Kiedy darowizna pieniędzy jest zwolniona z podatku?
Darowizna pieniędzy co do zasady podlega podatkowi od spadków i darowizn. Podatek płaci obdarowany, czyli osoba, która otrzymuje pieniądze. Najważniejsze zwolnienie dotyczy jednak darowizn w najbliższej rodzinie, czyli tzw. grupy zerowej.
Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwolnione z podatku może być nabycie pieniędzy od: małżonka, zstępnych, czyli dzieci, wnuków i prawnuków, wstępnych, czyli rodziców, dziadków i pradziadków, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy.
Aby skorzystać z pełnego zwolnienia, obdarowany musi zasadniczo spełnić dwa warunki:
- zgłosić darowiznę do właściwego naczelnika urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy,
- udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy, rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym, jeżeli suma darowizn od tej samej osoby przekracza kwotę wolną dla I grupy podatkowej.
Aktualna kwota wolna dla I grupy podatkowej wynosi 36 120 zł. Przy ustalaniu, czy została przekroczona, sumuje się darowizny od tej samej osoby z roku ostatniego nabycia i z 5 poprzednich lat.
Przekazanie pieniędzy gotówką „do ręki” jest ryzykowne. Jeżeli darowizna przekracza kwotę wolną i obdarowany chce skorzystać ze zwolnienia z art. 4a, powinien mieć dowód przekazania pieniędzy w formie wymaganej przez ustawę. Samo pokwitowanie odbioru gotówki może nie wystarczyć do zachowania pełnego zwolnienia.
Termin 6 miesięcy i formularz SD-Z2
W przypadku darowizny pieniędzy zawartej bez aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje z chwilą spełnienia świadczenia, czyli najczęściej z chwilą otrzymania przelewu albo przekazu. Od tego dnia liczy się 6-miesięczny termin na złożenie formularza SD-Z2.
Formularz składa obdarowany. Zgłoszenie można złożyć papierowo w urzędzie skarbowym albo elektronicznie, jeżeli podatnik korzysta z dostępnych usług e-administracji. Do zgłoszenia warto dołączyć potwierdzenie przelewu, umowę darowizny oraz ewentualne dokumenty wyjaśniające cel przelewu.
Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
- łączna wartość darowizn od tej samej osoby nie przekracza 36 120 zł w roku ostatniej darowizny i w 5 poprzednich latach,
- darowizna została dokonana w formie aktu notarialnego albo w tej formie złożono oświadczenie jednej ze stron.
Jeżeli darowizna przekracza kwotę wolną, niedopełnienie obowiązku zgłoszenia powoduje konsekwencje niezgłoszenia darowizny w postaci utraty zwolnienia, chyba że podatnik skutecznie skorzysta z możliwości przywrócenia terminu.
Czy można przywrócić termin na zgłoszenie darowizny?
Do niedawna dominowało stanowisko, że 6-miesięczny termin na zgłoszenie darowizny w grupie zerowej nie podlega przywróceniu. Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje jednak art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn, który wprowadził możliwość przywrócenia terminu.
Termin może zostać przywrócony na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie wystarczy więc samo stwierdzenie, że podatnik nie znał przepisów. Trzeba wykazać okoliczności, które realnie uniemożliwiły terminowe złożenie SD-Z2, np. nagłą chorobę, zdarzenie losowe, brak wiedzy o nabyciu albo inną niezawinioną przeszkodę.
Jeżeli urząd odmówi przywrócenia terminu, obdarowany powinien złożyć zeznanie SD-3 i rozliczyć podatek według zasad dla I grupy podatkowej. Od 2026 r. ustawa przewiduje, że termin na złożenie zeznania wynosi miesiąc od dnia, w którym postanowienie o odmowie przywrócenia terminu stało się ostateczne.
Darowizna gotówką a darowizna przelewem
Przy darowiźnie pieniędzy najbezpieczniejszą formą jest przelew z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego. Tytuł przelewu powinien jasno wskazywać, że chodzi o darowiznę, np. „darowizna dla córki Anny”.
Darowizna gotówkowa może być ważna cywilnoprawnie, ale przy większych kwotach utrudnia albo wyklucza zastosowanie pełnego zwolnienia z art. 4a. Dla celów podatkowych kluczowe jest bowiem udokumentowanie otrzymania środków w sposób wskazany w ustawie.
Kontrowersyjnym przypadkiem jest przelew z rachunku osoby trzeciej, np. drugiego rodzica, partnera darczyńcy albo osoby technicznie dokonującej przelewu. W takich sytuacjach znaczenie mają treść umowy, tytuł przelewu, źródło środków i możliwość wykazania, kto faktycznie był darczyńcą.
