Rozłożenie podatku na raty w firmie – kiedy i jak złożyć wniosek?

Masz podobny problem prawny?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu

Na czym polega rozłożenie podatku na raty?

Rozłożenie podatku na raty to jedna z ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym między innymi odroczyć termin płatności podatku, rozłożyć zapłatę podatku na raty, rozłożyć na raty zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę albo umorzyć określone należności.

W praktyce oznacza to, że raty mogą dotyczyć zarówno podatku, którego termin płatności jeszcze nie minął, jak i zaległości podatkowej, czyli podatku niezapłaconego w terminie. Jeżeli przedsiębiorca wie, że nie zapłaci podatku jednorazowo, powinien złożyć wniosek jak najwcześniej, ponieważ samo oczekiwanie na decyzję nie zastępuje jeszcze zgody urzędu.

Obok rat możliwe jest również umorzenie zaległości podatkowych, ale jest to dalej idąca ulga i urząd stosuje ją ostrożniej. W wielu sprawach rozłożenie płatności na raty bywa rozwiązaniem bardziej realnym, bo pozwala fiskusowi odzyskać należność, a przedsiębiorcy zachować płynność.

Czy urząd musi zgodzić się na raty?

Nie. Decyzja w sprawie rat ma charakter uznaniowy. Nawet dobrze opisany wniosek nie wiąże organu podatkowego. Urząd bada, czy w konkretnej sprawie występuje ważny interes podatnika albo interes publiczny, a następnie ocenia, czy proponowany harmonogram spłaty jest realny.

Ważny interes podatnika może wynikać na przykład z czasowej utraty płynności, spadku przychodów, opóźnień w płatnościach od kontrahentów, choroby, nagłej utraty majątku, wzrostu kosztów prowadzenia działalności albo innych okoliczności, które powodują, że jednorazowa zapłata podatku zagroziłaby funkcjonowaniu firmy. Nie chodzi wyłącznie o zdarzenia nadzwyczajne, ale o sytuację, którą podatnik potrafi konkretnie udokumentować.

Interes publiczny może przemawiać za ratami wtedy, gdy przyznanie ulgi zwiększa szanse na skuteczne spłacenie zobowiązania, utrzymanie miejsc pracy, zachowanie ciągłości działalności albo uniknięcie kosztownej i mało efektywnej egzekucji. Organ może jednak odmówić, jeżeli uzna, że podatnik nie wykazał realnej możliwości spłaty albo wniosek ma jedynie odsunąć egzekucję bądź reakcję na zabezpieczenie majątku podatnika przez urząd.

Co powinien zawierać wniosek o rozłożenie podatku na raty?

Wniosek powinien być konkretny. Należy wskazać, jakiego podatku dotyczy sprawa, za jaki okres powstało zobowiązanie, jaka kwota ma zostać rozłożona na raty oraz ile rat podatnik proponuje. Warto od razu podać daty płatności i wysokość każdej raty, zamiast ograniczać się do ogólnej prośby o pomoc.

Najważniejszą częścią wniosku jest uzasadnienie. Przedsiębiorca powinien opisać przyczyny problemów finansowych i dołączyć dokumenty, które je potwierdzają, na przykład zestawienie przychodów i kosztów, wyciągi bankowe, bilans, rachunek zysków i strat, informacje o zaległościach kontrahentów, umowy, wypowiedzenia kontraktów, dokumenty medyczne albo inne dowody wpływające na zdolność płatniczą.

Wniosek składa się do właściwego organu podatkowego. W sprawach podatków obsługiwanych przez urząd skarbowy można skorzystać z drogi elektronicznej, w tym z usług udostępnianych przez administrację skarbową, albo złożyć pismo w tradycyjnej formie. W podatkach lokalnych, takich jak podatek od nieruchomości, właściwy jest organ gminy, miasta albo innej jednostki samorządu, zależnie od rodzaju należności.

Rozłożenie podatku na raty u przedsiębiorcy a pomoc publiczna

Jeżeli o raty występuje przedsiębiorca, organ musi dodatkowo ocenić sprawę z punktu widzenia przepisów o pomocy publicznej. Art. 67b Ordynacji podatkowej pozwala udzielać ulg, które nie stanowią pomocy publicznej, stanowią pomoc de minimis albo stanowią inną dopuszczalną pomoc publiczną w przypadkach przewidzianych przepisami.

W praktyce urząd może zażądać dokumentów dotyczących pomocy de minimis, informacji o wcześniejszej pomocy oraz formularzy wymaganych przy ubieganiu się o taką pomoc. Aktualnie ogólny unijny limit pomocy de minimis wynosi co do zasady 300 000 euro dla jednego przedsiębiorstwa w okresie trzech lat. Trzeba jednak każdorazowo sprawdzić, czy dana ulga faktycznie mieści się w tym reżimie i czy nie zachodzą szczególne ograniczenia branżowe.

