Strata podatkowa – jak odliczyć stratę od dochodu?

Kiedy powstaje strata podatkowa?

Strata podatkowa powstaje wtedy, gdy w danym roku podatkowym koszty uzyskania przychodów z określonego źródła są wyższe niż przychody z tego samego źródła. Wynika to z art. 9 ust. 2 ustawy o PIT, zgodnie z którym dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka przychodów nad kosztami, a jeżeli koszty przekraczają przychody — różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Kluczowe jest więc nie samo porównanie wszystkich przychodów i kosztów podatnika, ale ustalenie wyniku w konkretnym źródle. Ustawa o PIT rozróżnia m.in. stosunek pracy, działalność gospodarczą, najem, kapitały pieniężne czy odpłatne zbycie określonych składników majątku. W praktyce oznacza to, że podatnik może w tym samym roku mieć dochód z pracy i stratę z działalności gospodarczej.

Nie wolno automatycznie mieszać wyników z różnych źródeł. Strata z działalności gospodarczej nie pomniejszy dochodu z etatu, a strata z kapitałów pieniężnych nie obniży dochodu z najmu. Właśnie dlatego różne źródła przychodów mają osobne znaczenie przy ustalaniu wyniku PIT.

Zasady odliczania straty podatkowej

Podstawowa zasada wynika z art. 9 ust. 3 ustawy o PIT. Podatnik może obniżyć dochód uzyskany z tego samego źródła przychodów w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych. Ustawodawca przewiduje dwa sposoby rozliczenia:

1. odliczanie straty w kolejnych latach, przy czym kwota odliczenia w jednym roku nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo
2. jednorazowe odliczenie straty do kwoty 5 000 000 zł w jednym z najbliższych 5 lat podatkowych; nieodliczoną część rozlicza się w pozostałych latach tego okresu, z zachowaniem limitu 50% w którymkolwiek z tych lat.

Odliczenie nie może być wyższe niż dochód albo przychód, od którego podatnik je rozlicza. Jeżeli więc podatnik ma 200 000 zł straty z działalności gospodarczej, ale w kolejnym roku osiąga tylko 60 000 zł dochodu z tej działalności, to w tym roku faktycznie odliczy najwyżej 60 000 zł.

Stratę wykazuje się w zeznaniu rocznym, a do wykazania straty w PIT służy odpowiedni formularz lub załącznik, zależnie od źródła przychodów i formy opodatkowania. W praktyce mogą to być m.in. PIT-36, PIT-36L, PIT-38, PIT-28 albo formularze dla przedsiębiorstwa w spadku.

Przedsiębiorca, który sam oblicza zaliczki na podatek dochodowy, może rozliczać stratę już przy wpłacaniu zaliczek, a podatnik na ryczałcie — przy obliczaniu ryczałtu, jeżeli strata dotyczy właściwego źródła i mieści się w zasadach ustawowych. Może też poczekać do zeznania rocznego.

Strata podatkowa a ryczałt, najem i zmiana formy opodatkowania

Aktualne objaśnienia Ministerstwa Finansów wskazują, że stratę z niektórych źródeł można odliczyć nie tylko od dochodu, ale także od przychodu, jeżeli podatnik jest opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Dotyczy to sytuacji przewidzianych w przepisach, w szczególności gdy podatnik kontynuuje to samo źródło przychodów.

Przykładowo przedsiębiorca, który w 2024 r. poniósł stratę z działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym, a w 2025 r. wybrał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, może odliczać tę stratę od przychodu z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem. Nadal chodzi bowiem o stratę i przychód z działalności gospodarczej, a nie o inne źródło.

Inaczej należy patrzeć na najem prywatny na ryczałcie po Polskim Ładzie. Strata z najmu prywatnego ostatni raz mogła powstać w zeznaniu PIT-36 za 2022 r., gdy najem prywatny mógł być jeszcze rozliczany na zasadach ogólnych. Obecnie najem prywatny jest zasadniczo opodatkowany ryczałtem, ale wcześniejsza strata z najmu może być odliczana w ramach tego samego źródła, z zachowaniem pięcioletniego terminu.