Otrzymałeś darowiznę pieniędzy i chcesz skorzystać ze zwolnienia?
Prawnik sprawdzi pokrewieństwo, sposób przelewu i terminy oraz pomoże udokumentować darowiznę i prawidłowo złożyć SD-Z2.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Darowizna bezpośrednio na rachunek dewelopera
W praktyce często zdarza się, że rodzice nie przelewają pieniędzy dziecku, lecz bezpośrednio na rachunek sprzedawcy mieszkania albo dewelopera. Szczególnym przypadkiem jest wpłata na rachunek dewelopera w imieniu obdarowanego dziecka.
Taka konstrukcja nie musi przekreślać zwolnienia, jeżeli z dokumentów wynika, że darowizna została dokonana na rzecz obdarowanego, a przelew służył realizacji jego zobowiązania wobec dewelopera. Warto zadbać o umowę darowizny, właściwy tytuł przelewu oraz dokumenty potwierdzające, że środki zostały przekazane na poczet ceny lokalu nabywanego przez obdarowanego.
Podobnej oceny wymaga spłata kredytu za członka rodziny, gdy darczyńca reguluje zobowiązanie bezpośrednio na rachunek banku zamiast przekazywać pieniądze obdarowanemu.
W interpretacjach podatkowych organy akceptowały takie rozwiązanie, gdy przelew z rachunku darczyńcy trafiał bezpośrednio na rachunek sprzedawcy nieruchomości, ale był dokonywany na rzecz obdarowanego. Każdą sprawę trzeba jednak ocenić indywidualnie, zwłaszcza gdy umowa deweloperska, harmonogram płatności albo tytuły przelewów są nieprecyzyjne.
Darowizna od rodziców z majątku wspólnego
Jeżeli rodzice pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej, pieniądze mogą pochodzić z ich majątku wspólnego. Nie oznacza to automatycznie, że dziecko zawsze otrzymuje dwie odrębne darowizny po połowie od każdego z rodziców.
Na gruncie prawa rodzinnego każdy z małżonków może co do zasady samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Jednak zgodnie z art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.
Jeżeli umowę darowizny zawiera tylko jeden rodzic, a drugi wyraża zgodę na przekazanie pieniędzy z majątku wspólnego, obdarowany może złożyć jedno zgłoszenie SD-Z2, wskazując jako darczyńcę tego rodzica, który jest stroną umowy. Zgoda drugiego małżonka nie musi oznaczać, że staje się on drugim darczyńcą.
Bezpiecznym rozwiązaniem jest sporządzenie pisemnej umowy darowizny, w której wyraźnie wskazano darczyńcę, obdarowanego, kwotę darowizny, źródło środków oraz zgodę drugiego małżonka na darowiznę z majątku wspólnego.
Darowizna pieniędzy z zagranicy
Darowizna pieniędzy z zagranicy również może podlegać opodatkowaniu w Polsce. Zgodnie z art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie rzeczy znajdujących się za granicą albo praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi w Polsce, jeżeli w chwili zawarcia umowy darowizny obdarowany był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu w Polsce.
Inaczej przedstawia się sytuacja darowizny otrzymanej z zagranicy, gdzie kluczowa jest rezydencja obdarowanego, obywatelstwo, miejsce stałego pobytu, położenie majątku oraz ewentualne obowiązki w państwie, z którego pochodzą środki.
Jeżeli darczyńca należy do grupy zerowej, np. jest rodzicem mieszkającym za granicą, obdarowany może korzystać ze zwolnienia na zasadach ogólnych. Musi jednak pamiętać o terminie SD-Z2 i o udokumentowaniu przelewu. Warto zachować także dokumenty bankowe pozwalające zidentyfikować nadawcę, odbiorcę, kwotę, walutę oraz datę wpływu środków.
Odwołanie darowizny a podatek
Zgodnie z art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się wobec niego rażącej niewdzięczności. Nie jest to jednak prosty sposób na uniknięcie podatku po spóźnieniu z formularzem SD-Z2.
Odwołanie darowizny nie sprawia automatycznie, że wcześniejszy obowiązek podatkowy nigdy nie powstał. Jeżeli darowizna została skutecznie wykonana, to samo późniejsze odwołanie darowizny nie usuwa obowiązków podatkowych związanych z jej otrzymaniem.
W praktyce odwołanie darowizny wymaga odrębnej analizy cywilnoprawnej. Trzeba ustalić, czy zachowanie obdarowanego rzeczywiście stanowiło rażącą niewdzięczność, czy oświadczenie zostało złożone w terminie i czy darczyńca może skutecznie żądać zwrotu pieniędzy.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak zasady zgłaszania darowizn pieniężnych działają w typowych sytuacjach rodzinnych i mieszkaniowych.
