Jaka kara grozi za posiadanie narkotyków?

Czym są narkotyki w świetle polskiego prawa?

W języku potocznym mówi się o narkotykach, natomiast ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii posługuje się przede wszystkim pojęciami: środki odurzające, substancje psychotropowe oraz nowe substancje psychoaktywne. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo od kwalifikacji substancji zależy przepis, z którego może odpowiadać sprawca, oraz zakres możliwych sankcji.

Aktualny wykaz substancji znajduje się w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Wykaz ten jest zmieniany, dlatego przy konkretnej sprawie trzeba sprawdzić nie tylko nazwę handlową lub potoczną substancji, lecz także jej rzeczywisty skład chemiczny i aktualne ujęcie w wykazie.

Do najczęściej spotykanych substancji w sprawach karnych należą m.in. marihuana, haszysz, amfetamina, metamfetamina, kokaina, heroina, MDMA oraz różne pochodne syntetyczne. Niektóre środki mogą występować także w produktach leczniczych. Sam fakt, że dana substancja ma zastosowanie medyczne, nie oznacza jednak, że można ją legalnie posiadać bez podstawy przewidzianej prawem, np. bez prawidłowej recepty albo poza legalnym obrotem.

Jeżeli podczas kontroli funkcjonariusze ujawnią substancję objętą zakazem, sprawa może rozpocząć się od zatrzymania przez Policję. Osoba zatrzymana powinna znać przyczynę zatrzymania, swoje prawo do obrońcy oraz podstawowe terminy dalszych czynności.

Zażywanie, posiadanie narkotyków — co dokładnie jest zabronione?

Samo zażywanie narkotyków nie jest w polskim prawie odrębnym przestępstwem ani wykroczeniem. Karalne jest natomiast posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych wbrew przepisom ustawy. Posiadanie nie musi oznaczać trzymania narkotyku w ręce albo w kieszeni — może chodzić również o substancję znalezioną w mieszkaniu, samochodzie, plecaku lub innym miejscu, nad którym dana osoba faktycznie sprawuje władztwo.

Nie oznacza to jednak, że osoba będąca pod wpływem substancji zawsze odpowie za posiadanie. Sąd Najwyższy wskazywał, że samo dysponowanie środkiem w trakcie jego zażywania nie powinno być automatycznie utożsamiane z posiadaniem w rozumieniu art. 62 ustawy. Obecność substancji w organizmie może być poszlaką, ale do skazania za posiadanie potrzebne są dowody wskazujące na rzeczywiste posiadanie zakazanej substancji.

Trzeba też pamiętać, że brak karalności samego zażywania nie chroni przed odpowiedzialnością za inne zachowania. Jeżeli po użyciu substancji dochodzi do agresji wobec innej osoby, osobno trzeba ocenić, odpowiedzialność karna za pobicie. Jeżeli ktoś po użyciu narkotyku prowadzi samochód, może odpowiadać na podstawie przepisów o ruchu drogowym i Kodeksu karnego; sankcje dotyczą również prowadzenia po zażyciu środka odurzającego, dlatego warto sprawdzić, jakie konsekwencje może mieć prowadzenie pojazdu po użyciu narkotyków.

Posiadanie narkotyków — jaka kara grozi w 2026 roku?

Podstawowy typ przestępstwa z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii obejmuje posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych wbrew przepisom ustawy. Grozi za to kara pozbawienia wolności do lat 3.

Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, odpowiedzialność jest surowsza: kara pozbawienia wolności wynosi od roku do 10 lat. Ustawa nie wskazuje sztywnych progów gramowych. W praktyce sąd ocenia m.in. rodzaj substancji, jej siłę działania, realną liczbę porcji, przeznaczenie, sposób zapakowania oraz pozostałe okoliczności sprawy. W orzecznictwie często przyjmuje się, że znaczna ilość to ilość pozwalająca na odurzenie co najmniej kilkudziesięciu osób, ale nie jest to mechaniczny przelicznik działający w każdej sprawie.

W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Taka kwalifikacja może wchodzić w grę zwłaszcza przy niewielkiej ilości, braku zamiaru udzielania innym osobom, braku przygotowania do sprzedaży oraz korzystnych okolicznościach osobistych sprawcy. Nie oznacza to jednak, że każda niewielka ilość automatycznie będzie potraktowana jako wypadek mniejszej wagi.

Osobno należy ocenić nowe substancje psychoaktywne. Zgodnie z art. 62b ustawy samo posiadanie nowej substancji psychoaktywnej jest zagrożone grzywną, a przy znacznej ilości — grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Kiedy możliwe jest umorzenie sprawy o posiadanie narkotyków?

