- Zbieg egzekucji dotyczy tej samej rzeczy albo tego samego prawa majątkowego, np. rachunku bankowego, wynagrodzenia, wierzytelności, ruchomości albo nieruchomości.
- Przy zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej zasadą jest prowadzenie egzekucji przez organ, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a gdy nie da się tego ustalić – przez organ prowadzący egzekucję na wyższą kwotę.
- Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych, dlatego trzeba szybko reagować na zawiadomienia, postanowienia i wezwania.
- Od zasady pierwszeństwa są wyjątki, m.in. dla niektórych tytułów zagranicznych oraz dla egzekucji alimentów, rent, świadczeń powtarzających się i świadczeń w walucie obcej.
- Przy zbiegu egzekucji komorniczych dalszą egzekucję prowadzi komornik właściwy według Kodeksu postępowania cywilnego, a gdy właściwości nie da się rozstrzygnąć w ten sposób – zwykle komornik, który pierwszy wszczął egzekucję.
Czym jest zbieg egzekucji?
Zbieg egzekucji to sytuacja, w której różne postępowania egzekucyjne kierowane są do tego samego składnika majątku dłużnika. Nie chodzi więc o sam fakt, że dłużnik ma kilka długów, lecz o to, że kilka organów próbuje prowadzić egzekucję z tej samej rzeczy albo z tego samego prawa majątkowego.
W praktyce zbieg może dotyczyć np. rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności od kontrahenta, udziałów, samochodu, maszyny, nieruchomości albo innego prawa majątkowego. Może też wystąpić w różnych konfiguracjach: między egzekucją sądową i administracyjną, między kilkoma egzekucjami sądowymi albo między egzekucjami administracyjnymi.
Egzekucję sądową prowadzi co do zasady komornik sądowy na podstawie tytułu wykonawczego, np. wyroku lub nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Egzekucja administracyjna służy natomiast dochodzeniu obowiązków publicznoprawnych, takich jak podatki, składki, opłaty lub inne należności wskazane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej – kto prowadzi sprawę?
Aktualna zasada wynikająca z art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 773 Kodeksu postępowania cywilnego jest następująca: jeżeli egzekucja sądowa i administracyjna zbiegają się do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, egzekucję do tego składnika prowadzi łącznie ten organ, który jako pierwszy dokonał zajęcia. Jeżeli nie da się ustalić, który organ był pierwszy, decyduje wyższa kwota należności, na poczet której dokonano zajęcia.
Ważne jest to, że zbieg nie obejmuje całego majątku dłużnika z automatu. Jeżeli komornik zajął rachunek bankowy, a urząd skarbowy zajął samochód, nie mamy zbiegu do tego samego składnika. Zbieg wystąpi dopiero wtedy, gdy dwa organy kierują egzekucję do tej samej rzeczy albo tego samego prawa majątkowego.
Rozstrzygnięcie, który organ ma dalej prowadzić egzekucję, ma charakter praktyczny: pozwala uniknąć dublowania czynności i niejasności przy podziale środków. Nie oznacza jednak, że drugi wierzyciel traci swoje uprawnienia. Jego należność nadal bierze udział w egzekucji według zasad właściwych dla danego trybu.
Jeżeli problem dotyczy łącznego prowadzenia obu trybów, sposobu przekazania sprawy albo postanowienia organu, w konkretnej sprawie może być potrzebne zaskarżenie postanowień organu egzekucyjnego. Zawsze trzeba jednak sprawdzić, jaki środek prawny przysługuje w danej procedurze i czy wcześniej trzeba wykorzystać zażalenie albo inny środek przewidziany w ustawie.
Wyjątki od zasady pierwszeństwa zajęcia
Zasada pierwszeństwa zajęcia nie działa w każdym przypadku. Ustawa przewiduje szczególne sytuacje, w których prowadzenie egzekucji przejmuje konkretny organ niezależnie od tego, który pierwszy dokonał zajęcia.
Po pierwsze, jeżeli egzekucja administracyjna jest prowadzona na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo zagranicznego tytułu wykonawczego określonego w ustawie o wzajemnej pomocy, egzekucję do objętej zbiegiem rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie administracyjny organ egzekucyjny.
Po drugie, zgodnie z art. 62 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy egzekucja sądowa dotyczy świadczenia alimentacyjnego, rentowego, innego świadczenia powtarzającego się albo świadczenia pieniężnego w walucie obcej, egzekucję do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny.
Po trzecie, jeżeli jednocześnie zachodzi przypadek egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów zagranicznych lub unijnych oraz egzekucji sądowej dotyczącej świadczeń wymienionych wyżej, egzekucję prowadzi sądowy organ egzekucyjny, a prawa i obowiązki wierzyciela należności dochodzonej na podstawie tytułu unijnego albo zagranicznego wykonuje administracyjny organ egzekucyjny.
Ten sam majątek zajął komornik i organ administracyjny?
Prawnik ustali, który organ powinien dalej prowadzić egzekucję, sprawdzi dokonane zajęcia i pomoże uporządkować zbieg postępowań.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Czy zbieg egzekucji wstrzymuje czynności egzekucyjne?
Nie. Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że samo stwierdzenie zbiegu nie powoduje automatycznego odblokowania rachunku bankowego, zwrotu zajętych kwot ani zawieszenia wszystkich działań organów.
Organ, który zgodnie z przepisami powinien przekazać sprawę, musi wykonać czynności informacyjne i techniczne. W przypadku przekazania egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu administracyjny organ egzekucyjny sporządza adnotację w sprawie zbiegu, przekazuje ją komornikowi, zwraca niewykorzystaną zaliczkę oraz przekazuje środki uzyskane z zajęcia, jeżeli nie zostały wcześniej wypłacone wierzycielowi.
Przepisy przewidują także zawiadomienie wierzyciela, zobowiązanego oraz dłużnika zajętej wierzytelności o przekazaniu egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu. W egzekucji administracyjnej istotne znaczenie ma również elektroniczna adnotacja w sprawie zbiegu, zawierająca m.in. informacje o rodzaju i wysokości należności, odsetkach, kosztach upomnienia i kosztach egzekucyjnych.
Zbieg egzekucji komorniczych
Osobną sytuacją jest zbieg egzekucji sądowych, czyli zbieżność egzekucji prowadzonych przez komorników do tych samych rzeczy, wierzytelności lub praw. Tę kwestię reguluje art. 7731 Kodeksu postępowania cywilnego.
W takim przypadku dalszą egzekucję prowadzi komornik właściwy według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli żaden z komorników nie jest właściwy albo właściwych jest kilku, komornik, który później wszczął egzekucję, powinien niezwłocznie przekazać sprawę komornikowi, który pierwszy wszczął egzekucję, i zawiadomić o tym wierzyciela.
Komornik przekazujący sprawę ma obowiązek rozliczyć koszty egzekucji. Dla dłużnika ważne jest, aby sprawdzić, czy przekazanie dotyczy rzeczywiście tego samego składnika majątku oraz czy po przekazaniu nie dochodzi do podwójnego potrącania tych samych środków.
Zbieg egzekucji administracyjnych
Zbieg może wystąpić także między egzekucjami administracyjnymi. W takim przypadku ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o zbiegu egzekucji, z pewnymi modyfikacjami.
Jeżeli między organami administracyjnymi powstaje spór o właściwość, rozstrzyga go dyrektor izby administracji skarbowej właściwy ze względu na siedzibę organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia na poczet należności pieniężnych w wyższej kwocie. Do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu niektóre czynności związane z przekazaniem egzekucji nie są stosowane.
Zbieg egzekucji z rachunku bankowego
W praktyce bardzo często zbieg pojawia się przy egzekucji z rachunku bankowego. Bank może otrzymać zajęcie od komornika i od administracyjnego organu egzekucyjnego, a środki na rachunku nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich należności.
W takiej sytuacji szczególne znaczenie ma data doręczenia bankowi zawiadomień o zajęciach oraz charakter egzekwowanych świadczeń. Jeżeli obie egzekucje dotyczyły tego samego rachunku bankowego, trzeba ustalić nie tylko kolejność zajęć, lecz także to, czy zachodzi wyjątek dotyczący np. alimentów, rent, świadczeń powtarzających się albo świadczeń w walucie obcej. Szerzej ten problem omawia artykuł o tym, jak wygląda zajęcie rachunku w toku egzekucji.
Dłużnik powinien pamiętać, że zbieg egzekucji nie jest tym samym co bezprawna blokada konta. Bezprawność może wynikać dopiero z konkretnych uchybień, np. zajęcia środków wyłączonych spod egzekucji, błędnej identyfikacji rachunku, naruszenia kwoty wolnej albo niezastosowania właściwego trybu przekazania sprawy.
Co może zrobić dłużnik albo wierzyciel?
Najpierw należy ustalić, czy rzeczywiście chodzi o ten sam składnik majątku. W praktyce warto zebrać zawiadomienia o zajęciu, postanowienia organów, pisma banku, informacje o datach doręczeń oraz wysokości należności objętych poszczególnymi egzekucjami.
Dłużnik może domagać się wyjaśnienia, który organ prowadzi egzekucję łączną, a w razie uchybień korzystać ze środków przewidzianych w danym trybie: skargi na czynności komornika, zażalenia, zarzutów w egzekucji administracyjnej albo skargi do sądu administracyjnego po spełnieniu ustawowych warunków. Wierzyciel z kolei powinien kontrolować, czy przekazanie sprawy nie opóźnia bezpodstawnie zaspokojenia jego należności.
