- Jeżeli samochód został sprzedany już po jego zajęciu przez komornika, sprzedaż co do zasady nie wstrzymuje egzekucji.
- Jeżeli kupujący nabył auto przed zajęciem i egzekucja narusza jego prawa, może rozważyć powództwo o zwolnienie pojazdu spod egzekucji.
- Sprzedawca może odpowiadać wobec kupującego z tytułu rękojmi za wadę prawną, nawet jeśli twierdzi, że o zajęciu nie wiedział.
- Przejęcie długu sprzedawcy nie następuje automatycznie; wymaga co do zasady zgody wierzyciela, a sama zapłata długu powinna być dobrze udokumentowana.
- Wartość zajętego auta szacuje komornik, a w razie potrzeby lub zastrzeżeń może zostać powołany biegły.
Samochód zajęty przez komornika a wada prawna
Zakup samochodu, który jest objęty zajęciem komorniczym albo którego właściciel nie może swobodnie sprzedać bez ryzyka kontynuowania egzekucji, może oznaczać wadę prawną rzeczy. Wada prawna występuje m.in. wtedy, gdy rzecz jest obciążona prawem osoby trzeciej albo gdy ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu.
W praktyce zajęcie komornicze samochodu jest dla kupującego poważnym problemem, ponieważ może prowadzić do odebrania pojazdu, jego sprzedaży w egzekucji albo konieczności szybkiego podjęcia działań wobec komornika sądowego, wierzyciela i sprzedawcy.
Nie każda sytuacja wygląda jednak tak samo. Najpierw trzeba ustalić, czy:
- samochód był już zajęty przez komornika przed zawarciem umowy sprzedaży,
- zajęcie nastąpiło dopiero po zakupie auta,
- pojazd nadal formalnie figurował jako własność dłużnika,
- kupujący ma dokumenty potwierdzające nabycie pojazdu i zapłatę ceny,
- sprzedawca był osobą prywatną, przedsiębiorcą czy pośrednikiem.
Czy komornik może zabrać kupiony samochód?
Jeżeli samochód został zajęty przez komornika przed sprzedażą, późniejsze rozporządzenie pojazdem nie zatrzymuje automatycznie egzekucji. Oznacza to, że egzekucja z zajętej ruchomości może być dalej prowadzona, mimo że auto zostało sprzedane nowemu nabywcy.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której kupujący nabył samochód przed zajęciem, a następnie komornik skierował egzekucję do pojazdu, uznając go za majątek dłużnika. W takim przypadku kupujący powinien jak najszybciej przedstawić komornikowi dokumenty potwierdzające własność, w szczególności umowę kupna sprzedaży samochodu, potwierdzenie zapłaty, dowód rejestracyjny, potwierdzenie ubezpieczenia oraz korespondencję ze sprzedawcą.
Samo okazanie dokumentów nie zawsze wystarczy do zakończenia sprawy. Jeżeli komornik albo wierzyciel nie uzna praw kupującego, konieczne może być wystąpienie do sądu z powództwem o zwolnienie samochodu spod egzekucji. Takie powództwo wnosi osoba trzecia, której prawa zostały naruszone przez skierowanie egzekucji do danej rzeczy.
Termin jest krótki: co do zasady powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji można wnieść w terminie miesiąca od dnia, w którym osoba trzecia dowiedziała się o naruszeniu swojego prawa. Dlatego po otrzymaniu pisma od komornika nie warto czekać na rozwój sytuacji.
Sprzedaż samochodu po zajęciu komorniczym
Jeżeli sprzedawca sprzedał auto już po jego zajęciu, kupujący znajduje się w szczególnie trudnym położeniu. Zajęcie ma bowiem ten skutek, że rozporządzenie ruchomością po zajęciu nie ma wpływu na dalszy bieg postępowania egzekucyjnego. Komornik może więc prowadzić egzekucję z samochodu, mimo że auto znajduje się już u nabywcy.
Nie oznacza to jednak, że kupujący jest bez ochrony. Trzeba rozważyć przede wszystkim:
- roszczenia wobec sprzedawcy z tytułu rękojmi za wadę prawną,
- odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu ceny,
- żądanie obniżenia ceny, jeżeli kupujący chce zatrzymać auto, a sprawa na to pozwala,
- żądanie naprawienia szkody, np. kosztów rejestracji, ubezpieczenia, transportu, pomocy prawnej lub utraty możliwości korzystania z pojazdu,
- zawiadomienie organów ścigania, jeżeli zachowanie sprzedawcy wskazuje na oszustwo.
Komornik zajął samochód, który wcześniej kupiłeś?
Prawnik pomoże pilnować terminów egzekucyjnych, wykazać Twoje prawa do pojazdu i równolegle dochodzić roszczeń od sprzedawcy.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Rękojmia za wadę prawną samochodu
Sprzedawca odpowiada wobec kupującego za wadę prawną rzeczy sprzedanej. Odpowiedzialność ta może powstać także wtedy, gdy sprzedawca twierdzi, że sam nie wiedział o zajęciu komorniczym. Dla kupującego najważniejsze jest to, że nabył rzecz obciążoną lub objętą ograniczeniem, o którym nie został poinformowany.
