Sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu

Obowiązujące zasady sprzedaży samochodu wykupionego z leasingu

Do końca 2021 r. podatnicy często wykupywali samochód z leasingu operacyjnego do majątku prywatnego, a następnie sprzedawali go po upływie 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca nabycia. W takim przypadku stosowano zasadę z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy o PIT, zgodnie z którą odpłatne zbycie rzeczy ruchomej podlega opodatkowaniu tylko wtedy, gdy następuje przed upływem pół roku od końca miesiąca nabycia. Przy zakończeniu prowadzenia firmy trzeba również uwzględnić zasady opisane tutaj: likwidacja działalności.

Od 1 stycznia 2022 r. sytuacja jest inna. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT przepisów o prywatnym zbyciu rzeczy nie stosuje się do odpłatnego zbycia składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT, jeżeli od wycofania ich z działalności gospodarczej nie upłynęło 6 lat.

Art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT obejmuje przychody z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych wykorzystywanych na potrzeby działalności gospodarczej na podstawie umowy leasingu operacyjnego, o której mowa w art. 23b ustawy o PIT. Oznacza to, że sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu i wcześniej używanego w firmie może zostać uznana za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, nawet jeśli samochód przed sprzedażą został przekazany do majątku prywatnego.

Sprzedaż samochodu po wykupie prywatnym a 6-letni termin

Jeżeli samochód był wykorzystywany w działalności gospodarczej na podstawie leasingu operacyjnego, a następnie został wykupiony i przekazany do majątku prywatnego, sprzedaż bez PIT jest zasadniczo możliwa dopiero po upływie 6 lat. Termin ten liczy się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym samochód został wycofany z działalności gospodarczej.

Sprzedaż przed upływem tego terminu powoduje powstanie przychodu z działalności gospodarczej. Ma to znaczenie także wtedy, gdy przedsiębiorca w chwili sprzedaży nie wykorzystuje już pojazdu firmowo albo zakończył działalność.

Wykup samochodu do majątku firmowego

Podatnik może również wykupić samochód z leasingu do majątku firmowego. Jeżeli po wykupie pojazd ma być nadal wykorzystywany w działalności gospodarczej, może zostać ujęty jako środek trwały, o ile spełnia warunki wynikające z art. 22a ustawy o PIT: stanowi własność podatnika, jest kompletny i zdatny do użytku oraz ma być używany w działalności przez okres dłuższy niż rok.

Wartością początkową samochodu jest zasadniczo cena nabycia wynikająca z faktury wykupu. Od tej wartości dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. Podstawowa roczna stawka amortyzacyjna dla samochodów osobowych wynosi 20%.

Jeżeli wartość początkowa samochodu nie przekracza 10 000 zł, podatnik może — na podstawie art. 22d ustawy o PIT — nie wprowadzać pojazdu do ewidencji środków trwałych i zaliczyć wydatek bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów. Gdy decydujemy się na amortyzację przy wykupie firmowym, w określonych sytuacjach możliwy jest jednorazowy odpis, ale jego zastosowanie zależy od wartości pojazdu, statusu podatnika i rodzaju składnika majątku.

Limity amortyzacji samochodu osobowego

Przy amortyzacji samochodów osobowych trzeba uwzględnić limity z art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT. Odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej ustawowy limit.

• 225 000 zł — dla samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym albo napędzanym wodorem,
• 150 000 zł — dla samochodu osobowego, którego emisja CO2 silnika spalinowego jest niższa niż 50 g/km,
• 100 000 zł — dla pozostałych samochodów osobowych.

W praktyce przy wykupie z leasingu limit często nie ma decydującego znaczenia, ponieważ cena wykupu bywa znacznie niższa niż wartość rynkowa samochodu. Nie należy jednak przyjmować tego automatycznie — przy droższych pojazdach albo nietypowych warunkach wykupu limit może wpływać na wysokość kosztów podatkowych.

VAT przy wykupie samochodu z leasingu

Jeżeli wykupu dokonuje czynny podatnik VAT, co do zasady może odliczyć VAT naliczony z faktury wykupu. Zakres odliczenia zależy od sposobu wykorzystywania pojazdu.

Jeżeli samochód jest używany zarówno firmowo, jak i prywatnie, podatnikowi przysługuje zwykle prawo do odliczenia 50% VAT. Pełne odliczenie 100% VAT jest możliwe wtedy, gdy pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej, a podatnik spełnia dodatkowe warunki, w szczególności prowadzi ewidencję przebiegu pojazdu i składa informację VAT-26.

Informację VAT-26 składa się do naczelnika urzędu skarbowego do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik poniósł pierwszy wydatek związany z pojazdem, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji JPK_V7. Pierwszym wydatkiem może być także zaliczka na poczet wykupu samochodu.

Co zamiast wykupu samochodu z leasingu?

Nie zawsze wykup samochodu jest najkorzystniejszym rozwiązaniem. Jeżeli przedsiębiorca nie chce kontynuować umowy, nie planuje dalszego korzystania z pojazdu albo ma trudności finansowe, alternatywą może być cesja umowy leasingu zamiast wykupu. Skutki podatkowe cesji również wymagają osobnej analizy, zwłaszcza gdy pojawia się odstępne, rozliczenie dotychczasowych rat albo zmiana korzystającego.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce stosować zasady sprzedaży, wykupu firmowego i rozliczenia VAT przy samochodzie po leasingu.

FAQ

Czy samochód wykupiony z leasingu można sprzedać bez podatku po 6 miesiącach?

Obecnie najczęściej nie. Jeżeli samochód był wykorzystywany w działalności na podstawie leasingu operacyjnego, sprzedaż po wykupie prywatnym przed upływem 6 lat może powodować przychód z działalności gospodarczej. Dawna półroczna zasada ma ograniczone zastosowanie i nie obejmuje typowej sprzedaży auta poleasingowego używanego wcześniej w firmie.

Od kiedy liczyć 6-letni termin przy sprzedaży auta po leasingu?

Termin liczy się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku został wycofany z działalności gospodarczej. Dopiero po upływie tego okresu sprzedaż może nie być kwalifikowana jako przychód z działalności gospodarczej.

Czy faktura wykupu wystawiona na firmę zawsze oznacza wykup firmowy?

Nie zawsze sama faktura rozstrzyga o skutkach podatkowych. Istotne jest faktyczne przeznaczenie pojazdu po wykupie, sposób jego używania oraz to, czy został wprowadzony do ewidencji środków trwałych. W praktyce dokumenty powinny być spójne z rzeczywistym sposobem wykorzystania samochodu.

Czy samochód wykupiony z leasingu można amortyzować?

Tak, jeżeli samochód został wykupiony do majątku firmowego, jest kompletny i zdatny do użytku oraz ma być wykorzystywany w działalności przez okres dłuższy niż rok. Wtedy może zostać ujęty jako środek trwały i amortyzowany, z uwzględnieniem limitów dla samochodów osobowych. Jeżeli rozliczenie dotyczy pojazdu wykorzystywanego w działalności, pomocne jest także omówienie: samochód w firmie.

Ile VAT można odliczyć przy wykupie samochodu z leasingu?

Przy używaniu mieszanym, czyli firmowo-prywatnym, zasadą jest odliczenie 50% VAT. Odliczenie 100% VAT jest możliwe przy wykorzystywaniu pojazdu wyłącznie do działalności gospodarczej, pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymogów, w tym prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu i złożenia VAT-26.

Czy sprzedaż auta po leasingu trzeba rozliczyć, jeśli działalność została zamknięta?

Tak, może być to konieczne. Jeżeli sprzedaż następuje przed upływem 6 lat, przepisy mogą nakazywać potraktowanie przychodu jako przychodu z działalności gospodarczej, nawet gdy przedsiębiorca formalnie już jej nie prowadzi.

Podsumowanie

Sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu po zmianach wprowadzonych od 2022 r. wymaga ostrożnej analizy. W typowej sytuacji, gdy pojazd był wykorzystywany w działalności gospodarczej, jego sprzedaż po wykupie prywatnym bez PIT jest możliwa dopiero po upływie 6 lat. Sprzedaż wcześniejsza może oznaczać przychód z działalności gospodarczej.

Inaczej należy oceniać wykup do majątku firmowego. Wtedy znaczenie mają zasady amortyzacji, limity kosztów dla samochodów osobowych oraz sposób odliczenia VAT. Przed wykupem warto ustalić, czy samochód ma być używany prywatnie, firmowo czy mieszanie, ponieważ ta decyzja wpływa na późniejsze rozliczenia podatkowe.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych — Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług — Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
3. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23 listopada 2022 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.736.2022.2.MZ
4. Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 11 stycznia 2016 r., nr ILPB1/4511-1-1505/15-2/AN