Art. 62a ustawy daje możliwość umorzenia postępowania, także przed formalnym wszczęciem śledztwa lub dochodzenia, jeżeli przedmiotem czynu są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, a orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu oraz stopień społecznej szkodliwości.

W praktyce oznacza to, że przy nieznacznej ilości na własny użytek sąd może umorzyć postępowanie, a prokurator może rozważyć takie rozstrzygnięcie już na wcześniejszym etapie. Nie jest to jednak prawo do automatycznego zakończenia sprawy. Organ ocenia całokształt okoliczności: ilość, rodzaj substancji, sposób jej przechowywania, zachowanie osoby zatrzymanej, wcześniejszą karalność, ryzyko udzielania substancji innym osobom oraz społeczną szkodliwość czynu.

Podobna możliwość istnieje przy nowych substancjach psychoaktywnych — art. 62b ust. 3 przewiduje umorzenie przy ilości nieznacznej przeznaczonej na własny użytek, jeżeli kara byłaby niecelowa. W sprawach granicznych znaczenie może mieć dobrze przygotowane stanowisko procesowe, wnioski dowodowe i wykazanie, że nie chodziło o obrót ani udzielanie substancji innym osobom.

Przy ocenie możliwego zakończenia sprawy znaczenie może mieć także warunkowe umorzenie postępowania karnego.

Czy skazanie za posiadanie narkotyków trafia do rejestru?

Skazanie za przestępstwo z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii może zostać ujawnione w Krajowym Rejestrze Karnym. Ma to znaczenie m.in. przy pracy w zawodach wymagających niekaralności, przy postępowaniach rekrutacyjnych, sprawach koncesyjnych albo przy wyjazdach zagranicznych, jeżeli dana procedura wymaga przedstawienia zaświadczenia o niekaralności.

Skazanie z ustawy narkotykowej ulega zatarciu na zasadach ogólnych, zależnych m.in. od rodzaju orzeczonej kary, jej wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania. Przy karze pozbawienia wolności znaczenie może mieć również to, czy był to warunkowe zawieszenie wykonania kary. Inaczej liczy się termin przy grzywnie, inaczej przy ograniczeniu wolności, a inaczej przy karze pozbawienia wolności. Jeżeli potrzebujesz sprawdzić terminy, zobacz opracowanie o tym, kiedy możliwe jest zatarcie skazania.

Co robić po zatrzymaniu z narkotykami?

W pierwszej kolejności warto zachować spokój i nie składać pochopnych wyjaśnień bez zrozumienia konsekwencji. Osoba zatrzymana ma prawo do obrońcy i prawo odmowy składania wyjaśnień. W sprawach narkotykowych szczegóły mają ogromne znaczenie: kto miał dostęp do miejsca znalezienia substancji, czy substancja była przy osobie, czy w pojeździe, czy była zapakowana w porcje, czy zabezpieczono wagę, gotówkę, korespondencję albo inne dowody sugerujące obrót.

Warto dopilnować, aby zabezpieczona substancja została przebadana, bo odpowiedzialność zależy od jej rodzaju, ilości i stężenia. Istotne może być także ustalenie, czy ilość rzeczywiście pozwalała na użycie środka, czy były to jedynie śladowe pozostałości, których nie da się racjonalnie potraktować jako porcji konsumpcyjnej. Takie kwestie wymagają oceny dowodowej, a nie automatycznych założeń.

FAQ

Podsumowanie

Za posiadanie narkotyków w Polsce grozi zasadniczo kara pozbawienia wolności do 3 lat, a przy znacznej ilości — od roku do 10 lat. Przy wypadku mniejszej wagi sankcja jest łagodniejsza i może obejmować grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. Przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek możliwe jest umorzenie postępowania, ale wymaga to oceny całej sprawy.

Najważniejsze jest to, że żadnej sprawy o narkotyki nie powinno się oceniać wyłącznie przez pryzmat liczby gramów. Liczy się rodzaj substancji, jej stężenie, sposób przechowywania, okoliczności ujawnienia, zachowanie zatrzymanego oraz to, czy zebrane dowody wskazują na własny użytek, czy na udział w obrocie.

Źródła

• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, w szczególności art. 62, art. 62a, art. 62b oraz art. 70: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych: tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1139.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2025 r. zmieniające wykaz substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych: Dz.U. 2025 poz. 598.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r., I KZP 24/10, dotycząca rozumienia posiadania środka odurzającego: orzeczenie SN.