- Ulga dla młodych zwalnia z PIT określone przychody osób do 26. roku życia do limitu 85 528 zł rocznie.
- 50% koszty uzyskania przychodu można stosować tylko do przychodów związanych z korzystaniem z praw autorskich lub rozporządzaniem tymi prawami, np. przeniesieniem praw do programu komputerowego.
- Od przychodów objętych ulgą dla młodych nie rozlicza się kosztów podatkowych; koszty stosuje się tylko do części przychodu podlegającej opodatkowaniu.
- Suma przychodów zwolnionych w ramach ulgi dla młodych oraz 50% kosztów autorskich nie może przekroczyć 120 000 zł rocznie.
- Jeżeli podatnik wykorzysta pełny limit ulgi 85 528 zł, może jeszcze wykorzystać maksymalnie 34 472 zł 50% kosztów autorskich, o ile uzyska opodatkowane przychody twórcze.
50% koszty uzyskania przychodu przy pracy twórczej
50% koszty uzyskania przychodu są preferencją podatkową dla twórców i artystów wykonawców. W praktyce często dotyczą pracowników lub zleceniobiorców, którzy tworzą utwory w rozumieniu prawa autorskiego, a następnie korzystają z praw autorskich albo przenoszą je na pracodawcę lub kontrahenta. Przykładem może być program komputerowy, grafika, tekst, projekt architektoniczny, utwór audiowizualny albo inny rezultat indywidualnej działalności twórczej.
Podstawą jest art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT. Przepis pozwala stosować 50% koszty do przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych albo rozporządzania przez nich tymi prawami. Nie wystarczy więc samo twórcze stanowisko w umowie. Musi powstać utwór, a wynagrodzenie powinno być powiązane z prawami autorskimi.
Przy umowie o pracę szczególnie ważne jest prawidłowe wyodrębnienie honorarium autorskiego. Z dokumentów powinno wynikać, jaka część wynagrodzenia dotyczy pracy twórczej i przeniesienia praw autorskich, a jaka zwykłych obowiązków pracowniczych. Pracodawca powinien też prowadzić dokumentację pozwalającą wykazać, że utwory rzeczywiście powstały i zostały objęte rozliczeniem autorskim.
50% koszty oblicza się od przychodu podlegającego opodatkowaniu, po pomniejszeniu go o potrącone przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez podatnika, jeżeli podstawę ich wymiaru stanowi ten przychód. Roczny limit samych 50% kosztów wynosi obecnie 120 000 zł.
Ulga dla młodych – komu przysługuje i jaki ma limit?
Ulga dla młodych wynika z art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT. Obejmuje przychody podatnika do ukończenia 26. roku życia, m.in. ze stosunku pracy, stosunku służbowego, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, określonych umów zlecenia, praktyk absolwenckich, staży uczniowskich oraz zasiłku macierzyńskiego. Limit zwolnienia wynosi 85 528 zł w roku podatkowym.
Jeżeli przychody mieszczą się w tym limicie i spełniają warunki ustawowe, płatnik zasadniczo nie pobiera od nich zaliczki na PIT. Nadwyżka ponad 85 528 zł podlega już opodatkowaniu według właściwych zasad. Właśnie przy tej nadwyżce może pojawić się pytanie o 50% koszty autorskie.
Trzeba pamiętać, że zwolnienie nie obejmuje każdego przychodu osoby do 26 lat. Nie dotyczy np. przychodów z działalności gospodarczej, umów o dzieło, kontraktów menedżerskich ani zleceń opodatkowanych ryczałtowo jako drobne umowy do 200 zł. Jeżeli chcesz szerzej sprawdzić ogólne zasady ulgi dla młodych, opisaliśmy je w osobnym artykule.
Czy można łączyć ulgę dla młodych z 50% kosztami?
Tak, ale tylko w granicach przewidzianych w ustawie. Kluczowe znaczenie ma art. 22 ust. 3b oraz art. 22 ust. 9aa ustawy o PIT. Pierwszy z tych przepisów oznacza, że koszty uzyskania przychodów stosuje się tylko do tej części przychodów, która podlega opodatkowaniu. Nie można więc rozliczać kosztów od przychodów zwolnionych w ramach ulgi dla młodych.
