Sprzedaż rzeczy objętych egzekucją administracyjną

Stan prawny: 17 maja 2026 r. Poniższe zasady wynikają z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To ważne rozróżnienie: inne przepisy stosuje się przy egzekucji sądowej prowadzonej przez komornika, a inne przy egzekucji administracyjnej, np. dotyczącej zaległości podatkowych, opłat publicznoprawnych albo innych obowiązków egzekwowanych przez organ administracyjny.

Sprzedaż zajętej rzeczy w egzekucji administracyjnej

Zajęcie ruchomości oznacza, że organ egzekucyjny uzyskuje prawo rozporządzania danym składnikiem majątku w zakresie potrzebnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zobowiązany nie powinien samowolnie sprzedawać zajętej rzeczy, bo zajęcie ogranicza jego swobodę dysponowania majątkiem.

Co do zasady sprzedaż zajętych ruchomości nie może nastąpić wcześniej niż siódmego dnia od daty zajęcia. Ustawa przewiduje jednak sytuacje, w których sprzedaż może nastąpić bezpośrednio po zajęciu, np. gdy rzeczy łatwo się psują, ich przechowywanie powodowałoby koszty niewspółmierne do wartości, zajęto inwentarz żywy i zobowiązany odmówił przyjęcia go pod dozór albo zachodzi szczególna sytuacja dotycząca przelewu należności rolnika za przyszłe dostawy towarowe.

Zajęte ruchomości organ egzekucyjny może sprzedać w kilku trybach, w szczególności przez licytację publiczną, po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową, przez przekazanie do sprzedaży komisowej, w drodze przetargu ofert albo z wolnej ręki. Wybór trybu zależy od rodzaju rzeczy, etapu postępowania i przesłanek ustawowych.

Kiedy dłużnik może sprzedać zajętą ruchomość?

Możliwość sprzedaży zajętej ruchomości przez zobowiązanego wynika z art. 104a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten pozwala na sprzedaż rzeczy przez zobowiązanego, ale tylko po spełnieniu kilku warunków: ruchomość musi być zajęta, jej wartość szacunkowa musi być oznaczona, zobowiązany musi złożyć wniosek, a organ egzekucyjny musi wyrazić zgodę.

Nie jest to więc zwykła, swobodna sprzedaż prywatna. Zobowiązany nie może najpierw sprzedać rzeczy, a dopiero później prosić organ o zaakceptowanie transakcji. W praktyce powinien najpierw znaleźć realnego nabywcę, uzgodnić proponowaną cenę i warunki zapłaty, a następnie przedstawić te informacje organowi egzekucyjnemu.

Wyłączone są ruchomości wskazane w art. 105 § 5 i 6 ustawy, czyli przede wszystkim rzeczy, których sprzedaż wymaga zezwolenia, koncesji albo stanowi działalność regulowaną, a także rzeczy, których posiadanie jest uzależnione od spełnienia warunku określonego w odrębnych przepisach. W takich przypadkach sprzedaż odbywa się według szczególnych zasad, z udziałem podmiotów spełniających wymagania ustawowe.

Co powinien zawierać wniosek o zgodę na sprzedaż?

Wniosek o wyrażenie zgody na sprzedaż zajętej ruchomości powinien być konkretny. Nie wystarczy napisać, że zobowiązany chciałby sam poszukać kupca. Ustawa wymaga wskazania podmiotu, który zamierza nabyć ruchomość.

We wniosku należy podać w szczególności:

1. dane przyszłego nabywcy, czyli imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby, numer telefonu i adres elektroniczny, jeżeli je posiada, a w razie wpłaty zaliczki także numer rachunku bankowego;
2. oznaczenie ruchomości, która ma zostać sprzedana;
3. proponowaną cenę nabycia;
4. termin i sposób zapłaty ceny.

Do wniosku trzeba dołączyć oświadczenie przyszłego nabywcy o zamiarze nabycia zajętej ruchomości po proponowanej cenie. Jeżeli wartość szacunkowa rzeczy przekracza 5000 zł, należy również dołączyć dowód wpłaty zaliczki przez przyszłego nabywcę.

Wniosek niespełniający wymagań ustawowych pozostawia się bez rozpoznania. W praktyce oznacza to, że brak danych nabywcy, brak oznaczenia rzeczy, brak wymaganej zaliczki albo brak oświadczenia nabywcy może zablokować całą procedurę.

Jaka cena sprzedaży jest dopuszczalna?

