- W 2026 r. standardowa kwota wolna na rachunku bankowym osoby fizycznej wynosi 3604,50 zł miesięcznie, czyli 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
- Przy egzekucji z wynagrodzenia za pracę zwykłe długi co do zasady nie mogą naruszyć kwoty minimalnego wynagrodzenia netto, ale przy alimentach można potrącić do 60% pensji.
- Ochrona podobna do pracowniczej może objąć także zlecenie lub inne świadczenie powtarzające się, jeżeli służy utrzymaniu albo jest jedynym źródłem dochodu dłużnika.
- Niektóre świadczenia, m.in. alimenty otrzymywane na dziecko, świadczenie wychowawcze, Dobry start, świadczenia rodzinne i świadczenia z pomocy społecznej, są wyłączone spod egzekucji.
- Egzekucja z nieruchomości podlega dodatkowym ograniczeniom, w tym regule 1/20 sumy oszacowania przy wniosku o licytację.
Na czym polegają ograniczenia w egzekucji?
Ograniczenia egzekucji mają chronić dłużnika i jego rodzinę przed całkowitą utratą środków potrzebnych do życia. Nie oznacza to, że dług znika albo że komornik nie może prowadzić egzekucji. Oznacza natomiast, że przepisy wyznaczają granice zajęcia dla konkretnych składników majątku: rachunku bankowego, wynagrodzenia, emerytury, renty, świadczeń powtarzających się, ruchomości i nieruchomości. W praktyce warto też sprawdzić, jak działa egzekucja z wynagrodzenia przy zmianie pracodawcy.
Trzeba też odróżnić egzekucję zwykłych długów, takich jak pożyczki, kredyty, czynsz czy faktury, od egzekucji alimentów. Roszczenia alimentacyjne są uprzywilejowane, dlatego w wielu miejscach ochrona dłużnika jest słabsza, a kwoty wolne nie zawsze mają zastosowanie.
Jeżeli chcesz zrozumieć, jakie czynności może podejmować organ egzekucyjny, pomocny może być także artykuł o tym, jakie ma uprawnienia komornik sądowy.
Ograniczenia w egzekucji z rachunku bankowego
Przy egzekucji z rachunku bankowego podstawowe znaczenie ma art. 54 ustawy – Prawo bankowe. Zgodnie z tym przepisem środki na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz terminowej lokacie oszczędnościowej jednej osoby fizycznej są wolne od zajęcia do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie.
Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, dlatego kwota wolna na rachunku bankowym wynosi 3604,50 zł miesięcznie. Limit dotyczy łącznie rachunków jednej osoby, a nie każdego konta osobno. Jeżeli więc dłużnik ma kilka rachunków osobistych, banki powinny uwzględniać jeden wspólny limit.
Kwota wolna z rachunku bankowego nie działa jednak przy egzekucji alimentów. Zgodnie z art. 1083 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wierzytelności z rachunku bankowego podlegają egzekucji na zaspokojenie alimentów w pełnej wysokości.
Osobno chronione są niektóre świadczenia, m.in. świadczenia alimentacyjne otrzymywane przez dłużnika, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze, Dobry start oraz jednorazowe świadczenie „Za życiem”. Jeżeli bank zablokował takie pieniądze, warto niezwłocznie złożyć reklamację w banku i wniosek do komornika o zwolnienie środków spod zajęcia, załączając potwierdzenia przelewów.
Ograniczenia w egzekucji z wynagrodzenia za pracę
Przy egzekucji z wynagrodzenia komornik kieruje zajęcie do pracodawcy, a pracodawca oblicza potrącenia. Zasady wynikają przede wszystkim z art. 87 i art. 871 Kodeksu pracy.
Przy należnościach innych niż alimentacyjne potrącenia egzekucyjne nie mogą co do zasady przekroczyć połowy wynagrodzenia, a pracownikowi zatrudnionemu na pełen etat trzeba pozostawić kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek, podatku oraz wpłat do PPK, jeżeli pracownik ich dokonuje. Przy niepełnym etacie kwota wolna zmniejsza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.
Przy alimentach zasady są surowsze: można potrącić do trzech piątych wynagrodzenia, czyli do 60%. Nie stosuje się wtedy standardowej kwoty wolnej w wysokości minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że potrącenie alimentacyjne może objąć także osobę zarabiającą pensję minimalną.
W praktyce problem często pojawia się wtedy, gdy dłużnik otrzymuje jednocześnie pensję, premie, dodatki lub wynagrodzenie za okresy dłuższe niż jeden miesiąc. W takim przypadku potrącenia oblicza się od łącznej kwoty wypłacanej w danym miesiącu, z uwzględnieniem ustawowych granic.
Komornik zajął zbyt dużą część Twoich dochodów?