W przypadku wady prawnej samochodu kupujący może w szczególności:
- odstąpić od umowy i żądać zwrotu ceny,
- żądać obniżenia ceny,
- dochodzić naprawienia szkody wynikłej z istnienia wady prawnej,
- żądać zwrotu uzasadnionych kosztów poniesionych w związku z zakupem i obroną swoich praw.
Odstąpienie od umowy jest najczęściej właściwym rozwiązaniem wtedy, gdy kupujący nie może normalnie korzystać z samochodu albo grozi mu utrata pojazdu wskutek egzekucji. Oświadczenie o odstąpieniu powinno być złożone w sposób możliwy do udowodnienia, np. listem poleconym, e-mailem z potwierdzeniem doręczenia albo przez profesjonalnego pełnomocnika.
Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady prawne wygasają co do zasady z upływem roku od chwili, gdy kupujący dowiedział się o istnieniu wady. W sprawach konsumenckich oraz w sprzedaży przez przedsiębiorcę trzeba dodatkowo ocenić przepisy o zgodności towaru z umową i ochronie konsumenta, dlatego znaczenie ma to, od kogo samochód został kupiony.
Czy można przejąć dług sprzedawcy?
Kupujący nie przejmuje długu sprzedawcy automatycznie tylko dlatego, że kupił zajęty samochód. Przejęcie długu wymaga co do zasady umowy i zgody wierzyciela. Bez takiej zgody kupujący nie staje się dłużnikiem osobistym wierzyciela.
Możliwa jest natomiast dobrowolna zapłata długu po to, aby doprowadzić do zakończenia egzekucji z samochodu. Trzeba jednak zachować ostrożność. Przed zapłatą należy ustalić:
- dokładną wysokość zadłużenia, kosztów egzekucyjnych i odsetek,
- czy zapłata spowoduje zwolnienie konkretnego samochodu spod egzekucji,
- czy wierzyciel cofnie wniosek egzekucyjny w tej części,
- czy komornik potwierdzi zwolnienie pojazdu,
- czy kupujący będzie mógł dochodzić zwrotu zapłaconej kwoty od sprzedawcy.
Nie należy przekazywać pieniędzy sprzedawcy „na spłatę komornika” bez pisemnych ustaleń i potwierdzeń. Bezpieczniej uzyskać informacje bezpośrednio od komornika lub wierzyciela oraz zadbać o dokument potwierdzający skutek zapłaty dla konkretnego pojazdu.
Jak wyceniana jest wartość zajętego auta?
W postępowaniu egzekucyjnym wartość zajętego samochodu szacuje komornik i oznacza ją w protokole zajęcia. Jeżeli oszacowanie wymaga wiadomości specjalnych albo zostaną wniesione zastrzeżenia do wyceny, wartość może zostać ustalona na podstawie opinii biegłego.
Zastrzeżenia do oszacowania wartości dokonanej przez komornika należy zgłosić szybko. Jeżeli nie można ich wnieść do protokołu przy zajęciu, termin wynosi co do zasady trzy dni od doręczenia odpisu protokołu zajęcia.
Przy licytacji ruchomości cena wywołania w pierwszym terminie wynosi trzy czwarte wartości szacunkowej. Jeżeli pierwsza licytacja nie dojdzie do skutku, w drugim terminie cena wywołania wynosi połowę wartości szacunkowej. Sprzedaż licytacyjna nie może nastąpić za cenę niższą od ceny wywołania.
Co powinien zrobić kupujący krok po kroku?
Po ujawnieniu zajęcia komorniczego samochodu kupujący powinien działać równolegle wobec komornika i sprzedawcy. Praktyczny schemat wygląda następująco:
- Ustal datę zajęcia komorniczego i porównaj ją z datą zawarcia umowy sprzedaży.
- Zbierz dokumenty: umowę, potwierdzenie zapłaty, ogłoszenie sprzedaży, korespondencję, dane pojazdu, potwierdzenie rejestracji i ubezpieczenia.
- Poproś komornika o informacje dotyczące zajęcia, podstawy egzekucji i możliwości zwolnienia pojazdu.
- Jeżeli auto zostało zajęte po zakupie, rozważ powództwo o zwolnienie spod egzekucji i pilnuj miesięcznego terminu.
- Wezwij sprzedawcę do rozwiązania sprawy, a w razie potrzeby złóż oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
- Nie spłacaj długu bez pisemnego potwierdzenia, jaki będzie skutek zapłaty dla samochodu.
- Jeżeli sprzedawca działał świadomie i zataił zajęcie, rozważ zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Zobacz również:
porady z zakresu prawa cywilnego
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak różnie może wyglądać sytuacja kupującego w zależności od tego, kiedy nastąpiło zajęcie samochodu i jakie dokumenty posiada nabywca.
Pan Adam kupił samochód od osoby prywatnej. Po dwóch tygodniach otrzymał pismo od komornika, że pojazd był zajęty jeszcze przed sprzedażą. W takiej sytuacji samo zawarcie umowy nie musi zatrzymać egzekucji. Pan Adam powinien uzyskać od komornika informacje o zajęciu, a wobec sprzedawcy złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy i żądać zwrotu ceny oraz kosztów poniesionych w związku z zakupem auta.
Pani Marta kupiła auto w marcu, zapłaciła przelewem i tego samego miesiąca przerejestrowała pojazd. W maju komornik zajął samochód, uznając go za majątek poprzedniego właściciela. Pani Marta powinna przedstawić komornikowi dokumenty nabycia, a jeśli zajęcie nie zostanie uchylone, rozważyć powództwo o zwolnienie pojazdu spod egzekucji w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o naruszeniu swojego prawa.
Pan Tomasz kupił samochód od komisu. Po zakupie okazało się, że pojazd jest objęty zajęciem komorniczym, a sprzedawca zapewniał w ogłoszeniu, że auto jest wolne od wad prawnych. W takim przypadku oprócz działań w postępowaniu egzekucyjnym Pan Tomasz może kierować roszczenia do sprzedawcy. Jeżeli sprzedawcą był przedsiębiorca, trzeba dodatkowo ocenić przepisy dotyczące sprzedaży konsumenckiej i zgodności towaru z umową.
FAQ
Czy komornik może sprzedać samochód, który kupiła inna osoba?
Tak, jeżeli samochód był już zajęty przed sprzedażą, egzekucja może być kontynuowana mimo późniejszej umowy sprzedaży. Jeżeli jednak kupujący nabył auto przed zajęciem, powinien bronić swoich praw i w razie potrzeby wystąpić z powództwem o zwolnienie pojazdu spod egzekucji.
Czy sprzedawca odpowiada, jeśli nie wiedział o zajęciu?
Co do zasady sprzedawca może odpowiadać z tytułu rękojmi za wadę prawną również wtedy, gdy twierdzi, że o wadzie nie wiedział. Znaczenie ma przede wszystkim to, że kupujący nabył rzecz obciążoną lub objętą ograniczeniem, o którym nie został poinformowany.
Czy kupujący musi spłacić dług sprzedawcy?
Nie. Kupujący nie staje się automatycznie dłużnikiem sprzedawcy. Może jednak rozważyć zapłatę długu, jeśli jest to jedyny praktyczny sposób na uratowanie samochodu, ale powinien wcześniej uzyskać jasne potwierdzenie od wierzyciela lub komornika, że zapłata doprowadzi do zwolnienia auta.
Ile czasu jest na powództwo o zwolnienie samochodu spod egzekucji?
Co do zasady termin wynosi miesiąc od dnia, w którym kupujący dowiedział się o naruszeniu swojego prawa. W praktyce termin ten może zacząć biec np. od doręczenia pisma komornika albo od dnia, w którym kupujący dowiedział się o zajęciu pojazdu.
Czy można odstąpić od umowy kupna samochodu?
Tak, jeżeli zajęcie komornicze stanowi wadę prawną samochodu, kupujący może złożyć sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy i żądać zwrotu ceny. Warto zrobić to pisemnie i zachować dowód doręczenia.
Jak sprawdzić samochód przed zakupem?
Przed zakupem warto sprawdzić dokumenty pojazdu, dane sprzedawcy, historię pojazdu, treść umowy oraz ewentualne wpisy lub informacje o ograniczeniach. Przy droższym aucie bezpieczne jest także uzyskanie pisemnego zapewnienia sprzedawcy, że pojazd jest wolny od praw osób trzecich i nie jest objęty zajęciem.
Podsumowanie
Zakup samochodu zajętego przez komornika nie zawsze oznacza, że kupujący bezpowrotnie traci pojazd, ale wymaga szybkiej reakcji. Najważniejsze jest ustalenie daty zajęcia i daty sprzedaży, ponieważ od tego zależy, czy podstawowym środkiem ochrony będzie powództwo o zwolnienie auta spod egzekucji, czy przede wszystkim roszczenia wobec sprzedawcy z tytułu wady prawnej.
Kupujący powinien równolegle kontaktować się z komornikiem, gromadzić dokumenty i dochodzić roszczeń od sprzedawcy. W sprawach tego rodzaju zwłoka może doprowadzić do sprzedaży auta w licytacji albo utraty terminu na skuteczną obronę swoich praw.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 556, art. 5563, art. 560, art. 574-576.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności art. 841, art. 848, art. 853 i art. 867.
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt IV CNP 76/09.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt V CNP 124/07.
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 372/14.
.jpeg)