- Drugi próg podatkowy zaczyna się dopiero po przekroczeniu 120 000 zł podstawy obliczenia podatku, a nie przychodu brutto.
- Stawka 32% obejmuje tylko nadwyżkę ponad 120 000 zł; część podstawy do tej kwoty jest opodatkowana według stawki 12% z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej podatek.
- Podstawę obliczenia podatku ustala się po pomniejszeniu dochodu o przysługujące odliczenia, np. składki społeczne, IKZE, ulgę rehabilitacyjną, ulgę internetową czy darowizny w ustawowych limitach.
- Wspólne rozliczenie małżonków może ograniczyć skutki wejścia w drugi próg, ale tylko po spełnieniu warunków z ustawy PIT; osobno warto sprawdzić zasady przy prywatnym najmie, np. Niższy ryczałt wynajmu małżonków.
Drugi próg podatkowy w skali PIT w 2026 r.
W aktualnym stanie prawnym podatek dochodowy od osób fizycznych rozliczanych według skali podatkowej oblicza się na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy PIT. Skala przewiduje dwa przedziały:
- do 120 000 zł podstawy obliczenia podatku – 12% minus kwota zmniejszająca podatek 3600 zł,
- ponad 120 000 zł podstawy obliczenia podatku – 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Oznacza to, że drugi próg podatkowy zaczyna się od nadwyżki ponad 120 000 zł podstawy opodatkowania. Nie jest więc tak, że po przekroczeniu tej granicy całe dochody podatnika są opodatkowane stawką 32%. Wyższa stawka obejmuje wyłącznie tę część podstawy, która przekracza 120 000 zł.
Skala podatkowa działa także w połączeniu z kwotą wolną 30 000 zł. Przy stawce 12% daje ona kwotę zmniejszającą podatek 3600 zł. W praktyce oznacza to, że osoba rozliczająca dochody według skali nie płaci podatku od pierwszych 30 000 zł podstawy opodatkowania, ale przekroczenie tej kwoty nie zwalnia z obowiązku prawidłowego rozliczenia rocznego.
Warto też pamiętać, że obliczenia podatku według skali dokonuje się ostatecznie w zeznaniu rocznym PIT. Zeznanie składa się co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Usługa Twój e-PIT może automatycznie zaakceptować PIT-37 i PIT-38, ale nie dotyczy to wszystkich formularzy, np. PIT-36 wymaga samodzielnego uzupełnienia i zatwierdzenia, jeżeli podatnik musi rozliczyć go w tej formie.
Czym jest podstawa obliczenia podatku?
Próg 120 000 zł odnosi się do podstawy obliczenia podatku. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy PIT podstawą jest dochód ustalony według zasad podatkowych, pomniejszony o odliczenia przewidziane w ustawie. Dochód to zasadniczo nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania z danego źródła przychodów. Jeżeli koszty są wyższe niż przychody, powstaje strata, a nie dochód.
W praktyce kolejność jest następująca: najpierw ustala się przychód, następnie odejmuje koszty uzyskania przychodu, a dopiero potem stosuje odliczenia od dochodu. Dopiero tak ustalona kwota pozwala ocenić, czy podatnik wszedł w drugi próg podatkowy.
Do najczęstszych odliczeń od dochodu, które mogą mieć znaczenie przy ustalaniu podstawy opodatkowania, należą między innymi:
- składki na ubezpieczenia społeczne, jeżeli nie zostały już odliczone w inny sposób;
- wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, czyli IKZE, w granicach ustawowego limitu;
- składki członkowskie na rzecz związków zawodowych, do limitu 840 zł rocznie;
- zwroty nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli wcześniej zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu;
- wydatki na cele rehabilitacyjne, jeżeli podatnik spełnia warunki ulgi rehabilitacyjnej;
- wydatki na Internet, zasadniczo do 760 zł rocznie i tylko w latach, w których podatnik ma prawo do tej ulgi;
- darowizny na cele określone w ustawie, zwykle z limitem 6% dochodu, o ile podatnik posiada wymagane dowody wpłaty albo przekazania darowizny.
Nie każda ulga zmniejsza podstawę opodatkowania. Część preferencji działa inaczej, np. jako odliczenie od podatku albo zwolnienie przychodu. Dlatego przy ocenie wejścia w drugi próg trzeba sprawdzić konkretną ulgę i jej warunki. Istotne jest również to, że po zmianach obowiązujących od Polskiego Ładu składka zdrowotna co do zasady nie obniża podatku przy rozliczeniu według skali podatkowej. Szerzej omawia to artykuł Składka zdrowotna 2026 Polskim Ładzie.
