz sposób przeliczania przychodów walutowych. Sam fakt, że kontrahent ma siedzibę za granicą, nie oznacza automatycznie, że podatek dochodowy od działalności jest płacony za granicą.
W praktyce najczęstszy błąd polega na mieszaniu zasad dla umowy o pracę i działalności gospodarczej. Pracownik zagranicznego pracodawcy może mieć obowiązek samodzielnego wpłacania zaliczek z art. 44 ustawy o PIT, natomiast przedsiębiorca rozlicza zaliczki albo ryczałt według zasad właściwych dla swojej działalności.
Rozliczenie PIT nie wyczerpuje wszystkich obowiązków. Przy umowie o pracę wykonywanej w Polsce dla zagranicznego pracodawcy trzeba osobno ustalić podleganie ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym. W relacjach unijnych zasadą jest podleganie ustawodawstwu tylko jednego państwa, a pracodawca z innego państwa członkowskiego może być zobowiązany do wykonywania obowiązków płatnika składek w państwie właściwym.
W określonych przypadkach pracodawca zagraniczny może zawrzeć z pracownikiem porozumienie, na podstawie którego pracownik przejmuje część obowiązków związanych z rozliczaniem składek. Nie należy jednak utożsamiać takiego porozumienia z obowiązkami podatkowymi w PIT. To dwa odrębne obszary: podatek dochodowy i ubezpieczenia społeczne.
Osoby, które po okresie mieszkania za granicą wracają do Polski i zaczynają wykonywać pracę zdalną z Polski, powinny ustalić moment zmiany rezydencji podatkowej. W jednym roku podatkowym może dojść do sytuacji, w której część dochodów przypada na okres zagranicznej rezydencji, a część na okres polskiej rezydencji.
Zobacz również: osoby zmieniające rezydencję mogą w niektórych przypadkach skorzystać z ulgi na powrót do Polski, ale trzeba spełnić warunki ustawowe, w tym dotyczące wcześniejszego miejsca zamieszkania i dokumentowania rezydencji.
Poniższe przykłady pokazują, jak te zasady działają w typowych sytuacjach. W praktyce ostateczne rozliczenie zależy od treści umowy, miejsca wykonywania pracy, dokumentów płacowych i właściwej umowy międzynarodowej.
Anna mieszka w Poznaniu i jest zatrudniona na umowę o pracę przez firmę z Irlandii. Wszystkie obowiązki wykonuje z mieszkania w Polsce, a do Irlandii nie wyjeżdża służbowo. W takiej sytuacji wynagrodzenie z pracy wykonywanej w Polsce rozlicza w Polsce. Jeżeli irlandzki pracodawca nie działa jako polski płatnik, Anna samodzielnie wpłaca miesięczne zaliczki na PIT i składa PIT-36.
Michał pracuje zdalnie dla niemieckiej spółki, ale przez trzy miesiące wykonuje obowiązki z biura tej spółki w Berlinie. Część wynagrodzenia może wymagać analizy niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i dokumentów płacowych. W rozliczeniu rocznym może pojawić się konieczność wykazania dochodu zagranicznego i zastosowania właściwej metody unikania podwójnego opodatkowania.
Katarzyna prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w Polsce i świadczy usługi marketingowe dla kontrahenta z Kanady. Nie jest pracownikiem, więc nie rozlicza przychodu według zasad dla stosunku pracy z zagranicy. Wystawia faktury w ramach działalności, rozpoznaje przychód podatkowy po przeliczeniu waluty i płaci podatek według wybranej formy opodatkowania swojej firmy.
Nie. Jeżeli zagraniczny pracodawca nie jest polskim płatnikiem, pracownik mieszkający w Polsce zwykle sam oblicza i wpłaca zaliczki na PIT od wynagrodzenia.
Nie zawsze. Decyduje przede wszystkim miejsce faktycznego wykonywania pracy oraz rezydencja podatkowa. Jeżeli praca jest wykonywana wyłącznie w Polsce przez polskiego rezydenta, samo położenie firmy za granicą nie przesądza o zagranicznym opodatkowaniu.
Najczęściej będzie to PIT-36, ponieważ podatnik rozlicza dochody bez pośrednictwa polskiego płatnika. PIT/ZG jest potrzebny wtedy, gdy wykazuje się dochody zagraniczne i stosuje właściwą metodę unikania podwójnego opodatkowania.
Tak, przy dochodach ze stosunku pracy z zagranicy bez pośrednictwa płatnika zaliczki wpłaca się zasadniczo do 20. dnia kolejnego miesiąca, a za grudzień w terminie złożenia zeznania rocznego.
Tak. Przychody w walucie obcej przelicza się na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.
Nie. Przy B2B przychód rozlicza się w ramach działalności gospodarczej, zgodnie z wybraną formą opodatkowania. Trzeba też sprawdzić VAT, fakturowanie i ewentualne obowiązki w transakcjach zagranicznych.
Praca zdalna dla zagranicznej firmy nie oznacza automatycznie, że podatek należy zapłacić za granicą. Jeżeli polski rezydent wykonuje obowiązki z Polski, dochód najczęściej rozlicza w Polsce. Przy umowie o pracę bez polskiego płatnika pracownik powinien pamiętać o samodzielnych zaliczkach na PIT i zeznaniu PIT-36.
Najwięcej wątpliwości pojawia się wtedy, gdy praca jest wykonywana częściowo za granicą, zagraniczny pracodawca potrąca podatek, podatnik zmienia rezydencję albo współpraca ma charakter B2B. W takich sytuacjach trzeba analizować konkretną umowę, dokumenty płacowe, właściwą UPO oraz przepisy o składkach.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 3, art. 11a, art. 27, art. 44 i art. 45 – ISAP.
2. Ministerstwo Finansów, informacje o dochodach z pracy wykonywanej za granicą – podatki.gov.pl.
3. Ministerstwo Finansów, wykaz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania – podatki.gov.pl.
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zgłoszenie podmiotu pełniącego rolę płatnika zagranicznego – zus.pl.
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marcin Sądej
Prawnik, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ukończone studia podyplomowe z zakresu Przeciwdziałania Przestępczości Gospodarczej i Skarbowej oraz z zakresu Rachunkowości i Rewizji Finansowej. Współpracuje z kancelariami doradców podatkowych oraz biurami...
>> więcej informacji