Trzeba przy tym pilnować terminów. Aby skutecznie chronić swoje prawa i interesy w przypadku zbiegu egzekucji, znaczenie mogą mieć terminy procesowe w egzekucji, zwłaszcza gdy pismo zawiera pouczenie o zażaleniu, skardze albo innym środku prawnym. Jeżeli termin został przekroczony bez winy strony, w niektórych sytuacjach można rozważyć wniosek o jego przywrócenie, ale wymaga to wykazania konkretnych okoliczności.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak przepisy o zbiegu egzekucji mogą działać w typowych sytuacjach. Każda sprawa wymaga jednak sprawdzenia dokumentów, dat zajęć i rodzaju dochodzonych należności.
Pan Jan ma zaległość podatkową oraz dług wynikający z prawomocnego nakazu zapłaty. Urząd skarbowy i komornik zajęli ten sam rachunek bankowy. Jeżeli nie zachodzi szczególny wyjątek, egzekucję z tego rachunku powinien prowadzić organ, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a jeśli nie da się tego ustalić – organ prowadzący egzekucję na wyższą kwotę.
Pani Anna ma zaległość wobec gminy oraz zaległe alimenty. Organ administracyjny zajął samochód, a następnie komornik wszczął egzekucję alimentów z tego samego pojazdu. Ponieważ egzekucja sądowa dotyczy świadczeń alimentacyjnych, łączne prowadzenie egzekucji do tego pojazdu powinien przejąć sądowy organ egzekucyjny.
Spółka otrzymała dwa zajęcia tej samej wierzytelności od kontrahenta: jedno od komornika, drugie od administracyjnego organu egzekucyjnego. Kontrahent jako dłużnik zajętej wierzytelności powinien postępować zgodnie z treścią zajęć i zawiadomić właściwe organy o zbiegu, wskazując daty doręczeń oraz kwoty należności. Samodzielna wypłata pieniędzy dłużnikowi mogłaby narazić go na odpowiedzialność.
FAQ
Czy zbieg egzekucji powoduje umorzenie jednej ze spraw?
Nie. Zbieg egzekucji co do tego samego składnika majątku co do zasady nie powoduje umorzenia długu ani automatycznego zakończenia jednej ze spraw. Przepisy określają przede wszystkim, który organ ma prowadzić egzekucję łącznie do objętej zbiegiem rzeczy albo prawa.
Czy po zbiegu egzekucji rachunek bankowy powinien być odblokowany?
Niekoniecznie. Zbieg egzekucji nie oznacza automatycznego odblokowania rachunku. Trzeba sprawdzić, jaki organ ma dalej prowadzić egzekucję, czy środki podlegają zajęciu i czy zachowano ograniczenia egzekucji, np. kwotę wolną albo wyłączenia przewidziane w przepisach.
Kto decyduje, który organ prowadzi egzekucję łączną?
Przy zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej zasadą jest pierwszeństwo organu, który pierwszy dokonał zajęcia. Jeżeli nie da się ustalić pierwszeństwa, decyduje wyższa kwota należności objęta zajęciem. W określonych przypadkach ustawa wskazuje jednak konkretny organ, np. sądowy przy alimentach.
Czy dłużnik musi sam zgłaszać zbieg egzekucji?
Przepisy przewidują zawiadamianie organów przez strony, uczestników postępowania oraz podmioty realizujące zajęcie, np. bank lub pracodawcę. W interesie dłużnika jest jednak samodzielne przekazanie organom informacji o zbiegu, jeżeli widzi ryzyko podwójnego zajęcia tego samego składnika majątku.
Czy można zaskarżyć czynności przy zbiegu egzekucji?
Tak, ale właściwy środek zależy od trybu egzekucji i rodzaju czynności. W egzekucji sądowej może wchodzić w grę skarga na czynności komornika, a w egzekucji administracyjnej zażalenie, zarzuty albo inny środek przewidziany w ustawie. Po wyczerpaniu właściwego trybu możliwa bywa także kontrola sądu administracyjnego.
Podsumowanie
Zbieg egzekucji co do tego samego składnika majątku jest przede wszystkim problemem organizacyjnym i proceduralnym: trzeba ustalić, który organ ma dalej prowadzić egzekucję do objętej zbiegiem rzeczy albo prawa. Podstawowe znaczenie mają data zajęcia, wysokość należności, rodzaj egzekwowanego świadczenia oraz ewentualne wyjątki przewidziane w ustawie.
Dłużnik nie powinien zakładać, że sam zbieg zatrzyma egzekucję. Wierzyciel nie powinien natomiast przyjmować, że przekazanie sprawy przekreśla możliwość zaspokojenia należności. W obu przypadkach liczy się szybka analiza dokumentów i właściwa reakcja procesowa.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. 2026 poz. 268 – w szczególności art. 62–63a.
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468 – w szczególności art. 773–7751.
- Art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