Kiedy nie można odliczyć straty podatkowej?

Prawo do rozliczenia straty nie obejmuje wszystkich sytuacji. Art. 9 ust. 3a ustawy o PIT przewiduje wyłączenia, w których strata nie podlega odliczeniu w kolejnych latach podatkowych.

Nie można rozliczyć straty m.in. z:

1. odpłatnego zbycia nieruchomości oraz określonych praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, np. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu albo prawa użytkowania wieczystego gruntu,
2. odpłatnego zbycia rzeczy, jeżeli mieści się ono w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT,
3. odpłatnego zbycia walut wirtualnych,
4. niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da ustawy o PIT,
5. źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego — z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.

W praktyce oznacza to, że nie każda ekonomiczna strata może obniżyć podatek w przyszłości. Przepisy podatkowe pozwalają na odliczenie tylko takich strat, dla których ustawa przewiduje mechanizm rozliczenia.

Strata z kapitałów pieniężnych

Kapitały pieniężne są osobnym źródłem przychodów. Strata z tego źródła może dotyczyć m.in. sprzedaży akcji, udziałów, papierów wartościowych, pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z nich wynikających. Co do zasady rozlicza się ją w ramach tego samego źródła, a nie np. z dochodem z działalności gospodarczej czy z etatu.

Specyfikę rozliczania straty z kapitałów pieniężnych warto odróżnić od strat z walut wirtualnych. Straty z odpłatnego zbycia walut wirtualnych nie rozlicza się na zasadach art. 9 ust. 3 ustawy o PIT.

Od 2025 r. znaczenie praktyczne ma również rozliczanie strat z tytułu umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Straty z tego tytułu wykazane za 2024 r. mogą być rozliczane po raz pierwszy w zeznaniu składanym za 2025 r., zgodnie z aktualnymi informacjami Ministerstwa Finansów.

Strata podatkowa a sprzedaż kilku nieruchomości w jednym roku

Straty ze sprzedaży nieruchomości nie można przenieść na kolejne lata i odliczyć od późniejszego dochodu z takiej sprzedaży. Jeżeli jednak podatnik w tym samym roku sprzedaje kilka nieruchomości lub praw majątkowych rozliczanych w PIT-39, należy ustalić łączny wynik z tego źródła za dany rok.

W interpretacji indywidualnej z 29 stycznia 2019 r., nr 0115-KDIT2-1.4011.431.2018.2.MK, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że w zeznaniu PIT-39 sumuje się przychody i koszty dotyczące sprzedaży kilku nieruchomości dokonanych w tym samym roku. Jeżeli łączne koszty są wyższe niż łączne przychody, podatnik wykaże stratę za ten rok, ale nie odliczy jej w latach kolejnych.

Trzeba pamiętać, że interpretacja indywidualna chroni zasadniczo tylko podatnika, który o nią wystąpił. Może jednak wskazywać praktykę organów podatkowych przy podobnych stanach faktycznych.

FAQ

Podsumowanie

Strata podatkowa może realnie obniżyć podatek, ale tylko wtedy, gdy jest rozliczana zgodnie z zasadami ustawy o PIT. Najważniejsze jest ustalenie źródła przychodów, pięcioletniego terminu, właściwego limitu odliczenia oraz tego, czy dana strata nie jest objęta ustawowym wyłączeniem.

W razie wątpliwości warto przeanalizować nie tylko wysokość straty, lecz także formularz PIT, formę opodatkowania, historię rozliczeń i rodzaj źródła przychodów. Błąd w odliczeniu może skutkować zaległością podatkową, odsetkami i koniecznością korekty zeznania, a przy ewentualnej weryfikacji przez urząd znaczenie ma również to, czym różni się kontrola podatkowa a kontrola celno-skarbowa.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 9 i art. 10.
• Ministerstwo Finansów, „Odliczenie straty PIT”, data aktualizacji: 13.02.2026.
• Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 29.01.2019 r., nr 0115-KDIT2-1.4011.431.2018.2.MK.