Proponowana cena nabycia nie może być dowolna. Ustawa określa minimalne progi zależne od etapu postępowania:

1. co najmniej cena odpowiadająca wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli wcześniej nie doszło do nieskutecznej sprzedaży przez organ;
2. co najmniej połowa wartości szacunkowej, jeżeli sprzedaż tej ruchomości przez organ egzekucyjny w pierwszym terminie nie doszła do skutku;
3. co najmniej 1/3 wartości szacunkowej, jeżeli sprzedaż tej ruchomości przez organ w pierwszym i drugim terminie licytacyjnym albo w przetargu ofert nie doszła do skutku.

Niższa cena może więc wchodzić w grę dopiero po nieudanych próbach sprzedaży przez organ i tylko w granicach określonych ustawą. Organ może odmówić zgody, jeżeli uzna, że w ramach sprzedaży prowadzonej przez organ można byłoby uzyskać cenę wyższą niż zaproponowana we wniosku.

Zaliczka przy sprzedaży zajętej rzeczy

Jeżeli wartość szacunkowa zajętej ruchomości przekracza 5000 zł, przyszły nabywca wpłaca na rachunek organu egzekucyjnego zaliczkę w wysokości 1/10 wartości szacunkowej. Nie jest to zaliczka wpłacana dłużnikowi. Środki trafiają do organu egzekucyjnego, a dowód wpłaty należy dołączyć do wniosku.

Jeżeli nabywca nie zapłaci w całości ceny nabycia w sposób i w terminie określonych w postanowieniu organu, traci prawo do zwrotu zaliczki. Utracona zaliczka stanowi dochód odpowiednio budżetu państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.

Postanowienie organu egzekucyjnego

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż przez zobowiązanego zajętej ruchomości w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli zgoda zostanie udzielona, postanowienie powinno określać warunki sprzedaży, w tym cenę nabycia nie niższą niż cena zaproponowana we wniosku oraz termin i sposób zapłaty organowi egzekucyjnemu ceny nabycia.

Organ nie wyrazi zgody, jeżeli przyszły nabywca nie daje rękojmi zapłaty całej ceny w terminie i w sposób wyznaczony przez organ albo gdy istnieje przypuszczenie, że sprzedaż prowadzona przez organ pozwoli uzyskać wyższą cenę.

Na postanowienie o niewyrażeniu zgody przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz przyszłemu nabywcy. Jeżeli natomiast po udzieleniu zgody nie zostaną dochowane warunki sprzedaży, organ stwierdza wygaśnięcie postanowienia o zgodzie w całości albo w części. Na takie postanowienie zażalenie przysługuje przyszłemu nabywcy.

Czy pieniądze ze sprzedaży trafiają do dłużnika?

Nie. Cena nabycia powinna zostać zapłacona organowi egzekucyjnemu w terminie i w sposób wskazany w postanowieniu. Sprzedaż służy zaspokojeniu egzekwowanych należności, a nie swobodnemu uzyskaniu gotówki przez zobowiązanego.

Warto też pamiętać, że sprzedaż dokonana zgodnie z postanowieniem organu nie stanowi sprzedaży egzekucyjnej w ścisłym znaczeniu. Nadal jednak odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego i pod kontrolą organu.

Dlaczego ta procedura może być korzystna?

Dla zobowiązanego możliwość samodzielnego znalezienia nabywcy bywa praktyczna, ponieważ może przyspieszyć spłatę długu i zmniejszyć ryzyko sprzedaży rzeczy po cenie znacznie niższej od jej realnej wartości. Dotyczy to zwłaszcza rzeczy specjalistycznych, używanych w działalności gospodarczej albo takich, które mają wąskie grono potencjalnych nabywców.

Nie oznacza to jednak, że organ musi zaakceptować każdą propozycję. Jeżeli cena jest zbyt niska, nabywca nie daje rękojmi zapłaty albo rzecz należy do kategorii objętej szczególnymi ograniczeniami, organ może odmówić zgody.

FAQ

Podsumowanie

Sprzedaż rzeczy objętej egzekucją administracyjną przez zobowiązanego jest możliwa, ale nie jest samodzielną decyzją dłużnika. Wymaga oszacowania rzeczy, wskazania konkretnego nabywcy, zachowania minimalnej ceny, dołączenia wymaganych dokumentów oraz uzyskania zgody organu egzekucyjnego.

Największe znaczenie praktyczne mają kompletność wniosku, prawidłowe ustalenie minimalnej ceny i terminowa zapłata ceny organowi egzekucyjnemu. Błąd na którymkolwiek z tych etapów może spowodować pozostawienie wniosku bez rozpoznania, odmowę zgody albo wygaśnięcie postanowienia.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 268, w szczególności art. 104, art. 104a–104e i art. 105.
• Tekst jednolity ustawy w Dzienniku Ustaw – Dz.U. 2026 poz. 268.
• Art. 104a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.