Pani Anna otrzymała od ojca 50 000 zł przelewem bankowym. W tytule przelewu wpisano „darowizna dla córki”. Ponieważ suma darowizn od ojca przekroczyła 36 120 zł, pani Anna powinna złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania pieniędzy. Jeżeli zrobi to terminowo i zachowa potwierdzenie przelewu, darowizna będzie mogła korzystać z pełnego zwolnienia.
Pan Michał otrzymał od matki 20 000 zł, a dwa lata później kolejne 25 000 zł. Przy drugiej darowiźnie trzeba zsumować darowizny od tej samej osoby z roku ostatniego nabycia i 5 poprzednich lat. Łączna kwota przekracza 36 120 zł, dlatego pan Michał powinien zgłosić ostatnie nabycie na SD-Z2 i udokumentować przelew.
Rodzice pani Katarzyny przekazali 120 000 zł bezpośrednio na rachunek dewelopera jako część ceny mieszkania kupowanego przez córkę. W takiej sprawie kluczowe będzie wykazanie, że pieniądze stanowiły darowiznę dla pani Katarzyny, a przelew na konto dewelopera był jedynie sposobem zapłaty jej zobowiązania. Pomocne będą umowa darowizny, tytuł przelewu i dokumenty z umowy deweloperskiej.
FAQ
Czy każdą darowiznę pieniędzy od rodziców trzeba zgłaszać?
Nie każdą. Jeżeli łączna wartość darowizn od tego samego rodzica nie przekracza 36 120 zł w roku ostatniej darowizny i w 5 poprzednich latach, obowiązek zgłoszenia SD-Z2 nie występuje. Po przekroczeniu tej kwoty zgłoszenie jest potrzebne, jeżeli obdarowany chce skorzystać z pełnego zwolnienia.
Czy darowizna gotówką od rodziców jest zwolniona z podatku?
Przy większych kwotach darowizna gotówką może pozbawić prawa do zwolnienia z art. 4a, ponieważ ustawa wymaga udokumentowania przekazania pieniędzy przelewem na rachunek, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym. Najbezpieczniej przekazywać środki przelewem.
Co zrobić, jeżeli minęło 6 miesięcy od otrzymania darowizny?
Od 7 stycznia 2026 r. można złożyć wniosek o przywrócenie terminu, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika. Trzeba uprawdopodobnić przyczynę spóźnienia. Jeżeli urząd odmówi, darowiznę należy rozliczyć na zasadach ogólnych.
Czy przelew na konto dewelopera spełnia warunek zwolnienia?
Może spełniać, jeżeli z dokumentów jasno wynika, że darowizna została dokonana na rzecz obdarowanego, a przelew na rachunek dewelopera był zapłatą jego zobowiązania. Warto przygotować umowę darowizny i zadbać o precyzyjny tytuł przelewu.
Czy darowizna z zagranicy od rodzica podlega zgłoszeniu w Polsce?
Tak, może podlegać zgłoszeniu w Polsce, jeżeli obdarowany jest obywatelem polskim albo ma miejsce stałego pobytu w Polsce. Przy darowiźnie od osoby z grupy zerowej można korzystać ze zwolnienia, ale trzeba spełnić warunki dotyczące SD-Z2 i dokumentowania przelewu.
Czy trzeba mieć pisemną umowę darowizny pieniędzy?
Przy przelewie sama umowa pisemna nie zawsze jest konieczna, ale jest bardzo pomocna dowodowo. Warto ją sporządzić zwłaszcza przy dużych kwotach, darowiźnie na mieszkanie, darowiźnie z majątku wspólnego rodziców albo przelewie na rachunek osoby trzeciej.
Podsumowanie
Darowizna pieniędzy w najbliższej rodzinie może być całkowicie zwolniona z podatku, ale tylko wtedy, gdy spełnione są warunki formalne. Najważniejsze z nich to terminowe złożenie SD-Z2, właściwe udokumentowanie przelewu oraz prawidłowe ustalenie, kto jest darczyńcą i jaka kwota podlega zgłoszeniu.
Najwięcej problemów pojawia się przy gotówce, spóźnionym zgłoszeniu, darowiznach na zakup mieszkania, przelewach z rachunku osoby trzeciej oraz darowiznach z zagranicy. W takich sytuacjach warto sprawdzić dokumenty przed złożeniem formularza, aby nie utracić zwolnienia albo nie narazić się na spór z urzędem skarbowym.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