Prawnik sprawdzi rodzaj świadczenia, limity i kwotę wolną oraz pomoże zakwestionować zajęcie naruszające ustawowe ograniczenia.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Umowa-zlecenie, umowa o dzieło i inne świadczenia powtarzające się
Ochrona podobna do ochrony wynagrodzenia za pracę może dotyczyć nie tylko umowy o pracę. Art. 833 § 21 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje odpowiednie stosowanie art. 87 i 871 Kodeksu pracy do wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo które stanowią jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.
W praktyce najczęściej chodzi o wynagrodzenie z umowy-zlecenia, stałą umowę o świadczenie usług, cykliczne wynagrodzenie z kontraktu albo inne regularne wypłaty utrzymaniowe. Ochrona nie zawsze zadziała automatycznie. Dłużnik powinien złożyć do komornika wniosek i wykazać, że świadczenie jest powtarzalne, służy utrzymaniu lub jest jego jedynym źródłem dochodu. Pomocne są umowa, rachunki, potwierdzenia przelewów i oświadczenie o sytuacji rodzinnej oraz majątkowej.
Umowa o dzieło bywa trudniejsza do ochrony, jeżeli wypłata jest jednorazowa lub nieregularna. Jeżeli jednak w konkretnej sytuacji wynagrodzenie ma charakter powtarzający się i faktycznie służy utrzymaniu, warto podnieść ten argument w piśmie do komornika.
Ograniczenia w egzekucji z emerytury i renty
Emerytury i renty także podlegają potrąceniom, ale z odrębnymi limitami. ZUS najpierw odlicza składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek, a następnie stosuje limity potrąceń liczone od świadczenia brutto. Co do zasady potrącenia mogą wynosić do 25% świadczenia przy zwykłych należnościach, do 60% przy alimentach oraz do 50% przy należnościach związanych z odpłatnością za pobyt w DPS, ZOL lub ZPO.
Równocześnie trzeba zachować kwotę wolną od potrąceń. Od 1 marca 2026 r. podstawowa kwota wolna przy innych należnościach niż alimentacyjne i niezwiązanych z pobytem w DPS, ZOL lub ZPO wynosi 1401,57 zł. Przy alimentach kwota wolna jest niższa i od 1 marca 2026 r. wynosi 849,42 zł. Wysokość kwot wolnych jest waloryzowana, dlatego przy starszych sprawach trzeba sprawdzić aktualną tabelę ZUS.
Niektóre świadczenia wypłacane obok emerytury lub renty nie podlegają potrąceniom. ZUS wskazuje m.in. dodatek pielęgnacyjny, dodatek dla sierot zupełnych, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji oraz trzynastą i czternastą emeryturę.
Ograniczenia w egzekucji z ruchomości
Egzekucja z ruchomości polega na zajęciu i sprzedaży rzeczy należących do dłużnika. Nie wszystko jednak wolno zająć. Art. 829 Kodeksu postępowania cywilnego wyłącza spod egzekucji m.in. niezbędne przedmioty urządzenia domowego, takie jak lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę.
Ochrona nie obejmuje przedmiotów luksusowych, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych rzeczy danego rodzaju. Komornik nie powinien też zajmować rzeczy nienależących do dłużnika, ale w praktyce osoba trzecia musi często wykazać swoje prawo własności, np. fakturą, umową, potwierdzeniem płatności albo innym dokumentem.
Spod egzekucji wyłączone są także m.in. zapasy żywności i opału niezbędne na miesiąc, przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia, przedmioty służące do praktyk religijnych, produkty lecznicze i wyroby medyczne niezbędne do funkcjonowania podmiotu leczniczego oraz przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub jego rodziny.
Ograniczenia w egzekucji z nieruchomości
Egzekucja z nieruchomości jest najbardziej dotkliwym sposobem egzekucji i zwykle generuje wysokie koszty. Samo zajęcie nieruchomości nie oznacza jeszcze, że od razu dojdzie do licytacji. Wierzyciel musi złożyć odpowiedni wniosek, a przepisy przewidują dodatkowe ograniczenia.
Istotna jest reguła z art. 9521 Kodeksu postępowania cywilnego. Wierzyciel jest uprawniony do złożenia wniosku o licytację nieruchomości, jeżeli wysokość egzekwowanej należności głównej stanowi co najmniej równowartość jednej dwudziestej części sumy oszacowania. Innymi słowy, gdy dług główny jest niższy niż 5% wartości oszacowania, licytacja jest co do zasady ograniczona, choć przepisy przewidują wyjątki.
Ograniczenia te nie powinny być traktowane jako gwarancja, że nieruchomość nigdy nie zostanie sprzedana. Znaczenie ma wysokość długu głównego, koszty, liczba wierzycieli, rodzaj należności i przebieg konkretnego postępowania.
Majątek wspólny małżonków a egzekucja
Jeżeli dłużnik pozostaje w małżeńskiej wspólności majątkowej, wierzyciel nie zawsze może swobodnie prowadzić egzekucję z majątku wspólnego. Co do zasady potrzebny jest tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi oraz klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową.
