Mamy 11 050 opinii naszych Klientów

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Działalność nierejestrowana a składki na ubezpieczenie społeczne ZUS

Działalność nierejestrowana miała być w założeniu formą aktywności podatników, która cechuje się licznymi uproszczeniami oraz ułatwieniami. Kwestia ta odnosi się również do obowiązków względem ZUS. W poniższym artykule zastanowimy się, jak prezentuje się zagadnienie uproszczeń przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej w kontekście składek na ubezpieczenie społeczne ZUS.

Działalność nierejestrowana a składki na ubezpieczenie społeczne ZUS

Na czym polega działalność nierejestrowana?

Na samym początku wskażmy jednak, na czym polega prowadzenie działalności nierejestrowanej. Otóż jak podaje art. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców – nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia (w 2020 r. jest to odpowiednik kwoty 1300 zł) i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Jeżeli przychód należny z działalności nierejestrowanej przekroczył w danym miesiącu określony limit, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości.

W rezultacie działalność nierejestrowana nie jest uważana za działalność gospodarczą. Taką staje się dopiero w momencie przekroczenia ustawowo określonego limitu.

Powyższa okoliczność jest bardzo istotna w kontekście zarówno obowiązków względem fiskusa, jak i względem ZUS.

WAŻNE!

Zapamiętajmy, że działalność nierejestrowana nie stanowi działalności gospodarczej do momentu, kiedy nie zostanie przekroczony limit ustalony jako 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Uproszczenia w prowadzenia działalności nierejestrowanej

Jak wskazaliśmy na wstępie, działalność nierejestrowana charakteryzuje się sporą liczbą uproszczeń. Możemy wskazać, że prowadzenie działalności nierejestrowanej jest bardzo korzystne, ponieważ osoba fizyczna:

  • nie musi zgłaszać działalności w ewidencji przedsiębiorców (CEIDG), urzędzie skarbowym i GUS;
  • nie musi płacić z tego tytułu składek na ubezpieczenia w ZUS i składać deklaracji ZUS,
  • nie musi płacić comiesięcznych (albo kwartalnych) zaliczek na podatek,
  • nie musi prowadzić skomplikowanej księgowości.

Oczywistym obowiązkiem w przypadku podmiotów prowadzających działalność nierejestrowaną jest dbanie o nieprzekroczenie limitu miesięcznych przychodów. Z tego powodu konieczne staje się prowadzenie stosownej ewidencji.

Konsekwencją uznania, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, jest inna kwalifikacja przychodów z takiej działalności na gruncie podatku dochodowego.

Otóż zgodnie z art. 20 ust. 1ba ustawy PIT – przychód z działalność nierejestrowanej zaliczany jest do tzw. „innych źródeł”. W konsekwencji takiej kwalifikacji przychody te są opodatkowane według skali podatkowej i wykazywane z pozostałymi dochodami w zeznaniu rocznym PIT-36. Dochód roczny należy wykazać w wierszu „Inne źródła” w zeznaniu PIT-36.

Jak już wskazaliśmy, podmiot prowadzący działalność nierejestrowaną nie ma obowiązku opłacania miesięcznych zaliczek na podatek, zatem całość podatku jest rozliczana dopiero w zeznaniu rocznym.

Warto także zwrócić uwagę, że osoba prowadząca działalność nierejestrowaną podlega obowiązkom określonym w ustawie VAT. Z uwagi na autonomiczną definicję działalności gospodarczej określonej w ustawie VAT przepisy tego aktu odnoszą się również do podmiotów prowadzących działalność nieewidencjonowaną.

Trzeba jednak podkreślić, że w większości przypadków znajdzie zastosowanie podmiotowe zwolnienie od podatku określone w art. 113 ustawy VAT, w związku z czym prowadzona w ramach działalności nierejestrowanej sprzedaż nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.

Czy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną opłaca ZUS?

Wystąpienie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ZUS wiąże się z wystąpieniem konkretnego tytułu do ubezpieczenia.

Katalog podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym został określony w art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W przepisie tym wymieniono m.in. działalność gospodarczą. Jak pamiętamy, działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, w związku z czym osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie ma obowiązku opłacania składek emerytalno-rentowych.

Podobnie działalność nierejestrowana nie jest podstawą do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

WAŻNE!

Wykonywanie działalności nierejestrowanej nie jest podstawą do ubezpieczenia społecznego czy zdrowotnego. Podmiot prowadzący tego rodzaju działalności nie musi zgłaszać się do ZUS w tym zakresie.

Kontrowersje wokół ZUS w przypadku zleceniodawcy

Pomimo zapewnień ustawodawcy o istotnych uproszczeniach w zakresie działalności nierejestrowanej, zaczęły pojawiać się bardzo niekorzystne interpretacje przepisów ze strony ZUS.

W świetle wykładni przepisów dokonywanej przez organy ZUS w przypadku działalności nierejestrowanej pojawia się obowiązek opłacania składek przez zleceniodawcę.

Przykładowo w interpretacja ZUS oddział w Gdańsku z dnia 24 lipca 2018 r. Sygnatura: DI/100000/43/822/2018 czytamy, że działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, lecz podlega ubezpieczeniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi.

W konsekwencji ZUS uznaje, że skoro działalność nierejestrowa nie jest działalnością gospodarczą, to relację pomiędzy podmiotem a usługobiorcą (zleceniodawcą) należy zakwalifikować jako umowę zlecenie. To powoduje, że zleceniodawca powinien zgłosić podmiot prowadzący działalność nierejestrowaną do ubezpieczenia społecznego w ZUS.

Nie ulega wątpliwości, że taka wykładnia przepisów jest bardzo krzywdząca i wysoce niekorzystna. Mało bowiem osób zdecyduje się na skorzystanie z usług osób prowadzących działalność nierejestrowaną, mając świadomość, że pojawi się wobec niej obowiązek dokonywania zgłoszenia do ZUS.

Póki co taka wykładnia przepisów wynika jedynie z treści wydawanych przez ZUS interpretacjach. Należy pamiętać, że taka interpretacja wydawana jest w indywidualnej sprawie, w związku z czym nie ma mocy wiążącej względem innych osób. Z pewnością jednak pojawia się potrzeba wyjaśnienia powstałych wątpliwości ze strony ustawodawcy. Konieczne jest jasne i precyzyjne określenie zarówno statusu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jak i zleceniodawców względem obowiązków w ZUS.

WAŻNE!

W obrocie prawnym pojawiają się niekorzystne interpretacje wydawane ze strony ZUS, wskazujące, że w przypadku działalności nierejestrowanej obowiązek powstaje po stronie zleceniodawcy.

Podmiot prowadzący działalność nierejestrowaną, który chce mieć pewność co do zarówno swoich powinności względem ZUS, jak i co do obowiązków ewentualnych kontrahentów, powinien wystąpić z własnym wnioskiem o wydanie interpretacji. Dobrze jest w tym zakresie skorzystać z pomocy profesjonalnego doradcy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »