Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Roszczenia o zaległe alimenty co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat, ale termin ten trzeba liczyć osobno dla każdej raty. Inaczej ocenia się alimenty bieżące, alimenty zasądzone wyrokiem, roszczenia dziecka wobec rodzica oraz dług wobec Funduszu Alimentacyjnego.
Z artykułu dowiesz się, kiedy można powołać się na przedawnienie alimentów, co przerywa bieg przedawnienia, jak działa egzekucja komornicza i dlaczego zadłużenie wobec Funduszu Alimentacyjnego jest traktowane inaczej.
Tak, roszczenia alimentacyjne mogą ulec przedawnieniu. Nie oznacza to jednak, że dług automatycznie znika. Przedawnienie daje dłużnikowi możliwość obrony przed dochodzeniem zaległych alimentów, ale w praktyce trzeba powołać się na zarzut przedawnienia we właściwym postępowaniu.
Alimenty są świadczeniem okresowym, ponieważ zwykle płaci się je co miesiąc. Dlatego każda rata alimentacyjna ma własny termin wymagalności i własny termin przedawnienia. Najstarsze raty mogą być przedawnione, a nowsze nadal skutecznie dochodzone.
Skutkiem przedawnienia jest możliwość uchylenia się od zapłaty przedawnionego roszczenia. Dłużnik powinien jednak działać aktywnie. Jeżeli sprawa trafi do sądu, powinien podnieść zarzut przedawnienia. Jeżeli trwa egzekucja, konieczne może być wystąpienie do sądu z odpowiednim powództwem, ponieważ komornik nie ocenia samodzielnie, czy alimenty były zasadne albo czy obowiązek alimentacyjny powinien nadal istnieć.
Trzeba też uważać na uznanie długu. Jeżeli dłużnik pisemnie potwierdzi zaległość, poprosi o rozłożenie jej na raty albo w inny sposób przyzna, że dług istnieje, może dojść do przerwania biegu przedawnienia. Wtedy termin biegnie od początku.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Podstawowa zasada wynika z art. 137 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem 3 lat. Termin ten dotyczy poszczególnych rat alimentacyjnych, a nie całego obowiązku alimentacyjnego jako takiego.
W praktyce oznacza to, że jeżeli alimenty miały być płatne do 10. dnia każdego miesiąca, każda miesięczna rata staje się wymagalna osobno. Termin przedawnienia biegnie więc oddzielnie dla alimentów za styczeń, luty, marzec itd.
Zasada trzyletnia ma znaczenie także w innych sprawach alimentacyjnych. Takie same reguły trzeba brać pod uwagę przy analizie, czy przedawniła się egzekucja roszczeń alimentacyjnych rodzica, a trzyletni okres obowiązuje również w sprawach takich jak trzyletni okres także przy alimentach od dziadków.
Jeżeli alimenty zostały już zasądzone prawomocnym wyrokiem, zatwierdzone ugodą sądową albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, trzeba odróżnić dwie sytuacje:
Przy sprawach dotyczących dzieci trzeba dodatkowo pamiętać, że bieg przedawnienia roszczeń dziecka przeciwko rodzicom nie rozpoczyna się przez czas trwania władzy rodzicielskiej. W typowych sytuacjach oznacza to, że dziecko po osiągnięciu pełnoletności może jeszcze dochodzić zaległych roszczeń, ale każdą sprawę trzeba ocenić indywidualnie, zwłaszcza gdy chodzi o alimenty za okres sprzed wniesienia pozwu.
W sprawach dotyczących dzieci istotne są również zasady ustalania potrzeb i wysokość alimentów na dziecko, ponieważ wysokość zaległości zależy nie tylko od formalnego terminu, ale też od zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i możliwości zarobkowych oraz majątkowych zobowiązanego.
Do obliczenia terminu przedawnienia trzeba ustalić przede wszystkim datę wymagalności konkretnej raty. Najczęściej jest to dzień następujący po dniu, w którym alimenty miały zostać zapłacone.
Przykładowo, jeżeli wyrok przewiduje płatność alimentów do 10. dnia każdego miesiąca, rata za styczeń staje się wymagalna po bezskutecznym upływie tego terminu. Od tej daty należy liczyć termin przedawnienia, chyba że doszło do jego przerwania albo zawieszenia.
Nie można automatycznie przyjmować, że każda zaległość alimentacyjna sprzed 3 lat jest niemożliwa do dochodzenia. Znaczenie mogą mieć m.in. wcześniejsze postępowania sądowe, ugoda, mediacja, wniosek egzekucyjny, uznanie długu, wiek dziecka i relacja między uprawnionym a zobowiązanym.
Bieg przedawnienia może zostać przerwany. Najczęściej dzieje się tak przez czynność podjętą przed sądem, komornikiem albo mediatorem bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego.
Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że po zakończeniu danego postępowania termin biegnie na nowo. Jeżeli więc uprawniony złoży wniosek o egzekucję do komornika, bieg przedawnienia zostaje przerwany, a w czasie trwania egzekucji termin nie biegnie.
Do przerwania biegu przedawnienia może dojść również przez uznanie roszczenia przez dłużnika. Może to być np. pismo, w którym dłużnik przyznaje zaległość i prosi o rozłożenie jej na raty, albo inna jednoznaczna deklaracja potwierdzająca istnienie długu.
Egzekucja alimentów ma szczególny charakter. Jeżeli uprawniony złoży wniosek do komornika, bieg przedawnienia zostaje przerwany. Przez czas trwania postępowania egzekucyjnego termin przedawnienia nie biegnie, dlatego długo prowadzona egzekucja może uniemożliwić skuteczne powołanie się na przedawnienie.
W egzekucji alimentów obowiązują też surowsze zasady niż przy wielu innych długach. Z wynagrodzenia za pracę można potrącić do 3/5 wynagrodzenia, a przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie stosuje się zwykłej kwoty wolnej od potrąceń z wynagrodzenia za pracę. Komornik może także prowadzić egzekucję alimentów bieżących, a nie tylko zaległych.
Jeżeli dłużnik uważa, że obowiązek alimentacyjny wygasł, powinien uzyskać odpowiednie orzeczenie sądu. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie może być podstawą do ograniczenia albo zakończenia egzekucji w zakresie wynikającym z tego orzeczenia.
Dług wobec Funduszu Alimentacyjnego należy odróżnić od zwykłych zaległości wobec osoby uprawnionej do alimentów. Jeżeli świadczenia zostały wypłacone z funduszu, organ właściwy wierzyciela dochodzi od dłużnika zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami.
Roszczenia z tego tytułu nie przedawniają się na zasadach typowych dla rat alimentacyjnych między osobą uprawnioną a zobowiązaną. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje szczególny tryb dochodzenia należności od dłużnika alimentacyjnego. Dłużnik może też zostać wpisany do biura informacji gospodarczej, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.
Jeżeli egzekucja alimentów jest bezskuteczna, rodzic uprawniony może starać się o pomoc z Funduszu Alimentacyjnego, o ile spełnia warunki ustawowe, w tym kryterium dochodowe i pozostałe wymogi dotyczące osoby uprawnionej.
Dłużnik, który nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec funduszu, może wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o ulgę, np. rozłożenie należności na raty, odroczenie terminu płatności albo umorzenie należności w całości lub w części. Decyzja zależy od sytuacji dochodowej, majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej dłużnika, dlatego wniosek powinien być dobrze udokumentowany.
Poniższe przykłady pokazują, dlaczego w sprawach o przedawnienie alimentów trzeba badać nie tylko datę powstania długu, ale też wyrok, egzekucję, wiek uprawnionego i ewentualne działania stron.
Pan Marek miał zasądzone alimenty płatne do 10. dnia każdego miesiąca. Przez kilka lat nie płacił, ale matka dziecka dopiero po dłuższym czasie wystąpiła do komornika. Przy analizie sprawy trzeba ustalić osobno termin wymagalności każdej raty oraz sprawdzić, czy wcześniej nie było czynności przerywających przedawnienie. Może się okazać, że część najstarszych rat jest przedawniona, ale nowsze zaległości nadal mogą być egzekwowane.
Pani Anna prowadzi egzekucję alimentów od ojca dziecka od kilku lat. Dłużnik uważa, że skoro minęły ponad 3 lata, zaległości powinny się przedawnić. W tej sytuacji samo upływanie czasu nie wystarczy, ponieważ złożenie wniosku egzekucyjnego przerwało bieg przedawnienia, a w czasie trwania egzekucji termin nie biegnie.
Pan Tomasz nie płacił alimentów, a dziecko otrzymywało świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Po kilku latach organ gminy wezwał go do zwrotu wypłaconych świadczeń. Pan Tomasz nie może zakładać, że dług wobec funduszu przedawnił się tak jak zwykłe raty alimentacyjne. Może natomiast rozważyć wniosek o raty albo inną ulgę, jeżeli wykaże trudną sytuację majątkową i rodzinną.
Co do zasady tak, roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem 3 lat. Trzeba jednak liczyć termin osobno dla każdej raty i sprawdzić, czy bieg przedawnienia nie został przerwany, np. przez egzekucję komorniczą.
Komornik zasadniczo wykonuje tytuł wykonawczy i nie rozstrzyga samodzielnie sporu o przedawnienie. Jeżeli dłużnik chce powołać się na przedawnienie albo kwestionuje obowiązek alimentacyjny, zwykle musi podjąć działania przed sądem.
Tak, ale zakres możliwych roszczeń zależy od konkretnej sytuacji. Znaczenie ma m.in. to, czy wcześniej istniał wyrok alimentacyjny, czy trwała władza rodzicielska, czy potrzeby dziecka nie zostały zaspokojone oraz czy doszło do przerwania biegu przedawnienia.
Można złożyć wniosek o ulgę, w tym o umorzenie, rozłożenie na raty albo odroczenie płatności. Nie jest to jednak automatyczne. Organ bada sytuację dochodową, majątkową, rodzinną i zdrowotną dłużnika.
Może tak być, jeżeli z okoliczności wynika, że dłużnik uznał roszczenie. Szczególne znaczenie mają przelewy, korespondencja, prośby o raty i inne oświadczenia potwierdzające istnienie zaległości.
Przedawnienie długów alimentacyjnych wymaga dokładnego sprawdzenia dat, dokumentów i historii sprawy. Podstawowy termin wynosi 3 lata, ale inaczej mogą być oceniane roszczenia stwierdzone wyrokiem, alimenty bieżące, roszczenia dziecka wobec rodzica, egzekucja komornicza i należności wobec Funduszu Alimentacyjnego.
Dłużnik nie powinien zakładać, że sam upływ czasu rozwiązuje problem. Uprawniony nie powinien natomiast zwlekać z dochodzeniem alimentów, ponieważ szybkie skierowanie sprawy do sądu albo komornika może przerwać bieg przedawnienia i zabezpieczyć możliwość skutecznego odzyskania pieniędzy.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz.U. 2007 nr 192 poz. 1378
4. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marta Wawrzyniak
Adwokat. Absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz International Baccalaureate Diploma Programme. Ukończyła aplikację adwokacką przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Gdańsku. Praktykujący prawnik od 2013 r. Specjalizuje się w prowadzeniu spraw z...
>> więcej informacji