Jeżeli komornik zajmie przedmiot wchodzący do majątku wspólnego, małżonek dłużnika powinien sprawdzić, czy wierzyciel ma właściwą klauzulę wykonalności i jaki składnik majątku został zajęty. W sprawach dotyczących nieruchomości, rachunków wspólnych albo przedsiębiorstwa małżonka ocena bywa złożona i zależy od treści tytułu wykonawczego, daty powstania długu, zgody małżonka oraz ustroju majątkowego.
Jak bronić się przed błędnym zajęciem?
Jeżeli komornik lub bank zajął środki albo rzeczy, które powinny być wolne od egzekucji, nie warto ograniczać się do rozmowy telefonicznej. Najbezpieczniej złożyć pisemny wniosek do komornika o zwolnienie składnika spod egzekucji i dołączyć dokumenty potwierdzające źródło pieniędzy, własność rzeczy albo szczególną sytuację dłużnika.
W zależności od sytuacji możliwa jest także skarga na czynności komornika, powództwo osoby trzeciej o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji albo wniosek do sądu o ograniczenie egzekucji. Terminy i właściwy środek zależą od rodzaju naruszenia. Dlatego przy zajęciu wynagrodzenia, rachunku, emerytury, nieruchomości albo rzeczy należącej do osoby trzeciej warto działać od razu.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak ograniczenia egzekucji działają w typowych sytuacjach. W każdej sprawie trzeba jednak sprawdzić rodzaj długu, źródło pieniędzy i dokumenty, którymi dysponuje dłużnik.
Pan Adam ma zajęcie komornicze z tytułu niespłaconej pożyczki. Na jego rachunek wpływa wynagrodzenie i świadczenie wychowawcze na dziecko. Bank powinien uwzględnić miesięczną kwotę wolną z art. 54 Prawa bankowego, a świadczenie wychowawcze nie powinno być przeznaczone na spłatę długu. Jeżeli bank zablokował całość wpływu, pan Adam powinien złożyć reklamację w banku i wniosek do komornika, wskazując źródła przelewów.
Pani Beata pracuje na pełen etat i zarabia minimalne wynagrodzenie. Przy zwykłym długu, np. z umowy pożyczki, pracodawca zasadniczo nie powinien potrącać kwoty naruszającej minimum wolne od potrąceń. Gdyby jednak egzekucja dotyczyła alimentów, ochrona byłaby słabsza i pracodawca mógłby potrącać do 60% wynagrodzenia.
Pan Cezary nie ma umowy o pracę, ale co miesiąc otrzymuje wynagrodzenie z jednej umowy-zlecenia i z tego utrzymuje rodzinę. Po zajęciu wierzytelności powinien złożyć do komornika wniosek o zastosowanie ochrony z art. 833 § 21 K.p.c. oraz dołączyć umowę, potwierdzenia przelewów i oświadczenie, że jest to jego jedyne źródło dochodu.
FAQ
Ile komornik musi zostawić na koncie w 2026 r.?
Przy zwykłej egzekucji z rachunku bankowego osoby fizycznej kwota wolna wynosi 3604,50 zł miesięcznie. Jest to 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2026 r. Limit nie działa przy egzekucji alimentów z rachunku bankowego.
Czy komornik może zająć całe wynagrodzenie?
Co do zasady nie. Przy zwykłych długach obowiązuje limit potrąceń i kwota wolna powiązana z minimalnym wynagrodzeniem. Przy alimentach można jednak potrącić do 60% wynagrodzenia i nie stosuje się standardowej kwoty wolnej.
Czy komornik może zająć 800 plus?
Nie. Świadczenie wychowawcze jest wyłączone spod egzekucji. Jeżeli pieniądze zostały zablokowane na rachunku, trzeba wykazać źródło wpływu i złożyć reklamację w banku oraz wniosek do komornika.
Czy zleceniobiorca ma taką samą ochronę jak pracownik?
Może mieć, ale nie zawsze automatycznie. Ochrona przysługuje, gdy świadczenie jest powtarzające się i służy utrzymaniu albo stanowi jedyne źródło dochodu dłużnika. Warto złożyć do komornika pisemny wniosek z dokumentami.
Co zrobić, gdy komornik zajął rzecz należącą do innej osoby?
Właściciel powinien niezwłocznie przedstawić komornikowi dowody własności. Jeżeli to nie wystarczy, możliwe jest powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji. W takich sprawach istotne są terminy, dlatego nie warto zwlekać.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 829, art. 831, art. 833, art. 9521 i art. 1083.
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 87 i art. 871.
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, w szczególności art. 54.
- Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 139–141.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., Dz.U. 2025 poz. 1242.
- Informacja ZUS: „Potrącenia i egzekucje z emerytur i rent”, kwoty wolne od 1 marca 2026 r.
