Mamy 12 503 opinii naszych Klientów

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Opieka naprzemienna nad dzieckiem a możliwość rozliczania jako osoba samotnie wychowująca

Możliwość rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko została zlikwidowana na skutek wprowadzenia Polskiego Ładu z początkiem 2022 r. Taka opcja istnieje jednak dalej w zakresie rozliczenia za 2021 r., kiedy obowiązywał jeszcze poprzedni stan prawny. W naszym dzisiejszym artykule zastanowimy się, czy osoby sprawujące opiekę naprzemienną w 2021 r. mają możliwość rozliczenia się jako osoby samotnie wychowujące dziecko.

Opieka naprzemienna nad dzieckiem a możliwość rozliczania jako osoba samotnie wychowująca

Przepisy regulujące możliwość rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko

W art. 6 ust. 4 ustawy PIT, który opisuje wskazaną przez nas problematykę, była mowa, że od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:

  1. małoletnie,
  2. bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
  3. do ukończenia 25 r. życia uczące się w szkołach,
    – podatek określany jest w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci.

W kontekście tak przedstawionej definicji pojawia się pytanie, w jaki sposób należy interpretować pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko.

Należy przyjąć, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny.

Przywołany przepis wymienia konkretne osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Możemy zatem określić, że jest to taka osoba, która stale troszczy się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka, bez udziału (wsparcia) drugiej osoby.

WAŻNE!

Z treści regulacji uprawniających do skorzystania z preferencji w postaci rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko nie wynika, aby podatnik musiał być przez cały rok osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu danego roku, a nie trwał przez cały rok.

Sytuacja osób sprawujących opiekę naprzemienną

W prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 831/18, sąd wskazał, że brzmienie przepisu nie pozwala na określenie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie do jednego z rodziców.

Proces wychowywania dziecka w przypadku rodziców sprawujących opiekę naprzemienną realizowany jest przez każdego z nich osobno, a więc „samotnie”. Rodzic ten działa bez wsparcie drugiej osoby i samodzielnie dokonuje czynności związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka, jednocześnie samodzielnie ponosząc przez cześć roku podatkowego koszty utrzymania dziecka, nie korzysta on z prawa do łącznego rozliczenia podatku dochodowego z drugim małżonkiem, co miałoby miejsce w sytuacji dalszego istnienia związku małżeńskiego.

O wspólnym wychowaniu dziecka nie świadczy fakt powierzenia władzy rodzicielskiej wspólnie obojgu małżonkom w ramach opieki naprzemiennej. Pojęcia te nie są tożsame, a pojęcie samotnego wychowania dziecka winno być bowiem rozpatrywane głównie w kontekście samodzielnego pokrywania przez podatnika kosztów związanych w wychowaniem i utrzymaniem dziecka.

Warto także wskazać na treść wyroku NSA z dnia 06.05.2021 r., sygn. akt II FSK 412/19, gdzie sąd stwierdził, że skoro samotnie wychowującą dziecko jest osoba, która w oznaczonym czasie sama zajmuje się dzieckiem i faktycznie wychowuje dziecko bez udziału drugiego z rodziców, to w sytuacji, gdy oboje rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem oddzielnie, w innym miejscu, naprzemiennie, a więc nie wspólnie, to prawo do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania wynikającego z art. 6 ust. 4 ustawy PIT może mieć każdy z rodziców.

Sądownictwo podkreśla zatem, że dla możliwości skorzystania z omawianej preferencji istotny jest status osoby rodzica (tj. jej stan cywilny lub określona sytuacja prawna lub faktyczna) oraz samotne podejmowanie czynności wychowawczych w stosunku do dziecka w ciągu roku podatkowego.

W świetle powyższego, jeżeli dziecko w ramach opieki naprzemiennej spędza połowę czasu u jednego z rodziców i drugą połowę u drugiego rodzica, to i każdy z rodziców ma status cywilny uprawniający do preferencyjnego rozliczenia (np. rodzice są rozwiedzeni), to każdy z rodziców ma prawo do rozliczenia w rocznym zeznaniu za 2021 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

WAŻNE!

Każdy z rodziców, który sprawuje opiekę samodzielnie, tj. bez wsparcia drugiego rodzica, nawet w systemie naprzemiennym, również jest osobą samotnie wychowującą dziecko. W takim przypadku każdy z rodziców ma prawo do rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Likwidacja możliwości rozliczania jako osoba samotnie wychowująca dziecko

Jak już wspomnieliśmy na wstępie, możliwość skorzystania z opisanego rozliczenia obowiązuje wyłącznie za 2021 rok, ponieważ z dniem 1 stycznia 2022 r. art. 6 ust. 4 ustawy PIT został zlikwidowany. Zamiast tego wprowadzono w art. 27ea ustawy PIT ulgę dla rodzica samotnie wychowującego dziecko. Przepis ten stanowi, że od podatku podatnik może odliczyć kwotę w wysokości 1500 zł, jeżeli w roku podatkowym jest rodzicem albo opiekunem prawnym, który jest:

  • panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką albo rozwodnikiem,
  • osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów,
  • osobą pozostającą w związku małżeńskim z osobą pozbawioną praw rodzicielskich lub odbywającą karę pozbawienia wolności,
    oraz samotnie wychowuje dzieci:
    a) małoletnie,
    b) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
    c) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach.

Co jednak istotne, zgodnie z art. 27ea ust. 2 ustawy PIT odliczenie przysługuje jednemu z rodziców albo opiekunów prawnych. W przypadku braku porozumienia między podatnikami odliczenie stosuje podatnik, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W tym zakresie należy wskazać na treść art. 25 K.c., który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

WAŻNE!

W aktualnym stanie prawnym skorzystanie z ulgi dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozliczeniu za 2022 r. przysługuje wyłącznie jednemu z rodziców.

Mając powyższe na uwadze, wskażmy, że zgodnie z wyrokami sądowymi w przypadku rozliczenia podatkowego za 2021 r. każdy z rodziców może skorzystać z rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko w przypadku sprawowania opieki naprzemiennej.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne Porady Prawne

Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.

Zgadzam się na przesyłanie informacji handlowych przez administratora na podany e-mail zgodnie z ustawą z 18.07.02 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t. j. Dz. U. 2017 poz. 1219, z późn. zm.).

  Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu