Jak odzyskać pieniądze z niespłaconego kredytu wziętego dla kogoś innego?

• 2025-12-15
• Autor: Kamil Kiecana

Mój narzeczony 11 lat temu wziął dla brata pożyczkę na kwotę 100 tys. zł. Przekazał mu pieniądze wraz z umową. Miesiąc temu dowiedział się, że brat nie spłacił całości i do zapłaty jest obecnie 130 tys. Co możemy zrobić w takiej sytuacji? Brat wypiera się, że dostał jakąkolwiek umowę, a miejsce, gdzie była ich siedziba, już nie istnieje. Dług rośnie i chyba nie ma wyjścia, tylko trzeba będzie go spłacić, czy jest jakakolwiek szansa na to, aby cokolwiek z tego długu odzyskać? Na umowie z bankiem są dane narzeczonego, jednak mamy świadków i nagranie, jak jego brat przyznaje się, że kredyt był dla niego i miał go spłacić w całości. Co możemy zrobić?

Pożyczka jako zobowiązanie, konsekwencje braku spłaty

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (K.c.):

„Art. 720. [Umowa pożyczki]

§ 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Art. 721. [Odstąpienie od umowy przez dającego pożyczkę]

Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Art. 722. [Przedawnienie roszczenia o wydanie]

Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.

Art. 723. [Termin zwrotu pożyczki]

Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.

Art. 724. [Odpowiedzialność za wady]

Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Przepisu powyższego nie stosuje się w wypadku, gdy biorący mógł z łatwością wadę zauważyć.

Przedawnienie roszczeń z umowy pożyczki

Zgodnie z poglądami piśmiennictwa prawnego: „Kodeks cywilny nie wprowadza szczególnej regulacji terminu przedawnienia roszczeń z umowy pożyczki. Wyjątek stanowi roszczenie pożyczkobiorcy o wydanie przedmiotu pożyczki, dla którego termin przedawnienia określony został w art. 722 K.c. Do pozostałych roszczeń zastosowanie mają terminy przedawnienia określone w przepisach ogólnych (art. 118 i n. K.c.) [Kodeks cywilny. Komentarz red. prof. dr hab. Mariusz Załucki Rok: 2020, Legalis].

Ponadto, „roszczenie dającego pożyczkę o jej zwrot przedawnia się z upływem ogólnych terminów przedawnienia, tj.:

a) z upływem 3 lat – w przypadku, gdy pożyczkodawcą jest osoba, która stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudni się udzielaniem pożyczek,

b) z upływem 10 lat – w przypadku, gdy pożyczkodawcą jest nieprofesjonalista.

W orzecznictwie przyjmuje się, że za profesjonalistę należy uważać podmiot, który zawodowo, stale i w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej trudni się udzielaniem pożyczek. Dwukrotne udzielenie pożyczek przez daną osobę nie pozwala jeszcze na przypisanie jej działaniom charakteru stałego, powtarzającego się i profesjonalnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r., II FSK 476/05)" (E. Habryn-Chojnacka, Umowa pożyczki, ABC, system prawniczy Lex). Podobnie też Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 września 2017 r. I ACa 276/17.

Zgodnie z art. 118 K.c.:

„Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.”

11 lat temu, przed zmianami K.c., wymieniony termin sześcioletni był terminem dziesięcioletnim, co potwierdza przywołany wyżej komentarz prawny.

Zawezwanie dłużnika do zapłaty mimo przedawnienia

Zakładając nawet, że Pani narzeczony nie jest profesjonalistą w udzielaniu pożyczek (nie trudni się stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa udzielaniem pożyczek), to najprawdopodobniej doszło już do przedawnienia roszczenia o zwrot pożyczki. Jeśli bowiem w niepisanej czy pisanej umowie Pani narzeczony pożyczył bratu środki pieniężne, to zakładając, że zwrot tej kwoty miał być dokonany niezwłocznie (na konto pożyczkodawcy), minęło już ponad 10 lat. Jednak można podjąć próbę i zawezwać dłużnika do zapłaty.

Natomiast co do kwestii umowy pożyczki pomiędzy pożyczkodawcą a Pani narzeczonym, to można osobno przeanalizować czy Pani narzeczony jest zobowiązany do zapłaty należności, gdyż również mogło dojść już do przedawnienia roszczenia pożyczkodawcy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 września 2017 r. I ACa 276/17