Nie wiesz, czy Twój dochód przekroczył drugi próg podatkowy?
Prawnik sprawdzi przychody, koszty, składki i ulgi z wszystkich źródeł oraz pomoże prawidłowo obliczyć podstawę opodatkowania i zaliczki.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Przychód, dochód i podstawa podatku – czego nie mylić?
Najczęstszy błąd polega na porównywaniu progu 120 000 zł z przychodem albo z kwotą brutto z umowy o pracę. To uproszczenie może prowadzić do błędnych wniosków. Pracownik może mieć roczne wynagrodzenie brutto wyższe niż 120 000 zł, ale po potrąceniu składek społecznych i kosztów uzyskania przychodu jego podstawa opodatkowania może być niższa.
Podobnie przedsiębiorca rozliczający działalność według skali nie ocenia progu wyłącznie po wysokości faktur sprzedażowych. Najpierw uwzględnia koszty uzyskania przychodów, a następnie przysługujące odliczenia. Dopiero wynik tego obliczenia należy zestawić z limitem 120 000 zł.
Jeżeli podstawa opodatkowania wyniesie dokładnie 120 000 zł, podatek jest liczony według pierwszego przedziału skali. Jeżeli wyniesie 120 001 zł, stawka 32% obejmie tylko 1 zł nadwyżki.
Jak obliczyć podatek po przekroczeniu 120 000 zł?
Mechanizm obliczenia podatku po wejściu w drugi próg jest prostszy, niż często się wydaje. Dla podstawy wyższej niż 120 000 zł podatek wynosi 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł. Kwota 10 800 zł jest podatkiem należnym od pierwszych 120 000 zł po uwzględnieniu kwoty zmniejszającej podatek.
Przykładowo przy podstawie opodatkowania 150 000 zł nadwyżka ponad próg wynosi 30 000 zł. Podatek według skali wyniesie 10 800 zł + 32% z 30 000 zł, czyli 10 800 zł + 9600 zł = 20 400 zł. Od tej kwoty mogą być jeszcze odejmowane wybrane odliczenia od podatku, jeżeli podatnik spełnia warunki określone w przepisach.
W trakcie roku płatnik, np. pracodawca, oblicza zaliczki na podatek na podstawie informacji, którymi dysponuje. Ostateczne rozliczenie następuje jednak w zeznaniu rocznym. Jeżeli podatnik ma kilka źródeł dochodu, np. dwie umowy o pracę albo umowę o pracę i działalność gospodarczą opodatkowaną skalą, dopiero suma dochodów rozliczanych według skali pokaże, czy powstała nadwyżka opodatkowana 32%.
Wspólne rozliczenie małżonków a drugi próg podatkowy
Wspólne rozliczenie małżonków może zmniejszyć podatek, zwłaszcza gdy dochody małżonków są nierówne i tylko jedno z nich wchodziłoby samodzielnie w drugi próg. Mechanizm polega na zsumowaniu dochodów małżonków, podzieleniu tej sumy na pół, obliczeniu podatku od połowy i pomnożeniu wyniku przez dwa.
Z preferencji mogą skorzystać małżonkowie, którzy spełniają warunki z art. 6 ustawy PIT. Co do zasady muszą pozostawać w związku małżeńskim oraz we wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy albo od dnia zawarcia małżeństwa do końca roku, jeżeli ślub nastąpił w trakcie roku. Wniosek o wspólne rozliczenie składa się w zeznaniu rocznym.
Trzeba jednak uważać na ograniczenia. Wspólne rozliczenie nie zawsze będzie możliwe, jeżeli choć jeden z małżonków w danym roku stosuje podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych albo inne formy opodatkowania wyłączające tę preferencję. Wyjątkiem jest m.in. prywatny najem opodatkowany ryczałtem, który sam w sobie nie wyklucza wspólnego rozliczenia dochodów opodatkowanych według skali.
Wspólne rozliczenie może być korzystne, ale nie powinno być traktowane jako automatyczny sposób na uniknięcie stawki 32%. Jeżeli połowa łącznych dochodów małżonków nadal przekracza 120 000 zł, część podstawy pozostanie opodatkowana według drugiego progu.
Co z daniną solidarnościową?
Drugi próg podatkowy nie jest tym samym co danina solidarnościowa. Danina solidarnościowa dotyczy podatników, u których suma określonych dochodów przekracza 1 000 000 zł. Wynosi 4% od nadwyżki ponad tę kwotę i jest rozliczana odrębnie na formularzu DSF-1. Nie zmienia to zasad obliczania podatku według skali 12% i 32%.