Raty podatkowe nie są jedyną formą publicznoprawnego wsparcia w sprawach podatkowych. W szczególnych sytuacjach inną formą ulgi jest zaniechanie poboru podatku wprowadzone rozporządzeniem, ale działa ono tylko wtedy, gdy właściwe przepisy wyraźnie obejmują daną kategorię podatników lub zdarzeń.

Odsetki i opłata prolongacyjna

Jeżeli podatek nie został zapłacony w terminie, powstaje zaległość podatkowa i co do zasady naliczane są odsetki za zwłokę. W przypadku rozłożenia na raty zaległości podatkowej odsetki za zwłokę nalicza się według zasad przewidzianych w przepisach o odsetkach i opłacie prolongacyjnej, a decyzja organu powinna precyzyjnie wskazywać kwoty oraz terminy płatności.

W decyzji wydanej na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 Ordynacji podatkowej, dotyczącej podatków stanowiących dochód budżetu państwa, organ podatkowy ustala opłatę prolongacyjną. Jej stawka jest równa obniżonej stawce odsetek za zwłokę, a wysokość oblicza się według stawki obowiązującej w dniu wydania decyzji. Przy podatkach lokalnych opłata prolongacyjna występuje tylko wtedy, gdy została wprowadzona przez właściwy organ samorządu.

Opłaty prolongacyjnej nie ustala się, jeżeli przyczyną wydania decyzji były klęska żywiołowa lub wypadek losowy. Organ może też odstąpić od jej ustalenia w przypadkach wskazanych w Ordynacji podatkowej lub w odrębnych ustawach. Dlatego we wniosku warto opisać nie tylko trudną sytuację finansową, ale również jej przyczyny.

Co grozi za niezapłacenie raty w terminie?

Aktualnie skutki spóźnienia z płatnością rat określa art. 67da Ordynacji podatkowej. Jeżeli podatnik nie dotrzyma terminu płatności którejkolwiek raty, decyzja o rozłożeniu na raty wygasa z mocy prawa w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie. Oznacza to, że zaległość w tej części może stać się ponownie wymagalna wraz z konsekwencjami przewidzianymi w przepisach.

Istotna zmiana obowiązująca od 25 marca 2024 r. polega na tym, że niedotrzymanie terminu płatności trzech rat, na jakie zostały rozłożone podatek lub zaległość podatkowa, powoduje wygaśnięcie decyzji w zakresie wszystkich niezapłaconych rat. Nie muszą to być już trzy raty kolejne. To ważna różnica względem wcześniejszego art. 259 Ordynacji podatkowej, który został uchylony. Jeżeli decyzja ratalna została wydana przed 25 marca 2024 r., trzeba dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe, ponieważ skutki uchybienia terminom mogą być oceniane według wcześniejszych zasad.

Jeżeli przedsiębiorca widzi, że nie będzie w stanie zapłacić kolejnej raty, powinien działać przed terminem płatności. W zależności od sytuacji można rozważyć zmianę harmonogramu, nowy wniosek albo inną ulgę w spłacie. Zwlekanie do momentu egzekucji zwykle pogarsza pozycję podatnika.

Raty podatkowe a odpowiedzialność karnoskarbowa

Rozłożenie podatku na raty pomaga uregulować zobowiązanie, ale nie zawsze rozwiązuje wszystkie problemy związane z wcześniejszym naruszeniem obowiązków podatkowych. Jeżeli zaległość powstała wskutek niezłożenia deklaracji, błędnego rozliczenia, nierzetelnych danych albo niewpłacenia podatku pobranego jako płatnik, trzeba osobno ocenić ryzyko odpowiedzialności na gruncie Kodeksu karnego skarbowego.

W takich sprawach warto dla zaległości karnoskarbowych równolegle rozważyć czynny żal i korektę, o ile przepisy i stan sprawy jeszcze na to pozwalają. Samo złożenie wniosku o raty nie jest automatycznie czynnym żalem i nie zastępuje korekty deklaracji.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Rozłożenie podatku na raty może pomóc firmie przetrwać okres przejściowych problemów finansowych, ale wymaga dobrze przygotowanego wniosku. Największe znaczenie ma wykazanie przyczyn trudności, przedstawienie dokumentów i zaproponowanie harmonogramu, który podatnik rzeczywiście będzie w stanie wykonać.

Trzeba też pamiętać, że decyzja ma charakter uznaniowy, a jej naruszenie może szybko doprowadzić do utraty ochrony wynikającej z rat. Dlatego wniosek warto przygotować tak, aby urząd widział w nim nie tylko prośbę o ulgę, ale konkretny plan spłaty zobowiązania.

Źródła

• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 57, art. 67a, art. 67b i art. 67da.
• Gov.pl – Rozłóż zaległy podatek na raty.
• UOKiK – zasady pomocy de minimis.
• Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2831 w sprawie pomocy de minimis.