Drugi przepis wprowadza limit łączny. Jeżeli podatnik korzysta z ulgi dla młodych, suma przychodów zwolnionych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT oraz 50% kosztów uzyskania przychodu nie może w roku podatkowym przekroczyć 120 000 zł, czyli górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej.
Łączysz ulgę dla młodych z 50% kosztami autorskimi?
Prawnik sprawdzi źródła przychodów, dokumentację praw autorskich i limity, aby prawidłowo rozliczyć roczny PIT.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
To ważna zmiana względem starszych opracowań. Nie należy już przyjmować, że po wykorzystaniu pełnego limitu ulgi dla młodych podatnik automatycznie traci całą możliwość zastosowania 50% kosztów. Jeżeli wykorzysta 85 528 zł zwolnienia, pozostaje jeszcze 34 472 zł limitu na 50% koszty autorskie. Oczywiście koszty te mogą być zastosowane tylko wtedy, gdy po przekroczeniu limitu zwolnienia podatnik uzyska przychody opodatkowane, które spełniają warunki dla honorarium autorskiego.
Przykładowo, jeżeli 25-letni programista uzyska w roku 85 528 zł przychodów zwolnionych w ramach ulgi dla młodych, a następnie kolejne opodatkowane wynagrodzenie autorskie, 50% koszty mogą zostać zastosowane maksymalnie do wysokości 34 472 zł. Jeżeli natomiast podatnik wykorzysta tylko 60 000 zł ulgi dla młodych, teoretyczna przestrzeń limitu dla 50% kosztów wyniesie 60 000 zł, ale nadal nie więcej niż koszty obliczone od faktycznego opodatkowanego przychodu autorskiego.
Co powinien zrobić pracodawca jako płatnik?
Ulga dla młodych jest stosowana przez płatnika z mocy prawa, jeżeli z dostępnych informacji wynika, że podatnik spełnia warunki zwolnienia. Pracodawca nie pobiera zaliczek od przychodów objętych zwolnieniem do limitu 85 528 zł. Po przekroczeniu limitu powinien pobierać zaliczki od nadwyżki.
Podatnik może jednak złożyć płatnikowi wniosek o obliczanie zaliczek bez stosowania ulgi dla młodych. Płatnik powinien uwzględnić taki wniosek najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu jego złożenia. Takie rozwiązanie bywa praktyczne, gdy podatnik ma kilku płatników i istnieje ryzyko, że łączny roczny limit zwolnienia zostanie przekroczony.
Jeżeli pracodawca stosuje jednocześnie ulgę dla młodych i 50% koszty, powinien pilnować dwóch poziomów limitów: limitu zwolnienia 85 528 zł oraz limitu łącznego 120 000 zł dla przychodów zwolnionych i 50% kosztów. W rocznym PIT podatnik powinien zweryfikować dane z informacji PIT-11, zwłaszcza gdy osiągał przychody u więcej niż jednego płatnika.
Etat z 50% kosztami czy działalność gospodarcza?
Pracownicy z branż twórczych, zwłaszcza informatycy, graficy i twórcy treści, często porównują etat z honorarium autorskim z innymi formami współpracy. Alternatywą dla etatu z 50% KUP bywa działalność gospodarcza zamiast etatu - to jednak inny mechanizm podatkowy, z innymi obowiązkami, składkami i ryzykami.
Nie należy więc automatycznie zakładać, że działalność gospodarcza będzie korzystniejsza. W przypadku osoby do 26. roku życia etat może dawać jednocześnie korzyść z ulgi dla młodych oraz możliwość rozliczenia 50% kosztów od opodatkowanej części honorarium autorskiego. Ostateczne porównanie zależy od wysokości przychodów, rodzaju pracy, składek ZUS, kosztów działalności i bezpieczeństwa zatrudnienia.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce działa połączenie ulgi dla młodych z 50% kosztami autorskimi. W każdym przypadku zakładamy, że powstaje utwór i istnieje prawidłowo wyodrębnione honorarium autorskie.
Marek ma 25 lat i pracuje jako programista. W roku podatkowym uzyskał 85 528 zł przychodów objętych ulgą dla młodych. Po przekroczeniu tego limitu otrzymał kolejne wynagrodzenie, którego część została prawidłowo wyodrębniona jako honorarium za przeniesienie praw autorskich do programu komputerowego. Marek nie może rozliczyć kosztów od przychodu zwolnionego, ale może zastosować 50% koszty do opodatkowanej części honorarium, z uwzględnieniem pozostałego limitu 34 472 zł.
