Ile dni urlopu przysługuje pracownikowi w 2026 roku?

Nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi, czyli osobie zatrudnionej w ramach stosunku pracy. Nie dotyczy ono automatycznie osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło albo samozatrudnienia, chyba że odrębne przepisy albo sama umowa przewidują określone dni wolne.

Urlop wypoczynkowy jest prawem corocznym, płatnym i nieprzerwanym. Pracownik nie może się go zrzec ani przenieść go na inną osobę. Pracodawca powinien udzielić urlopu w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo, z uwzględnieniem planu urlopów albo ustaleń z pracownikiem.

Osoba podejmująca pierwszą pracę w życiu nabywa prawo do urlopu stopniowo. W roku kalendarzowym, w którym zaczyna pierwszą pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 urlopu przysługującego po przepracowaniu roku. Od kolejnego roku kalendarzowego pracownik nabywa prawo do następnego urlopu z góry, czyli co do zasady 1 stycznia.

Pracodawca powinien poinformować pracownika o przysługującym mu wymiarze płatnego urlopu albo zasadach jego ustalania w informacji o warunkach zatrudnienia przekazywanej w postaci papierowej lub elektronicznej. W praktyce warto sprawdzić także świadectwa pracy, dokumenty potwierdzające naukę i ewentualne okresy zaliczane do stażu urlopowego na podstawie przepisów szczególnych.

Wymiar urlopu wypoczynkowego

Podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego określa Kodeks pracy. Dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi on:

• 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
• 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Przy niepełnym etacie wymiar urlopu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika, biorąc za podstawę 20 albo 26 dni. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Przykładowo pracownik zatrudniony na 1/2 etatu, któremu przysługuje 26 dni urlopu przy pełnym etacie, ma prawo do 13 dni urlopu liczonych według jego rozkładu czasu pracy.

Niektóre grupy pracowników mogą mieć wyższy wymiar urlopu na podstawie przepisów szczególnych. Dotyczy to między innymi części nauczycieli, nauczycieli akademickich, sędziów, prokuratorów oraz innych grup zawodowych objętych odrębnymi regulacjami. Pracownik z umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności może mieć dodatkowe 10 dni urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, przy spełnieniu warunków określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Okresy zatrudnienia i nauki wliczane do stażu urlopowego

Do stażu, od którego zależy prawo do urlopu i jego wymiar, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy między umowami oraz sposób ustania stosunku pracy. Jeżeli pracownik pozostaje jednocześnie w dwóch albo większej liczbie stosunków pracy, do stażu u kolejnego pracodawcy wlicza się także poprzednie niezakończone zatrudnienie w części przypadającej przed nawiązaniem następnego stosunku pracy.

Do stażu urlopowego wlicza się także ukończenie określonych szkół. Z tytułu ukończenia:

1. zasadniczej albo innej równorzędnej szkoły zawodowej – wlicza się przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej niż 3 lata;
2. średniej szkoły zawodowej – nie więcej niż 5 lat;
3. średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych albo równorzędnych szkół zawodowych – 5 lat;
4. średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata;
5. szkoły policealnej – 6 lat;
6. szkoły wyższej – 8 lat.

Okresów nauki nie sumuje się. Jeżeli pracownik ukończył liceum, a następnie studia, do stażu urlopowego nie dolicza się łącznie 12 lat, lecz najkorzystniejszy okres wynikający z ukończonej szkoły, czyli w przypadku szkoły wyższej 8 lat. Jeżeli pracownik uczył się w czasie zatrudnienia, do stażu wlicza się albo okres zatrudnienia, w którym pobierał naukę, albo okres nauki – w zależności od tego, co jest dla niego korzystniejsze.

Co do zasady do stażu urlopowego nie wlicza się samego okresu wykonywania umowy zlecenia, umowy o dzieło ani prowadzenia działalności gospodarczej, chyba że szczególny przepis nakazuje zaliczyć dany okres do stażu pracowniczego.

Urlop proporcjonalny przy zmianie pracy lub ustaniu zatrudnienia

Urlop proporcjonalny ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy stosunek pracy kończy się albo zaczyna w trakcie roku kalendarzowego. Pracownikowi, którego umowa rozwiązuje się w ciągu roku, przysługuje u dotychczasowego pracodawcy urlop proporcjonalny do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w danym roku, chyba że wcześniej wykorzystał urlop w wyższym wymiarze.

U kolejnego pracodawcy urlop oblicza się proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca roku, jeżeli umowa ma trwać co najmniej do końca roku, albo proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku, jeżeli umowa jest krótsza. Przy obliczaniu urlopu proporcjonalnego niepełny miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, a niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

W praktyce nowy pracodawca powinien opierać się na świadectwie pracy od poprzedniego pracodawcy, w którym wskazuje się między innymi wykorzystany urlop wypoczynkowy. Bez tych danych łatwo o zawyżenie albo zaniżenie liczby dni wolnych.

