Dzieci z różnych małżeństw a ulga prorodzinna

Ulga prorodzinna a dzieci z różnych małżeństw

Ulga prorodzinna, nazywana też ulgą na dziecko, nie jest uzależniona od tego, czy wszystkie dzieci podatnika pochodzą z tego samego małżeństwa. Ustawa o PIT wymaga przede wszystkim, aby podatnik spełniał warunki wskazane w art. 27f ustawy o PIT w stosunku do konkretnego dziecka.

Oznacza to, że rodzic może rozliczać ulgę na dziecko z pierwszego małżeństwa, z obecnego małżeństwa albo z innego związku, jeżeli w danym roku podatkowym faktycznie wykonywał władzę rodzicielską. Przepisy nie wykluczają rodzin patchworkowych i nie wymagają, aby wszystkie dzieci były dziećmi wspólnymi obecnych małżonków.

Trzeba jednak pamiętać, że ulga jest odliczeniem od podatku w zeznaniu składanym według skali podatkowej. Jeżeli podatnik uzyskuje wyłącznie dochody opodatkowane podatkiem liniowym, ryczałtem ewidencjonowanym albo kartą podatkową, nie rozliczy ulgi w takim zeznaniu. Jeżeli oprócz takich przychodów ma także dochody opodatkowane według skali, np. z umowy o pracę, może wykazać ulgę w PIT-36 albo PIT-37.

Kiedy przysługuje ulga na małoletnie dziecko?

W przypadku dziecka małoletniego prawo do odliczenia przysługuje podatnikowi, który w roku podatkowym:

1. wykonywał władzę rodzicielską,
2. pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,
3. sprawował opiekę jako rodzina zastępcza na podstawie orzeczenia sądu albo umowy zawartej ze starostą.

Najczęstszy problem dotyczy rozróżnienia między posiadaniem władzy rodzicielskiej a jej wykonywaniem. Samo formalne posiadanie praw rodzicielskich nie wystarczy. Wykonywanie władzy rodzicielskiej oznacza realne uczestniczenie w wychowaniu dziecka, podejmowanie decyzji dotyczących jego spraw, troskę o rozwój, zdrowie, edukację i bieżące potrzeby.

Nie wystarczy również samo płacenie alimentów. Alimenty wynikają z obowiązku utrzymania dziecka i mogą obciążać także rodzica, który nie wykonuje władzy rodzicielskiej albo został jej pozbawiony. Jeżeli kontakty rodzica z dzieckiem są wyłącznie sporadyczne, a jego udział ogranicza się do przelewów alimentacyjnych, urząd skarbowy może zakwestionować prawo do ulgi. Przy sporach o sposób sprawowania opieki pomocne może być też omówienie: opieka naprzemienna PIT samotnego rodzica.

Dzieci pełnoletnie, nauka i dochody dziecka

Ulga może przysługiwać również na dziecko pełnoletnie. Dotyczy to przede wszystkim dziecka, które otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną, a także dziecka do ukończenia 25. roku życia, które uczy się w szkole lub na uczelni w Polsce albo za granicą i pozostaje na utrzymaniu podatnika w związku z obowiązkiem alimentacyjnym.

Przy pełnoletnim uczącym się dziecku, obok pokrewieństwa znaczenie ma zarobki dziecka a ulga, ponieważ przekroczenie ustawowego limitu dochodów i niektórych przychodów dziecka może pozbawić rodzica prawa do odliczenia. W rozliczeniu za 2025 r. limit wynosi 22 546,92 zł, czyli 12-krotność renty socjalnej obowiązującej w grudniu roku podatkowego. Dla kolejnych lat trzeba sprawdzić kwotę renty socjalnej obowiązującą w grudniu danego roku.

Do tego limitu wlicza się m.in. dochody dziecka opodatkowane według skali podatkowej, dochody z kapitałów pieniężnych opodatkowane 19% podatkiem oraz przychody zwolnione w ramach ulgi dla młodych i ulgi na powrót. Szczegółowo ten temat omawia artykuł: ulga powrót PIT warunki rozliczenie. Nie wlicza się renty rodzinnej. Przy ustalaniu dochodu dziecka bierze się pod uwagę przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, bez pomniejszania np. o zapłacone składki społeczne.

Limity dochodowe rodziców przy jednym dziecku

Jeżeli podatnik rozlicza ulgę tylko na jedno dziecko, trzeba sprawdzić limit dochodów rodzica lub rodziców. Przy małżonkach pozostających w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy limit wynosi 112 000 zł łącznie. Taki sam limit dotyczy podatnika samotnie wychowującego jedno dziecko. Podatnik niepozostający w związku małżeńskim, także przez część roku, co do zasady ma limit 56 000 zł.

Limitów dochodowych rodziców nie stosuje się, gdy ulga dotyczy dwojga lub większej liczby dzieci, a także przy jednym dziecku spełniającym ustawowe warunki dotyczące niepełnosprawności, m.in. posiadającym odpowiednie orzeczenie albo decyzję o rencie socjalnej.

Przy dzieciach z różnych małżeństw liczba dzieci ma znaczenie praktyczne. Jeżeli rodzic spełnia warunki do ulgi na dwoje dzieci, np. jedno z poprzedniego małżeństwa i jedno z obecnego związku, nie stosuje się limitu dochodów rodziców przewidzianego dla jednego dziecka. Przy większej liczbie dzieci warto sprawdzić także: ulga 4 rodzin wielodzietnych zasady. Trzeba jednak odrębnie ocenić, czy każde dziecko spełnia warunki do ulgi w danym miesiącu roku podatkowego.

Ile wynosi ulga prorodzinna?

Ulga jest liczona miesięcznie. Aktualne miesięczne i roczne kwoty odliczenia wynoszą:

• 92,67 zł miesięcznie na pierwsze dziecko, czyli 1112,04 zł rocznie,
• 92,67 zł miesięcznie na drugie dziecko, czyli 1112,04 zł rocznie,
• 166,67 zł miesięcznie na trzecie dziecko, czyli 2000,04 zł rocznie,
• 225 zł miesięcznie na czwarte i każde kolejne dziecko, czyli 2700 zł rocznie.

Odliczenie nie przysługuje od miesiąca, w którym dziecko na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ani od miesiąca, w którym dziecko zawarło związek małżeński. Przy rozliczeniach rodzinnych warto sprawdzić również: ulga prorodzinna.

Jak podzielić ulgę między rodziców po rozwodzie lub separacji?

Odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Jeżeli oboje rodzice mają prawo do ulgi, mogą ustalić dowolną proporcję jej podziału, np. 50/50, 70/30 albo 100% u jednego z nich. Warunkiem jest to, aby łączna kwota odliczona przez oboje rodziców nie przekroczyła ustawowego limitu.

Jeżeli rodzice nie porozumieją się co do podziału, trzeba zastosować zasady ustawowe. Gdy zgodnie z rozstrzygnięciem sądu wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie lub w trakcie separacji w ramach pieczy naprzemiennej albo gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców, ulgę rozlicza się po połowie.

W pozostałych przypadkach 100% ulgi stosuje ten podatnik, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

W praktyce oznacza to, że rodzic, u którego dziecko faktycznie mieszka na stałe, ma silniejszą pozycję w razie sporu o ulgę. Nie oznacza to jednak automatycznie, że drugi rodzic nigdy nie ma prawa do odliczenia. Jeżeli faktycznie wykonuje władzę rodzicielską i rodzice uzgodnią podział, ulga może być rozliczona w ustalonej proporcji.

W wyroku z 8 lipca 2021 r., I SA/Go 236/21, WSA w Gorzowie Wielkopolskim wskazał:

Obecnie ten pogląd należy odczytywać z uwzględnieniem aktualnego brzmienia art. 27f ust. 4 ustawy o PIT. Podział po połowie ma zastosowanie w przypadkach wskazanych w ustawie, w szczególności przy pieczy naprzemiennej albo takim samym miejscu zamieszkania dziecka i obojga rodziców. W innych sytuacjach decydujące może być miejsce zamieszkania dziecka.

Jak wykazać ulgę w zeznaniu rocznym?

Ulgę prorodzinną wykazuje się w zeznaniu PIT-36 albo PIT-37 oraz w załączniku PIT/O. W załączniku trzeba podać liczbę dzieci, ich numery PESEL, a gdy dziecko nie ma numeru PESEL — imię, nazwisko i datę urodzenia.

Jeżeli rodzice składają odrębne zeznania, każde z nich wykazuje w PIT/O swoją część odliczenia. Jeżeli z porozumienia wynika, że całość ulgi rozlicza drugi rodzic, rodzic niewykazujący odliczenia co do zasady nie musi wpisywać tego dziecka w PIT/O tylko po to, aby wykazać zerową kwotę ulgi.

Na żądanie organu podatkowego podatnik powinien przedstawić dokumenty potwierdzające prawo do odliczenia, w szczególności:

1. odpis aktu urodzenia dziecka,
2. zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,
3. odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej albo umowę zawartą ze starostą,
4. zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły lub uczelni,
5. dowody faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej, jeżeli prawo do ulgi jest sporne, np. dokumenty szkolne, medyczne, korespondencję z drugim rodzicem, potwierdzenia udziału w decyzjach dotyczących dziecka.

Jeżeli kwota ulgi jest wyższa niż podatek, podatnik może ubiegać się o dodatkowy zwrot z tytułu ulgi na dzieci. Zwrot jest limitowany wysokością zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, z uwzględnieniem szczegółowych zasad dotyczących składek od niektórych przychodów zwolnionych z PIT.

FAQ

Podsumowanie

Dzieci z różnych małżeństw nie wykluczają ulgi prorodzinnej. Każde dziecko trzeba jednak ocenić osobno: czy podatnik faktycznie wykonywał władzę rodzicielską, czy dziecko spełnia warunki wieku, nauki i dochodów, a także czy rodzice prawidłowo podzielili odliczenie.

Najwięcej sporów pojawia się wtedy, gdy jeden rodzic chce rozliczyć całą ulgę, a drugi uważa, że również ma do niej prawo. W takiej sytuacji znaczenie mają porozumienie rodziców, sposób sprawowania pieczy, miejsce zamieszkania dziecka i dowody faktycznego udziału w wychowaniu.