W praktyce podatnik może wejść w drugi próg podatkowy, ale nie mieć obowiązku zapłaty daniny solidarnościowej. Może też dojść do sytuacji, w której przy bardzo wysokich dochodach trzeba rozliczyć zarówno podatek według skali, jak i daninę solidarnościową, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, dlaczego przy drugim progu podatkowym decyduje podstawa obliczenia podatku, a nie sama kwota przychodów.
Pan Jan prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną według skali. W roku podatkowym uzyskał 180 000 zł przychodu i poniósł 45 000 zł kosztów. Jego dochód wyniósł 135 000 zł. Po odliczeniu zapłaconych składek społecznych oraz wpłaty na IKZE podstawa obliczenia podatku spadła do 116 000 zł. Mimo wysokiego przychodu Pan Jan nie zapłaci podatku według stawki 32%, ponieważ nie przekroczył 120 000 zł podstawy opodatkowania.
Pani Anna pracuje na etacie i ma podstawę opodatkowania 145 000 zł. Podatek nie zostanie naliczony według stawki 32% od całej tej kwoty. Pierwsze 120 000 zł rozlicza się według pierwszego przedziału skali, a stawka 32% obejmie tylko 25 000 zł nadwyżki. Podatek przed ewentualnymi odliczeniami od podatku wyniesie 10 800 zł + 8000 zł, czyli 18 800 zł.
Małżonkowie Ewa i Michał pozostają we wspólności majątkowej. Ewa ma podstawę opodatkowania 190 000 zł, a Michał 40 000 zł. Przy rozliczeniu osobnym Ewa zapłaciłaby 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł. Przy wspólnym rozliczeniu łączna podstawa 230 000 zł jest dzielona na pół, czyli po 115 000 zł. W takim układzie podatek liczony jest bez nadwyżki opodatkowanej 32%, o ile małżonkowie spełniają wszystkie warunki wspólnego rozliczenia.
FAQ
Czy drugi próg podatkowy liczy się od brutto?
Nie. Drugi próg podatkowy liczy się od podstawy obliczenia podatku, a nie od kwoty brutto z umowy ani od samego przychodu. Najpierw uwzględnia się koszty, składki społeczne i odliczenia od dochodu.
Czy po przekroczeniu 120 000 zł cały dochód jest opodatkowany 32%?
Nie. Stawka 32% obejmuje tylko nadwyżkę ponad 120 000 zł podstawy opodatkowania. Część do 120 000 zł pozostaje rozliczana według pierwszego przedziału skali.
Czy kwota wolna wpływa na drugi próg?
Tak, ale pośrednio. Kwota wolna 30 000 zł jest uwzględniana przez kwotę zmniejszającą podatek 3600 zł. Nie przesuwa ona progu 120 000 zł, lecz zmniejsza podatek liczony według pierwszego przedziału skali.
Czy wspólne rozliczenie małżonków zawsze pozwala uniknąć 32% podatku?
Nie zawsze. Pomaga głównie wtedy, gdy dochody małżonków są nierówne. Jeżeli po podzieleniu łącznych dochodów na pół wynik nadal przekracza 120 000 zł, część podstawy będzie objęta stawką 32%.
Czy przedsiębiorca na skali liczy drugi próg od przychodu z faktur?
Nie. Przedsiębiorca rozliczający działalność według skali porównuje z progiem 120 000 zł podstawę opodatkowania, czyli dochód po kosztach i po przysługujących odliczeniach.
Podsumowanie
Drugi próg podatkowy w PIT zaczyna się po przekroczeniu 120 000 zł podstawy obliczenia podatku. To ważne rozróżnienie, ponieważ przychód, dochód i podstawa opodatkowania nie zawsze są tym samym. Dopiero po uwzględnieniu kosztów oraz odliczeń można stwierdzić, czy pojawia się nadwyżka objęta stawką 32%.
Podatnik powinien też pamiętać o kwocie wolnej, terminowym złożeniu zeznania rocznego oraz możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem. W sprawach z wieloma źródłami dochodów, działalnością gospodarczą, ulgami albo dochodami małżonka warto wykonać indywidualne obliczenie, bo niewielka różnica w podstawie opodatkowania może zmienić wysokość podatku.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – skala podatkowa i progi podatkowe;
- art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – podstawa obliczenia podatku i odliczenia od dochodu;
- art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – wspólne opodatkowanie małżonków;
- art. 45 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – termin i zasady składania zeznań rocznych;
- tekst jednolity ustawy PIT, Dz.U. 2026 poz. 592;
- Ministerstwo Finansów – opodatkowanie według skali podatkowej;
- Ministerstwo Finansów – wspólne rozliczenie małżonków.