Sposób udzielenia urlopu

Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z jego rozkładem czasu pracy, i w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi pracy w danym dniu. Przy udzielaniu urlopu jeden dzień urlopu odpowiada co do zasady 8 godzinom pracy. Jeżeli dobowa norma czasu pracy pracownika wynikająca z odrębnych przepisów jest niższa niż 8 godzin, stosuje się tę niższą normę.

Udzielenie urlopu tylko na część dnia pracy jest dopuszczalne wyjątkowo – wtedy, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który urlop ma być udzielony.

Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów, chyba że u pracodawcy planu się nie ustala. Wtedy termin urlopu ustala się po porozumieniu z pracownikiem. Na wniosek pracownika urlop można podzielić na części, ale co najmniej jedna część wypoczynku powinna obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Jeżeli pracownik wykonuje pracę w soboty, niedziele lub święta zgodnie z obowiązującym go rozkładem, urlopu udziela się także z uwzględnieniem tego rozkładu. W takich sytuacjach znaczenie mają również zasady dotyczące rekompensaty za pracę w dni wolne i święta – szerzej omawiamy je w artykule o tym, jak rozliczać dni wolne a urlop.

Urlop na żądanie

W ramach rocznego wymiaru urlopu pracownik może skorzystać z urlopu na żądanie. Pracodawca jest obowiązany udzielić go w terminie wskazanym przez pracownika, maksymalnie w wymiarze 4 dni w każdym roku kalendarzowym. Pracownik powinien zgłosić żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.

Urlop na żądanie nie jest dodatkowym urlopem ponad limit 20 albo 26 dni. Oznacza to, że jeżeli pracownik wykorzysta 4 dni urlopu na żądanie, pomniejszają one jego zwykłą pulę urlopu wypoczynkowego.

Nieobecność w pracy a wymiar urlopu

Nie każda nieobecność w pracy zmniejsza wymiar urlopu wypoczynkowego. Choroba pracownika nie obniża sama w sobie rocznego wymiaru urlopu. Jeżeli jednak pracownik nie może rozpocząć urlopu z powodu czasowej niezdolności do pracy albo zachoruje w trakcie urlopu, przepisy przewidują przesunięcie urlopu albo udzielenie niewykorzystanej części w późniejszym terminie. Więcej na ten temat wyjaśnia artykuł o tym, jaki jest wpływ choroby na urlop wypoczynkowy.

Proporcjonalne obniżenie urlopu może natomiast wystąpić po powrocie do pracy u dotychczasowego pracodawcy w tym samym roku kalendarzowym po trwającym co najmniej 1 miesiąc okresie, między innymi urlopu bezpłatnego, urlopu wychowawczego, nieusprawiedliwionej nieobecności, tymczasowego aresztowania albo odbywania kary pozbawienia wolności. Każdy taki przypadek wymaga sprawdzenia, kiedy pracownik nabył prawo do urlopu i czy przed nieobecnością wykorzystał już urlop w przysługującym albo wyższym wymiarze.

Zaległy urlop i ekwiwalent pieniężny

Pracodawca powinien udzielić urlopu w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jeżeli nie udało się tego zrobić, urlopu niewykorzystanego w ustalonym terminie należy udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Zasada ta nie obejmuje części urlopu udzielanego jako urlop na żądanie.

Urlop powinien być wykorzystany w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop przysługuje zasadniczo wtedy, gdy nie można udzielić urlopu z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy. Pracodawca nie może zastąpić urlopu wypłatą ekwiwalentu tylko dlatego, że tak byłoby wygodniej organizacyjnie.

Ochrona przed wypowiedzeniem i urlop w okresie wypowiedzenia

Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika ani w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Nie jest to jednak ochrona absolutna, ponieważ szczególne przepisy mogą przewidywać wyjątki, na przykład w razie upadłości albo likwidacji pracodawcy.

Inaczej wygląda sytuacja już po złożeniu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli pracodawca mu go w tym okresie udzieli. Praktyczne zasady opisujemy szerzej w artykule o tym, jak wygląda wykorzystanie urlopu w wypowiedzeniu.

FAQ

Podsumowanie

Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy przede wszystkim od stażu urlopowego i wymiaru etatu. Najczęściej pracownik ma 20 albo 26 dni urlopu, ale przepisy szczególne, niepełny etat, pierwsza praca, zmiana pracodawcy albo dłuższa nieobecność mogą wpływać na sposób obliczenia konkretnej puli urlopu.

Najbezpieczniej ustalać urlop na podstawie dokumentów kadrowych: umowy o pracę, informacji o warunkach zatrudnienia, świadectw pracy, dokumentów potwierdzających wykształcenie oraz dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do stażu. W razie wątpliwości trzeba sprawdzić nie tylko liczbę dni, ale również sposób ich udzielania w godzinach zgodnie z rozkładem czasu pracy.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. 2025 poz. 277, w szczególności art. 152–173 oraz art. 41.
• Państwowa Inspekcja Pracy – Urlop wypoczynkowy i inne zwolnienia od pracy.
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. 2025 poz. 913, w szczególności art. 19.