Anna ma 24 lata i pracuje w agencji reklamowej. W ciągu roku uzyskała 60 000 zł przychodów zwolnionych w ramach ulgi dla młodych, a następnie opodatkowane honorarium autorskie za kampanie reklamowe. Jeżeli dokumentacja potwierdza powstanie utworów i przeniesienie praw, Anna może zastosować 50% koszty do opodatkowanej części honorarium. Limit łączny 120 000 zł oznacza, że przy 60 000 zł zwolnienia pozostaje jeszcze 60 000 zł przestrzeni dla 50% kosztów.
Tomasz ma 23 lata i wykonuje umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich. Nie korzysta z ulgi dla młodych z tego tytułu, ponieważ ulga nie obejmuje umów o dzieło. Może natomiast rozważyć 50% koszty autorskie, jeżeli rzeczywiście tworzy utwory, przenosi prawa i spełnia warunki z ustawy o PIT. W jego przypadku nie występuje limit 85 528 zł z ulgi dla młodych, ale nadal obowiązuje roczny limit 120 000 zł dla 50% kosztów.
FAQ
Czy po przekroczeniu limitu ulgi dla młodych można stosować 50% koszty?
Tak, ale tylko do przychodów opodatkowanych i tylko wtedy, gdy są spełnione warunki dla honorarium autorskiego. Po wykorzystaniu pełnej ulgi 85 528 zł pozostaje maksymalnie 34 472 zł limitu dla 50% kosztów, ponieważ łączny limit wynosi 120 000 zł.
Czy 50% koszty można naliczać od przychodów zwolnionych z PIT?
Nie. Koszty uzyskania przychodów stosuje się tylko do tej części przychodów, która podlega opodatkowaniu. Przychód objęty ulgą dla młodych jest zwolniony, więc nie obniża się go kosztami.
Czy wystarczy zapis w umowie o pracę, że pracownik tworzy utwory?
Nie zawsze. Sam zapis w umowie może być niewystarczający. Potrzebne jest faktyczne powstanie utworu, przeniesienie lub korzystanie z praw autorskich oraz dokumentacja pozwalająca wyodrębnić honorarium autorskie od zwykłego wynagrodzenia za pracę.
Czy ulga dla młodych obejmuje działalność gospodarczą?
Nie. Ulga dla młodych nie obejmuje przychodów z działalności gospodarczej. Przedsiębiorca może korzystać z innych zasad opodatkowania, ale nie z tego zwolnienia dla przychodów firmowych.
Czy podatnik może zrezygnować ze stosowania ulgi przez pracodawcę?
Tak. Może złożyć płatnikowi wniosek o pobieranie zaliczek bez stosowania zwolnienia. Jest to przydatne zwłaszcza wtedy, gdy podatnik ma kilka źródeł przychodów i chce ograniczyć ryzyko dopłaty podatku w zeznaniu rocznym.
Podsumowanie
Ulga dla młodych i 50% koszty autorskie mogą wystąpić u tego samego podatnika, ale nie można ich stosować dowolnie. Przychody zwolnione z PIT w ramach ulgi nie generują kosztów podatkowych, a 50% koszty można stosować dopiero do opodatkowanej części wynagrodzenia autorskiego.
Najważniejszy aktualny wniosek jest taki, że limit ulgi dla młodych nadal wynosi 85 528 zł, natomiast wspólny limit przychodów zwolnionych i 50% kosztów wynosi 120 000 zł rocznie. Dlatego po pełnym wykorzystaniu ulgi dla młodych podatnik może mieć jeszcze prawo do 50% kosztów, ale tylko w granicach pozostałego limitu i tylko przy prawidłowo udokumentowanym honorarium autorskim.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350, w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 148 oraz art. 22 ust. 3b, 9, 9a i 9aa.
2. Serwis Ministerstwa Finansów podatki.gov.pl - Ulga dla młodych PIT.
3. Broszura informacyjna Ministerstwa Finansów do zeznania PIT-37 za 2025 r., część dotycząca ulgi dla młodych i 50% kosztów uzyskania przychodów.
