- Sprzedaż akcji otrzymanych w darowiźnie co do zasady rozlicza się w PIT-38 jako przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany stawką 19%.
- Obdarowany nie może zaliczyć do kosztów podatkowych wartości rynkowej akcji ani wydatków, które na ich nabycie poniósł darczyńca.
- Możliwe jest uwzględnienie kosztów bezpośrednio związanych ze sprzedażą, np. prowizji maklerskiej, jeżeli podatnik faktycznie je poniósł i potrafi je udokumentować.
- Jeżeli od darowizny akcji zapłacono podatek od spadków i darowizn, część dochodu ze sprzedaży może korzystać ze zwolnienia do wysokości zapłaconego podatku.
- Przy nabyciu akcji w spadku zasady są inne: spadkobierca może uwzględnić wydatki poniesione na nabycie akcji przez spadkodawcę.
Jak rozliczyć sprzedaż akcji otrzymanych w darowiźnie?
Sprzedaż akcji jest przychodem z kapitałów pieniężnych. Dotyczy to również sytuacji, w której akcje nie zostały kupione przez podatnika, lecz zostały mu przekazane w darowiźnie. Podatek dochodowy od osób fizycznych wynosi 19% dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.
Rozliczenia dokonuje się w zeznaniu PIT-38 składanym za rok, w którym nastąpiła sprzedaż akcji. Zasadniczo zeznanie za dany rok składa się do 30 kwietnia następnego roku. Jeżeli podatnik korzysta z krajowego domu maklerskiego, dane mogą zostać wykazane w informacji PIT-8C i pojawić się w usłudze Twój e-PIT, ale zeznanie warto samodzielnie sprawdzić, zwłaszcza gdy występują koszty, strata albo sprzedaż odbyła się przez zagraniczną platformę.
Przychodem jest cena uzyskana ze sprzedaży akcji. Dochodem jest natomiast różnica pomiędzy przychodem a kosztami podatkowymi, o ile takie koszty w danej sytuacji mogą zostać wykazane. Przy szerszej tematyce inwestycji w papiery wartościowe dochodzą także kwestie zagranicznych funduszy, walut, dokumentów od brokera i samodzielnego przeliczenia kwot na złote.
Koszty podatkowe przy sprzedaży akcji z darowizny
Największy problem praktyczny dotyczy kosztów uzyskania przychodów. Przy zwykłym zakupie akcji kosztem jest wydatek poniesiony na ich nabycie, a przy objęciu akcji w zamian za wkład niepieniężny zastosowanie mają szczególne zasady dotyczące wartości objętych akcji. Przy darowiźnie sytuacja wygląda inaczej, ponieważ obdarowany nabywa akcje nieodpłatnie.
Oznacza to, że obdarowany nie może jako kosztu podatkowego wykazać wartości rynkowej akcji z dnia darowizny. Nie może też co do zasady przejąć kosztów historycznych darczyńcy, czyli ceny, którą darczyńca zapłacił za akcje. Przepisy przewidujące uwzględnienie wydatków poniesionych przez poprzednika dotyczą nabycia w spadku, a nie darowizny.
Nie oznacza to jednak, że w PIT-38 zawsze pojawi się wyłącznie sam przychód bez jakichkolwiek pomniejszeń. Podatnik może wykazać koszty, które sam faktycznie poniósł w związku ze sprzedażą, np. prowizję maklerską lub inne udokumentowane opłaty transakcyjne. Nie są to jednak koszty nabycia akcji, lecz koszty związane z odpłatnym zbyciem.
Istotne znaczenie ma także art. 21 ust. 1 pkt 105 ustawy o PIT. Przepis ten przewiduje zwolnienie dochodu ze zbycia udziałów albo akcji otrzymanych w drodze darowizny w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn. Jeżeli więc obdarowany faktycznie zapłacił podatek od darowizny akcji, może to zmniejszyć opodatkowaną część dochodu ze sprzedaży. Jeżeli darowizna była zwolniona z podatku od spadków i darowizn, bo np. pochodziła od osoby z najbliższej rodziny i została prawidłowo zgłoszona, takie zwolnienie w PIT nie da dodatkowej korzyści.
Sprzedajesz akcje otrzymane w darowiźnie?
Prawnik przeanalizuje dokumenty nabycia, możliwe koszty, SD-Z2 i rozliczenie PIT-38, aby ograniczyć ryzyko zakwestionowania podatku.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Darowizna akcji a SD-Z2
Samo otrzymanie akcji w darowiźnie może podlegać podatkowi od spadków i darowizn, ponieważ akcje są prawami majątkowymi. W przypadku darowizn od najbliższej rodziny, czyli m.in. od małżonka, rodziców, dzieci, wnuków, dziadków, rodzeństwa, ojczyma, macochy albo pasierba, możliwe jest pełne zwolnienie podatkowe. Warunkiem jest zazwyczaj zgłoszenie otrzymanej darowizny na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy do właściwego naczelnika urzędu skarbowego; podobne reguły zgłoszenia trzeba sprawdzić także przy zgłoszenie darowizny od najbliższej rodziny.
Zgłoszenia SD-Z2 nie trzeba składać w każdej sytuacji. Nie jest ono wymagane m.in. wtedy, gdy łączna wartość nabyć od tej samej osoby lub po tej samej osobie, liczona z doliczeniem nabyć z 5 lat poprzedzających rok ostatniego nabycia, nie przekracza kwoty 36 120 zł. Zgłoszenie nie jest też składane, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie złożono oświadczenie woli jednej ze stron. Przy darowiznach pieniężnych dodatkowe znaczenie ma też udokumentowanie przepływu środków, zwłaszcza gdy pojawia się darowizna przez konto osoby trzeciej.
Od 7 stycznia 2026 r. w określonych sytuacjach możliwe jest przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia nabycia majątku od członków najbliższej rodziny, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. Nie należy jednak traktować tego jako automatycznego zwolnienia z obowiązku pilnowania terminu. Bezpiecznym rozwiązaniem pozostaje złożenie SD-Z2 w terminie.
Sprzedaż akcji nabytych w spadku a sprzedaż akcji z darowizny
Darowizna i spadek są nieodpłatnymi sposobami nabycia majątku, ale ustawa o PIT traktuje je odmiennie przy sprzedaży akcji. W przypadku akcji nabytych w spadku spadkobierca może zaliczyć do kosztów podatkowych wydatki, które spadkodawca poniósł na objęcie lub nabycie akcji. Wynika to z art. 22 ust. 1m ustawy o PIT.
Takiej zasady nie można automatycznie przenieść na darowiznę. Obdarowany nie dziedziczy kosztów podatkowych darczyńcy. Analogiczny problem powstaje przy sprzedaży praw nabytych nieodpłatnie ze spadku, gdzie o rozliczeniu podatku decyduje dokładny charakter zbywanego prawa, sposób jego nabycia i dokumenty potwierdzające koszty.
Jak obliczyć podatek od sprzedaży akcji z darowizny?
W uproszczeniu należy ustalić przychód ze sprzedaży, następnie pomniejszyć go o możliwe do udokumentowania koszty związane ze sprzedażą, np. prowizję maklerską. Jeżeli podatnik zapłacił podatek od spadków i darowizn od otrzymanych akcji, trzeba dodatkowo sprawdzić możliwość zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 105 ustawy o PIT.
Przykładowy schemat rozliczenia wygląda następująco: przychód ze sprzedaży akcji minus udokumentowane koszty sprzedaży, a następnie 19% podatku od dochodu podlegającego opodatkowaniu. Jeżeli podatnik nie poniósł żadnych kosztów sprzedaży i nie zapłacił podatku od spadków i darowizn, w praktyce podatek może wynieść 19% kwoty uzyskanej ze sprzedaży.
Warto pamiętać, że straty z odpłatnego zbycia papierów wartościowych rozlicza się w ramach tego samego źródła przychodów. Nie można ich kompensować z wynagrodzeniem z pracy, działalnością gospodarczą opodatkowaną według skali, emeryturą czy najmem prywatnym rozliczanym poza kapitałami pieniężnymi.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak różne dokumenty i sposób nabycia akcji wpływają na rozliczenie podatku.
Pani Ewa otrzymała od rodziców 100 akcji spółki giełdowej. Rodzice kupili je kilka lat wcześniej za 50 zł za sztukę, ale Pani Ewa nie może zaliczyć tej ceny do swoich kosztów. Po prawidłowym zgłoszeniu darowizny na SD-Z2 sprzedała akcje za 9000 zł i zapłaciła 40 zł prowizji maklerskiej. Jej dochód do opodatkowania wynosi 8960 zł, a podatek według stawki 19% wynosi 1702,40 zł.
Pan Tomasz otrzymał akcje od wujka. Darowizna nie korzystała ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, dlatego zapłacił 2000 zł podatku od spadków i darowizn. Po pewnym czasie sprzedał akcje za 50 000 zł. Nie może rozliczyć ceny zapłaconej kiedyś przez wujka, ale część dochodu odpowiadająca zapłaconemu podatkowi od darowizny może korzystać ze zwolnienia. W uproszczeniu, przy braku innych kosztów, opodatkowaniu PIT podlega 48 000 zł.
