Zmiana kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla sąsiedztwa

• 2025-12-27
• Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska

Mam działkę o powierzchni ok. 35 arów zabudowaną domem. Wzdłuż jej długiego boku, od strony niezabudowanej gmina buduje drogę, ale ta droga jest na wysokim nasypie ok. 120-130 cm powyżej poziomu mojej działki. Czyli ten nasyp tworzy niejako wał wzdłuż mojej działki, co sprawi, że wody opadowe i gruntowe będą się zatrzymywały na tym wale. Trudniej będzie też korzystać z podjazdu, bo będzie pod dużym nachyleniem. W konsekwencji przy takim położeniu działka straci na wartości. Robotnicy mi doradzają, żebym sobie podwyższył działkę ziemią, tylko na czyj koszt? Taka sytuacja dotyczy jeszcze dwóch sąsiednich działek, też położonych niżej, dopiero dalsze działki są na poziomie drogi. Według mnie nie było takiej potrzeby, aby tak tę drogę podnosić, powodując naruszenie stosunków wodnych. Co ja mogę w tym przypadku zrobić? Czy żądać od prezydenta miasta przywrócenia stanu pierwotnego? Póki co rozmówiłem się tylko z wykonawcą, który twierdzi, że droga musi być wyżej, bo inaczej nie będzie spadku do kanalizacji burzowej w sąsiedniej ulicy.

Podniesienie terenu przy pracach drogowych gminy powodujące zmianę stanu wody na gruncie

Przede wszystkim bez spisania z gminą konkretnego pisma, w którym przejmie ona na siebie zobowiązania i koszty, proszę na nic się nie godzić.

Podniesienie terenu, które nie ma związku z pracami budowlanymi, nie wymaga wprawdzie pozwolenia budowlanego, ale właściciel gruntu (inwestor) nie może przy takim podnoszeniu terenu zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co często w takich sytuacjach ma miejsce. Natomiast działa to w dwie strony. Skoro gmina podniosła grunt w związku z pracami budowlanymi, to musiała mieć pozwolenie. Niezależnie jednak czy je miała, czy nie, dokonując podnoszenia poziomu gruntu, nie mogła zmienić kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla m.in. Pana działki jako działki sąsiedniej.

Obowiązek właściciela usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, które szkodzą sąsiedztwu

Zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może ani zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych, ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Właścicielowi gruntu nie wolno też odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. W przeciwnym wypadku to właśnie na nim będzie ciążył obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dalej, ustęp 3 art. 234 stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Ugoda z gminą co do ustalenia zmiany stanu wody na gruncie bez powodowania szkód

Z kolei art. 235 Prawa wodnego dopuszcza zawarcie ugody, tj. zgodnie z jego treścią:

„1. Właściciele gruntów mogą, w drodze pisemnej ugody, ustalić zmiany stanu wody na gruntach, jeżeli zmiany te nie wpłyną szkodliwie na inne nieruchomości lub na gospodarkę wodną. Ugoda nie może dotyczyć wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

2. Ugodę wykonuje się po jej zatwierdzeniu, w drodze decyzji, przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

3. Z wnioskiem o zatwierdzenie ugody występują umawiający się właściciele gruntów.

4. Ugoda niezatwierdzona nie podlega wykonaniu.

5. Ugoda podlega wykonaniu w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji”.

Dopuszczalna jest więc ugoda, gdzie strony na coś się umówią, ale wymaga zatwierdzenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze decyzji, by dane prace nie zostały uznane za samowolę czy naruszenie Prawa wodnego.

Najpierw wezwanie gminy do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom

Podsumowując, na tym etapie powinien Pan wystosować do gminy jako właściciela działki, gdzie dokonano podniesienia terenu gruntu, a tym samym naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla Pana działki, pismo wzywające do wydania decyzji nakazując gminie jako właścicielowi działki przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na jej koszt, ustalając termin wykonania tych czynności. Do pisma winien Pan załączyć jako dowód np. dokumentację zdjęciową i mapę z oznaczeniem Pana działki i działki gminnej (podniesionej), ale i domagać się przeprowadzenia wizji lokalnej, jak również wykazać Pana szkodę (utrata wartości działki na skutek różnicy poziomów gruntu, zalewania Pana działki).

Wykazanie szkody wynikłej ze zmiany stosunków wodnych na gruncie – orzecznictwo

Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z 11 sierpnia 2022 r. III SA/ Po 201/22: „Zastosowanie art. 234 ust. 3 P.w. możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie powołanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy”. WSA w Gliwicach wskazuje zaś w wyroku z 8 grudnia 2021 r. II SA/ Gl 1026/21: „Zmiana stanu wody na gruncie to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to zatem takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi”. Ważny do wykorzystania przez Pana jest także wyrok WSA w Rzeszowie z 7 grudnia 2021 r. II SA/Rz 1400/21: „Ocena, czy w sprawie doszło do istotnego podwyższenia stopnia prawdopodobieństwa powstania szkód w następstwie działań właściciela gruntu, który dokonał zmiany stanu wody, powinna uwzględnić nie tylko aktualny stan wody na gruncie i możliwe warianty rozwoju stosunków wodnych w razie zaistnienia zwyczajnych i nadzwyczajnych opadów atmosferycznych (także w świetle budowy geologicznej i spadku terenu, stanu rowów melioracyjnych lub innych urządzeń wodnych), lecz także te zdarzenia, które już miały miejsce w nieodległej przeszłości”. Natomiast wykazanie szkody jest kluczowe. Powielają to sądy od lat niezmiennie, np. WSA w Białymstoku w wyroku z 23 listopada 2021 r., II SA/ Bk 639/21: „Brak szkody determinuje rozstrzygnięcie całej sprawy, gdyż w sytuacji nieustalenia zaistnienie szkody nie może stanowić podstawy wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 ust. 3 P.w”.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne - Dz.U. 2017 poz. 1566
2. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 sierpnia 2022 r. III SA/ Po 201/22
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2021 r. II SA/ Gl 1026/21
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2021 r. II SA/Rz 1400/21
5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2021 r., II SA/ Bk 639/21