- Ulga abolicyjna przysługuje tylko polskim rezydentom podatkowym uzyskującym określone dochody zagraniczne rozliczane metodą proporcjonalnego odliczenia.
- Odliczenie polega na porównaniu podatku obliczonego metodą proporcjonalnego odliczenia z podatkiem hipotetycznie obliczonym metodą wyłączenia z progresją.
- Co do zasady ulga jest limitowana do 1360 zł, ale limit nie obejmuje wybranych dochodów z pracy lub usług wykonywanych poza terytorium lądowym państw.
- Ulgi nie stosuje się m.in. do emerytur, zasiłków, dochodów z krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową ani do dochodów rozliczanych metodą wyłączenia z progresją.
- Ulgę wykazuje się w zeznaniu rocznym i załączniku PIT/O; przy dochodach zagranicznych zwykle potrzebny jest również PIT/ZG.
Na czym polega ulga abolicyjna?
Ulga abolicyjna, potocznie nazywana także abolicją podatkową, nie jest umorzeniem zaległości podatkowej. To szczególne odliczenie od podatku przewidziane w art. 27g ustawy o PIT dla osób, które mają polską rezydencję podatkową i uzyskują określone dochody za granicą.
Mechanizm ulgi polega na porównaniu dwóch sposobów obliczenia podatku od dochodów zagranicznych:
- podatku obliczonego według metody proporcjonalnego odliczenia,
- podatku, jaki wystąpiłby, gdyby do tych samych dochodów zastosować metodę wyłączenia z progresją.
Jeżeli podatek obliczony przy metodzie proporcjonalnego odliczenia jest wyższy, różnicę można odliczyć od podatku. W praktyce ulga zmniejsza więc niekorzystny skutek tego, że zagraniczny dochód jest opodatkowany w Polsce, a podatek zapłacony za granicą podlega jedynie częściowemu odliczeniu.
Ważne jest jednak to, że ulga ma zastosowanie wyłącznie przy metodzie proporcjonalnego odliczenia. Jeżeli właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje metodę wyłączenia z progresją, ulga abolicyjna nie znajduje zastosowania.
Jakie dochody mogą być objęte ulgą abolicyjną?
Ulga abolicyjna nie obejmuje każdego dochodu zagranicznego. Zgodnie z art. 27g ustawy o PIT może dotyczyć przede wszystkim dochodów uzyskanych poza terytorium Polski:
- ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy,
- z działalności wykonywanej osobiście, w tym m.in. z umów zlecenia i umów o dzieło, jeżeli spełniają ustawowe warunki,
- z pozarolniczej działalności gospodarczej, także opodatkowanej podatkiem liniowym albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
- z określonych praw majątkowych związanych z działalnością artystyczną, literacką, naukową, oświatową i publicystyczną wykonywaną poza Polską.
Katalog ten ma charakter zamknięty. Oznacza to, że ulgi nie można rozciągać na inne przychody tylko dlatego, że zostały uzyskane za granicą. Przykładowo emerytura z zagranicy, zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek chorobowy czy zasiłek rehabilitacyjny nie należą do typowych źródeł objętych ulgą abolicyjną.
Dla pracy zdalnej u zagranicznego pracodawcy obejmującej dochody z zagranicy ulga abolicyjna może mieć znaczenie kluczowe, ale zawsze trzeba ustalić rezydencję podatkową, państwo faktycznego wykonywania pracy, właściwą umowę międzynarodową oraz metodę unikania podwójnego opodatkowania.
Kto może skorzystać z ulgi abolicyjnej?
Z ulgi może skorzystać podatnik, który spełnia łącznie kilka warunków. Po pierwsze, musi być polskim rezydentem podatkowym, czyli podlegać w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. W uproszczeniu chodzi o osobę, która ma w Polsce miejsce zamieszkania dla celów podatkowych, np. ośrodek interesów życiowych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Po drugie, podatnik musi uzyskiwać za granicą dochody mieszczące się w katalogu art. 27g ustawy o PIT. Po trzecie, do tych dochodów musi mieć zastosowanie metoda proporcjonalnego odliczenia. Dotyczy to m.in. sytuacji, w których właściwa umowa międzynarodowa przewiduje tę metodę albo Polska nie zawarła z danym państwem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Ulga nie przysługuje natomiast do dochodów uzyskanych w państwach i na terytoriach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, wskazanych w aktualnym rozporządzeniu Ministra Finansów. Od 2025 r. obowiązuje nowy wykaz tych państw i terytoriów w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Warto też odróżnić ulgę abolicyjną od innych preferencji podatkowych. Obok abolicji obowiązuje preferencja ulga na powrót do Polski, ale jest to odrębne zwolnienie z innymi warunkami, limitem i celem.
Pracowałeś za granicą i chcesz prawidłowo rozliczyć ulgę abolicyjną?
Prawnik sprawdzi kraj, metodę unikania podwójnego opodatkowania, rodzaj dochodu i limit oraz pomoże obliczyć odliczenie i wypełnić PIT/ZG.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Ile wynosi ulga abolicyjna?
Od rozliczenia za 2021 r. wysokość ulgi abolicyjnej jest co do zasady ograniczona do 1360 zł. Oznacza to, że nawet jeżeli różnica pomiędzy podatkiem obliczonym według obu metod jest wyższa, podatnik zwykle odliczy maksymalnie 1360 zł.
Limit nie dotyczy jednak wybranych dochodów osiąganych z pracy lub usług wykonywanych poza terytorium lądowym państw. Chodzi w szczególności o określone dochody ze stosunku pracy, umów zlecenia, umów o dzieło, kontraktów menedżerskich oraz podobnych umów, o ile spełniają warunki wskazane w ustawie. Ten wyjątek ma znaczenie zwłaszcza dla osób pracujących na morzu, statkach, platformach lub w innych miejscach poza terytorium lądowym państw, ale wymaga starannej analizy dokumentów i charakteru pracy.
Jeżeli podatnik nie mieści się w wyjątku, limit 1360 zł należy stosować niezależnie od wysokości osiągniętego dochodu zagranicznego i podatku zapłaconego za granicą.
Jak rozliczyć ulgę abolicyjną w zeznaniu rocznym?
Ulgę abolicyjną odlicza się od podatku w zeznaniu rocznym. W zależności od rodzaju dochodu i formy opodatkowania może to być m.in. PIT-36, PIT-36L albo PIT-28, a w określonych przypadkach także formularze dla przedsiębiorstwa w spadku. Do zeznania należy dołączyć PIT/O, czyli informację o odliczeniach.
Przy dochodach zagranicznych zasadniczo trzeba również pamiętać o PIT/ZG. Załącznik ten składa się odrębnie dla każdego państwa, z którego podatnik uzyskał dochód. Samo wpisanie ulgi w PIT/O nie zastępuje prawidłowego wykazania dochodu zagranicznego i podatku zapłaconego za granicą.
Termin złożenia zeznania rocznego za dany rok podatkowy przypada co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku. Jeżeli podatnik rozlicza dochód zagraniczny metodą proporcjonalnego odliczenia, obowiązek złożenia zeznania może istnieć nawet wtedy, gdy nie osiągnął w Polsce innych dochodów.
Czy zapłata podatku za granicą jest warunkiem ulgi?
Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia od polskiego podatku odlicza się podatek faktycznie zapłacony za granicą, ale tylko do ustawowego limitu przypadającego proporcjonalnie na dochód zagraniczny. Jeżeli zagraniczny podatek nie został zapłacony, zastosowanie ulgi może być kwestionowane, zwłaszcza gdy Polska nie zawarła z danym państwem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślano, że ulga abolicyjna ma łagodzić skutki rzeczywistego podwójnego opodatkowania. W wyroku WSA w Gdańsku z 5 kwietnia 2022 r., I SA/Gd 1235/21, oraz w wyroku NSA z 3 czerwca 2022 r., II FSK 2785/19, sądy wskazywały na znaczenie faktycznej zapłaty podatku za granicą dla możliwości zastosowania ulgi. Każdy przypadek wymaga jednak oceny w świetle konkretnej umowy międzynarodowej, rodzaju dochodu i powodów braku zapłaty podatku za granicą.
Ulga abolicyjna nie służy także do obniżania zaliczek w trakcie roku w dowolny sposób. W orzecznictwie wskazywano, że zasadniczo jest to odliczenie rozliczane w zeznaniu rocznym, a nie preferencja ustalająca wysokość bieżącej zaliczki podatkowej.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, kiedy ulga abolicyjna może zmniejszyć podatek, a kiedy jej zastosowanie będzie wyłączone albo ograniczone.
Pani Anna ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce i przez część roku pracowała w państwie, z którym Polska stosuje metodę proporcjonalnego odliczenia. Zagraniczny pracodawca pobrał od jej wynagrodzenia podatek. Pani Anna powinna wykazać dochód w PIT-36, dołączyć PIT/ZG oraz PIT/O. Jeżeli podatek obliczony metodą proporcjonalnego odliczenia jest wyższy niż podatek liczony jak przy metodzie wyłączenia z progresją, może odliczyć różnicę, ale zasadniczo nie więcej niż 1360 zł.
Pan Marek jest polskim rezydentem podatkowym i uzyskał wynagrodzenie z pracy w Niemczech. Dochód ten jest rozliczany z zastosowaniem metody wyłączenia z progresją. Mimo że Pan Marek uzyskał dochód za granicą, ulga abolicyjna nie przysługuje, ponieważ ulga dotyczy wyłącznie dochodów objętych metodą proporcjonalnego odliczenia.
Pani Katarzyna wykonuje pracę na statku poza terytorium lądowym państw i osiąga dochody mieszczące się w ustawowym katalogu. W jej przypadku trzeba sprawdzić, czy spełnione są warunki wyjątku od limitu 1360 zł. Jeżeli tak, ulga abolicyjna może nie być ograniczona tym limitem, ale nadal konieczne jest prawidłowe ustalenie rezydencji podatkowej, metody unikania podwójnego opodatkowania i dokumentów potwierdzających dochód oraz podatek.
Kiedy ulga abolicyjna nie przysługuje?
Ulgi abolicyjnej nie stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy podatnik nie jest polskim rezydentem podatkowym albo dochód nie należy do źródeł wymienionych w art. 27g ustawy o PIT. Nie przysługuje ona także przy dochodach rozliczanych metodą wyłączenia z progresją, ponieważ w takim przypadku zagraniczny dochód jest zasadniczo zwolniony z opodatkowania w Polsce, choć może wpływać na stawkę podatku od innych dochodów.
Prawo do ulgi może być również wyłączone przy dochodach z państw lub terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. Dodatkowo problemy pojawiają się wtedy, gdy podatnik nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodu, zapłatę podatku za granicą albo rzeczywiste miejsce wykonywania pracy.
W praktyce przed zastosowaniem ulgi warto sprawdzić: rezydencję podatkową, rodzaj dochodu, państwo źródła dochodu, właściwą metodę unikania podwójnego opodatkowania, formularze PIT oraz dokumenty potwierdzające zapłatę podatku za granicą.
FAQ
Czy ulga abolicyjna dotyczy każdej pracy za granicą?
Nie. Ulga dotyczy tylko określonych dochodów zagranicznych i tylko wtedy, gdy stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia. Jeżeli właściwa jest metoda wyłączenia z progresją, ulga nie przysługuje.
Czy limit ulgi abolicyjnej nadal wynosi 1360 zł?
Tak. Co do zasady od rozliczenia za 2021 r. odliczenie nie może przekroczyć 1360 zł. Wyjątek dotyczy określonych dochodów z pracy lub usług wykonywanych poza terytorium lądowym państw.
Czy emerytura z zagranicy daje prawo do ulgi abolicyjnej?
Zasadniczo nie. Emerytura nie mieści się w katalogu dochodów objętych ulgą abolicyjną. Podobnie problematyczne są m.in. zagraniczne zasiłki i inne świadczenia zaliczane do odrębnych źródeł przychodów.
Czy trzeba zapłacić podatek za granicą, aby skorzystać z ulgi?
W wielu sytuacjach faktyczna zapłata podatku za granicą ma kluczowe znaczenie. Jeżeli podatek nie został zapłacony, urząd może kwestionować ulgę, zwłaszcza przy dochodach z państwa, z którym Polska nie ma umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W jakim formularzu wykazuje się ulgę abolicyjną?
Ulgę wykazuje się w zeznaniu rocznym właściwym dla danego dochodu, np. PIT-36, PIT-36L albo PIT-28, oraz w załączniku PIT/O. Przy dochodach zagranicznych zwykle potrzebny jest także PIT/ZG.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- art. 27g ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst ustawy: ISAP Sejm
- Ministerstwo Finansów, „Ulga abolicyjna PIT”: podatki.gov.pl
- Ministerstwo Finansów, „Dochody z pracy wykonywanej za granicą”: podatki.gov.pl
- Objaśnienia podatkowe Ministerstwa Finansów z 10 sierpnia 2021 r. dotyczące ulgi abolicyjnej: gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie wykazu krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, Dz. U. z 2024 r. poz. 1929: Dziennik Ustaw
- wyrok WSA w Gdańsku z 5 kwietnia 2022 r., I SA/Gd 1235/21; wyrok NSA z 3 czerwca 2022 r., II FSK 2785/19; wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2022 r., I SA/Gd 1685/21.
