Limity dorabiania do rent i emerytur w 2026 r.

Dorabianie do renty i emerytury – ogólna zasada

Do emerytury lub renty można dorabiać, ale skutki zależą od rodzaju świadczenia, wieku osoby uprawnionej oraz źródła przychodu. Najważniejsze limity dotyczą osób, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, a pobierają wcześniejszą emeryturę, emeryturę pomostową, rentę z tytułu niezdolności do pracy, rentę rodzinną, rentę socjalną albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

ZUS bierze pod uwagę przede wszystkim przychód z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Chodzi m.in. o umowę o pracę, zlecenie, umowę agencyjną, działalność gospodarczą, pracę nakładczą, wynagrodzenie członka rady nadzorczej, przychody z działalności wykonywanej za granicą, a także zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze, świadczenie rehabilitacyjne i wynagrodzenie za czas choroby.

Przy działalności gospodarczej ZUS nie patrzy po prostu na dochód podatkowy z firmy. Przyjmuje przychód odpowiadający podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a więc wartość, od której składki są albo byłyby liczone.

Kogo nie dotyczą limity dorabiania?

Ograniczenie dorabiania do renty i emerytury nie dotyczy przede wszystkim osób, które mają ustalone prawo do emerytury i ukończyły powszechny wiek emerytalny: 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn. Taka osoba może co do zasady osiągać dowolny przychód bez zmniejszenia albo zawieszenia emerytury.

Trzeba jednak pamiętać o dwóch ważnych zastrzeżeniach. Po pierwsze, jeżeli ZUS podwyższył emeryturę do kwoty najniższej emerytury, a przychód przekroczy kwotę tego podwyższenia, dopłata do minimum może nie zostać wypłacona. Po drugie, gdy osoba przechodzi na emeryturę, ale nadal kontynuuje stosunek pracy u pracodawcy, u którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, wypłata emerytury może być zawieszona bez względu na wysokość zarobków do czasu rozwiązania tego stosunku pracy i złożenia wniosku o podjęcie wypłaty.

Bez limitu mogą również dorabiać osoby mające prawo do emerytury częściowej, renty inwalidy wojennego z tytułu pobytu w obozie lub w miejscach odosobnienia, renty rodzinnej po takim inwalidzie, renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową oraz renty rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć pozostawała w związku ze służbą wojskową. Jeżeli osoba po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego pobiera korzystniejszą rentę rodzinną zamiast emerytury, renta ta również powinna być wypłacana w pełnej wysokości niezależnie od zarobków.

Odrębne reguły dotyczą świadczeń rolniczych, dlatego osoba pobierająca rentę rolniczą z KRUS powinna sprawdzić zasady zawieszania i zmniejszania świadczenia właściwe dla tego systemu.

Kiedy ZUS zmniejsza świadczenie?

Jeżeli osoba objęta limitami osiągnie w danym miesiącu przychód wyższy niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie wyższy niż 130% tego wynagrodzenia, ZUS zmniejszy świadczenie. Zmniejszenie odpowiada kwocie przekroczenia niższego progu, ale nie może być wyższe niż ustawowa kwota maksymalnego zmniejszenia.

Od 1 marca 2026 r. kwoty maksymalnego zmniejszenia wynoszą:

• 989,41 zł – dla emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 742,10 zł – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
• 841,05 zł – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.

W przypadku renty rodzinnej, do której uprawnionych jest kilka osób, ZUS zmniejsza tylko tę część renty, która przysługuje osobie osiągającej przychód. Kwota maksymalnego zmniejszenia jest wtedy ustalana proporcjonalnie do liczby uprawnionych.

Kiedy ZUS zawiesza rentę albo emeryturę?

Jeżeli przychód osoby objętej limitami przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ZUS zawiesi wypłatę świadczenia za miesiąc, którego dotyczy przekroczenie. W praktyce oznacza to, że przy wyższych przychodach świadczenie nie jest tylko obniżane, ale może nie zostać wypłacone w ogóle za dany okres rozliczeniowy.

Osobne reguły dotyczą m.in. emerytury pomostowej i nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W pewnych sytuacjach świadczenie może zostać zawieszone bez względu na kwotę przychodu, jeżeli uprawniony podejmuje pracę określoną w przepisach szczególnych, np. pracę w szczególnych warunkach przy emeryturze pomostowej albo pracę w placówkach wskazanych w Karcie Nauczyciela przy nauczycielskim świadczeniu kompensacyjnym.

Aktualne limity dorabiania w 2026 r.

Limity dorabiania zmieniają się co trzy miesiące: od marca, czerwca, września i grudnia. Są obliczane na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS, a konkretne kwoty publikuje Prezes ZUS.

Jeżeli przychód mieści się pomiędzy wskazanymi progami, świadczenie jest zmniejszane. Jeżeli przekracza wyższy próg, świadczenie jest zawieszane. Dla osób, które rozliczają się rocznie, znaczenie mogą mieć także roczne kwoty graniczne oraz to, czy w konkretnym przypadku korzystniejsze będzie rozliczenie miesięczne czy roczne.

Jakie przychody trzeba zgłosić do ZUS?

Osoba pobierająca świadczenie objęte limitami powinna zawiadomić ZUS o podjęciu pracy zarobkowej i o przewidywanej wysokości przychodu. Można to zrobić przy składaniu wniosku o świadczenie albo później, gdy praca zostanie podjęta już po przyznaniu emerytury lub renty.

Dodatkowo co roku, do końca lutego, trzeba przekazać do ZUS informację o przychodach osiągniętych w poprzednim roku. Pracownik lub zleceniobiorca otrzymuje zwykle zaświadczenie od płatnika składek. Osoba prowadząca działalność gospodarczą składa własne oświadczenie, w którym wskazuje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Nie każdy wpływ na konto jest przychodem wpływającym na rentę lub emeryturę. ZUS analizuje przede wszystkim przychody związane z działalnością objętą ubezpieczeniami społecznymi. Przykładowo zwykła umowa o dzieło co do zasady nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych, ale jeżeli została zawarta z własnym pracodawcą albo jest wykonywana na jego rzecz, może zostać uwzględniona przy rozliczeniu.

Konsekwencje nieinformowania ZUS o dochodach

Brak informacji o przychodach może prowadzić do konieczności zwrotu świadczeń, które nie przysługiwały albo były wypłacone w zbyt wysokiej kwocie. Jeżeli osoba objęta limitami osiągała przychody, ale nie poinformowała o tym ZUS, organ może żądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za dłuższy okres. Jeżeli natomiast ZUS był prawidłowo zawiadamiany, odpowiedzialność za zwrot jest zwykle ograniczona do krótszego okresu.

Jeżeli ZUS wyda decyzję o zmniejszeniu, zawieszeniu albo zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, warto sprawdzić, czy prawidłowo ustalił przychód, właściwy okres rozliczenia oraz rodzaj świadczenia. W praktyce znaczenie ma też to, jak odwołać się od decyzji ZUS, zwłaszcza gdy decyzja została oparta na niepełnych danych albo pominięto dokumenty potwierdzające rzeczywistą wysokość przychodu.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 103–106.
• ZUS – zmniejszenie lub zawieszenie świadczeń pracujących emerytów i rencistów.
• Komunikat Prezesa ZUS z 12 lutego 2026 r., M.P. 2026 poz. 209.
• Komunikat Prezesa ZUS z 14 maja 2026 r., M.P. 2026 poz. 499.
• Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. w sprawie m.in. kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent.