Darowizna przez rachunek osoby trzeciej a podatek

Masz podobny problem prawny?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu

Zwolnienie z podatku przy darowiźnie pieniężnej od najbliższej rodziny

Darowizna pieniędzy podlega podatkowi od spadków i darowizn po stronie obdarowanego. Ustawa przewiduje jednak pełne zwolnienie dla tzw. grupy zero, czyli dla nabycia od: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy. Podstawą jest art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W przypadku darowizny pieniężnej zwolnienie wymaga przede wszystkim ustalenia, kto jest darczyńcą, jaka jest wartość darowizny oraz czy spełniono obowiązki formalne. Jeżeli wartość majątku nabytego od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza 36 120 zł, nie trzeba składać SD-Z2. Jeżeli limit jest przekroczony, zgłoszenie jest zasadą.

Jeżeli darowizn było kilka, przy wyliczaniu progu warto sprawdzić aktualnie obowiązujące kwoty wolne, podniesione w 2023 roku, ponieważ limit odnosi się do sumy nabyć od tej samej osoby, a nie tylko do pojedynczego przelewu.

Gdy darowizna przekracza próg, obdarowany powinien złożyć zgłoszenie SD-Z2 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy typowej darowiźnie pieniędzy bez aktu notarialnego w praktyce będzie to dzień spełnienia świadczenia, czyli otrzymania pieniędzy.

Dla porównania, przebieg standardowej darowizny pieniężnej wygląda inaczej, bo najczęściej przelew wychodzi bezpośrednio z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego. Przelew przez rachunek osoby trzeciej wymaga dokładniejszego opisania i udokumentowania, a przy płatnościach związanych z zakupem mieszkania warto dodatkowo sprawdzić zagadnienie: Darowizna konto dewelopera podatek.

Czy przelew z rachunku osoby trzeciej wyklucza zwolnienie?

Sam fakt, że przelew został wykonany z rachunku osoby trzeciej, nie powinien automatycznie oznaczać utraty zwolnienia. Kluczowe jest to, czy z dokumentów wynika rzeczywisty transfer majątku od darczyńcy z grupy zero do obdarowanego. Osoba trzecia powinna pełnić jedynie funkcję technicznego pośrednika.

Takie stanowisko potwierdza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 kwietnia 2022 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.17.2022.2.BD. W sprawie opisanej w interpretacji dziadkowie przekazali pieniądze wnukowi za pośrednictwem rachunku cioci. Organ uznał, że zwolnienie może mieć zastosowanie, ponieważ darczyńcami byli dziadkowie, środki wpłynęły na rachunek obdarowanego, a darowizna została zgłoszona w terminie.

Podobnie w orzecznictwie podkreśla się, że cel przepisu nie polega na eliminowaniu rzeczywistych darowizn z najbliższej rodziny z powodu samych technicznych szczegółów przelewu. W wyroku NSA z 24 sierpnia 2017 r., II FSK 2104/15, zaakceptowano podejście, zgodnie z którym dokumentowanie darowizny ma przeciwdziałać fikcyjnym czynnościom, a nie blokować zwolnienie, gdy przekazanie pieniędzy nie budzi wątpliwości.

Jak prawidłowo udokumentować darowiznę przez rachunek osoby trzeciej?

Najbezpieczniej, aby pieniądze finalnie trafiły na rachunek płatniczy obdarowanego, jego rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo zostały przekazane przekazem pocztowym. Jeżeli przelew wychodzi z konta osoby trzeciej, w tytule przelewu warto wyraźnie wskazać rzeczywistego darczyńcę, obdarowanego i charakter przelewu, np. „darowizna od babci Marii Nowak dla Jana Nowaka, przelew techniczny przez Annę Kowalską”.

Do zgłoszenia SD-Z2 warto dołączyć lub zachować na wypadek wezwania urzędu:

• potwierdzenie przelewu na rachunek obdarowanego,
• pisemne oświadczenie darczyńcy o dokonaniu darowizny,
• oświadczenie osoby trzeciej, że działała wyłącznie jako pośrednik techniczny,
• dowody przekazania środków od darczyńcy do pośrednika, jeżeli taki etap wystąpił,
• krótkie wyjaśnienie sytuacji w zgłoszeniu SD-Z2, jeżeli formularz lub załączniki na to pozwalają.

Brak pisemnej umowy darowizny nie zawsze przekreśla skuteczność darowizny pieniędzy, jeżeli została ona wykonana. Mimo to w nietypowym układzie, zwłaszcza przy większych kwotach, pisemne potwierdzenie jest praktycznie bardzo ważne. Jeżeli darczyńca, rachunek lub miejsce przekazania środków wiążą się z innym państwem, trzeba dodatkowo sprawdzić temat: Zagraniczna darowizna podatek Polsce.

Kiedy urząd może zakwestionować zwolnienie?

Ryzyko sporu rośnie, gdy tytuł przelewu jest niejasny, osoba trzecia nie potrafi wyjaśnić swojej roli, darczyńca nie ma udokumentowanego źródła środków albo pieniądze nie trafiły na rachunek obdarowanego. Problem może powstać również wtedy, gdy z dokumentów wynika, że faktycznym darczyńcą była osoba trzecia, która nie należy do grupy zero.

Jeżeli darczyńcą faktycznie jest osoba spoza grupy zero, samo wpisanie w tytule przelewu nazwiska rodzica, dziadka czy małżonka nie wystarczy. Urząd skarbowy bada rzeczywisty przebieg zdarzenia, a nie tylko opis nadany przelewowi przez strony.

Warto też pilnować terminu, bo nawet udokumentowany przelew nie chroni przed utratą prawa do zwolnienia przy przekroczeniu terminu zgłoszenia, chyba że podatnik skutecznie skorzysta z nowej procedury przywrócenia terminu.

Spóźnienie ze zgłoszeniem SD-Z2 po zmianach od 2026 r.

Przez lata przyjmowano, że sześciomiesięczny termin na SD-Z2 jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje jednak art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn, który pozwala przywrócić termin do zgłoszenia, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Wniosek o przywrócenie terminu należy połączyć z dopełnieniem czynności, czyli złożeniem zgłoszenia SD-Z2. Zastosowanie mają odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, dlatego co do zasady wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że podatnik nie znał przepisów; trzeba wykazać konkretną, niezawinioną przeszkodę.

Jeżeli warunki zwolnienia nie zostaną spełnione, nabycie podlega opodatkowaniu na zasadach przewidzianych dla I grupy podatkowej. W skrajnych sytuacjach, gdy podatnik powołuje się na niezgłoszoną darowiznę dopiero przed organem podatkowym, może pojawić się ryzyko zastosowania sankcyjnej stawki 20%, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.

FAQ

Podsumowanie

Darowizna pieniężna przekazana za pośrednictwem rachunku bankowego osoby trzeciej może korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, ale wymaga starannego udokumentowania. Najważniejsze jest wykazanie, że rzeczywistym darczyńcą była osoba z najbliższej rodziny, a pośrednik jedynie technicznie wykonał przelew.

Przy większych kwotach należy pamiętać o terminie 6 miesięcy na SD-Z2, aktualnym limicie 36 120 zł oraz dokumentach potwierdzających przepływ pieniędzy. Od 2026 r. spóźnienie ze zgłoszeniem nie zawsze definitywnie zamyka drogę do zwolnienia, ale przywrócenie terminu wymaga wykazania braku winy.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 478, w szczególności art. 4a, art. 4c, art. 6, art. 9, art. 15 i art. 17a.
• Dziennik Ustaw 2026 poz. 478 – tekst jednolity ustawy o podatku od spadków i darowizn.
• Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl – ulgi i zwolnienia w podatku od spadków i darowizn.
• Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl – formularze SD, w tym SD-Z2.
• Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 11 kwietnia 2022 r., 0111-KDIB2-3.4015.17.2022.2.BD.
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2017 r., II FSK 2104/15.