Pani Karolina odziedziczyła akcje po ojcu. Ojciec nabył je za 30 000 zł, a dokumenty z domu maklerskiego potwierdzają ten wydatek. Pani Karolina sprzedała akcje za 45 000 zł. W odróżnieniu od darowizny może uwzględnić koszt poniesiony przez spadkodawcę, więc jej dochód wynosi 15 000 zł, pomniejszony ewentualnie o udokumentowane koszty sprzedaży.
Najczęstsze błędy przy sprzedaży akcji z darowizny
Najczęstszym błędem jest przyjęcie, że skoro darczyńca kiedyś zapłacił za akcje, to obdarowany może wykazać tę cenę jako własny koszt. Przy darowiźnie nie ma takiej kontynuacji kosztów. Drugim błędem jest wpisanie do PIT-38 wartości akcji z dnia darowizny jako kosztu nabycia. Taka wartość może mieć znaczenie dla podatku od spadków i darowizn, ale nie staje się automatycznie kosztem w PIT przy sprzedaży.
Problemy pojawiają się także przy braku zgłoszenia SD-Z2, sprzedaży akcji przez zagranicznego brokera, rozliczeniu w walucie obcej oraz przy kilku transakcjach w tym samym roku. W takich przypadkach warto uporządkować dokumenty przed złożeniem PIT-38, a nie dopiero po wezwaniu z urzędu skarbowego.
FAQ
Czy sprzedaż akcji otrzymanych w darowiźnie zawsze trzeba wykazać w PIT-38?
Tak, jeżeli podatnik sprzedał akcje i uzyskał przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Sprzedaż wykazuje się w PIT-38 za rok, w którym doszło do sprzedaży.
Czy wartość akcji z dnia darowizny jest kosztem podatkowym?
Nie. Wartość rynkowa akcji z dnia darowizny nie jest wydatkiem poniesionym przez obdarowanego na nabycie akcji, dlatego zasadniczo nie można jej ująć jako kosztu w PIT-38.
Czy można rozliczyć cenę, którą za akcje zapłacił darczyńca?
Nie przy darowiźnie. Przepisy pozwalające uwzględnić wydatki poprzedniego właściciela dotyczą akcji nabytych w spadku, a nie akcji otrzymanych w drodze darowizny.
Czy trzeba zgłosić darowiznę akcji na SD-Z2?
W przypadku darowizny od osoby z najbliższej rodziny zgłoszenie SD-Z2 jest zwykle warunkiem pełnego zwolnienia, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek, np. wartość nabyć od tej samej osoby nie przekracza aktualnego limitu 36 120 zł albo czynność została dokonana w formie aktu notarialnego.
Czy prowizja maklerska obniża podatek?
Tak, jeżeli prowizja lub inna opłata była faktycznie poniesiona przez podatnika w związku ze sprzedażą akcji i jest udokumentowana. Nie zastępuje ona jednak kosztu nabycia akcji.
Podsumowanie
Sprzedaż akcji otrzymanych w darowiźnie jest opodatkowana według zasad właściwych dla kapitałów pieniężnych. Podatnik składa PIT-38 i co do zasady płaci 19% podatku od dochodu. Przy darowiźnie zasadnicze ograniczenie polega na tym, że obdarowany nie może rozliczyć jako kosztu ani wartości akcji z dnia darowizny, ani ceny zapłaconej wcześniej przez darczyńcę.
Przed sprzedażą warto sprawdzić, czy darowizna została prawidłowo zgłoszona dla celów podatku od spadków i darowizn, czy podatnik zapłacił z tego tytułu podatek oraz jakie opłaty transakcyjne można udokumentować. Te elementy mogą mieć realny wpływ na końcową wysokość PIT.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 21 ust. 1 pkt 105, art. 22 ust. 1m, art. 23 ust. 1 pkt 38 oraz art. 30b: ISAP – ustawa o PIT.
- Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 4a: ISAP – ustawa o podatku od spadków i darowizn.
- Informacje Ministerstwa Finansów o zwolnieniach w podatku od spadków i darowizn oraz zgłoszeniu SD-Z2: podatki.gov.pl – ulgi i zwolnienia SD.
- Informacje Ministerstwa Finansów o rozliczeniu PIT-38 w usłudze Twój e-PIT i terminie do 30 kwietnia: podatki.gov.pl – rozliczenie PIT.
