Czy można prowadzić firmę na zwolnieniu lekarskim?

L4 a własna działalność gospodarcza

Jeżeli pracownik prowadzi jednocześnie jednoosobową działalność gospodarczą i otrzyma zwolnienie lekarskie, powinien powstrzymać się od wykonywania pracy zarobkowej także w tej działalności. Zwolnienie lekarskie ma służyć odzyskaniu zdolności do pracy, a nie czasowemu przeniesieniu aktywności z etatu do własnej firmy.

Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.

Po zmianach obowiązujących od 13 kwietnia 2026 r. praca zarobkowa została opisana szeroko. Chodzi o każdą czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od tego, czy jest wykonywana na podstawie umowy o pracę, zlecenia, umowy B2B, własnej działalności gospodarczej czy innego stosunku prawnego.

W praktyce ryzykowne są zwłaszcza: realizowanie zleceń, obsługa klientów, przyjmowanie zamówień, prowadzenie sprzedaży, podpisywanie nowych umów, wystawianie dokumentów związanych z bieżącą sprzedażą, nadzorowanie pracowników oraz wydawanie im poleceń. Nie ma decydującego znaczenia, czy czynność trwała długo ani czy była wykonywana z domu.

Czynności incydentalne – kiedy wyjątek może mieć znaczenie?

Nowe przepisy nie oznaczają, że każda pojedyncza aktywność automatycznie pozbawia prawa do zasiłku. Pracą zarobkową nie są czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie jest jednak polecenie pracodawcy.

W działalności gospodarczej za czynność incydentalną można rozważać np. jednorazowe działanie techniczne lub formalne, którego brak mógłby spowodować poważną i natychmiastową szkodę, a którego nie dało się przekazać innej osobie. Każda taka sytuacja jest oceniana indywidualnie. Sama chęć utrzymania bieżących przychodów, obsłużenia klienta albo dokończenia zlecenia co do zasady nie powinna być traktowana jako bezpieczna podstawa do pracy na L4.

Osobno należy oceniać wykorzystanie L4 niezgodnie z celem. Aktywnością niezgodną z celem zwolnienia są działania, które utrudniają lub wydłużają leczenie albo rekonwalescencję. Do takich działań nie zalicza się zwykłych czynności życia codziennego ani czynności incydentalnych wymuszonych istotnymi okolicznościami, ale granica w praktyce bywa sporna.

Pełnomocnik do prowadzenia firmy w czasie choroby

Jeżeli firma ma dalej działać w czasie choroby właściciela, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przekazanie bieżących czynności innej osobie. Może to być pełnomocnik wpisany w CEIDG albo osoba umocowana zwykłym pełnomocnictwem, jeżeli zakres czynności nie wymaga szczególnej formy. Gdy dana czynność wymaga formy szczególnej, pełnomocnictwo także powinno zostać udzielone w tej formie.

Pełnomocnik powinien samodzielnie wykonywać czynności firmowe: kontaktować się z klientami, podpisywać dokumenty w granicach umocowania, organizować pracę, odbierać korespondencję i zarządzać bieżącymi sprawami. Osoba chora nie powinna w tym czasie wydawać poleceń, konsultować zleceń, nadzorować pracowników ani faktycznie kierować działalnością zza kulis.

Jeżeli pełnomocnikiem ma być członek rodziny stale pomagający w prowadzeniu działalności i pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, trzeba sprawdzić skutki w ZUS. W określonych sytuacjach taka osoba może zostać uznana za osobę współpracującą, co wpływa na obowiązki składkowe.

Zawieszenie działalności jako sposób ograniczenia ryzyka

Drugim rozwiązaniem jest zawieszenie działalności gospodarczej w CEIDG. Przedsiębiorca wpisany do CEIDG może zawiesić działalność na czas określony albo bezterminowo, co do zasady na okres nie krótszy niż 30 dni. Warunkiem jest brak zatrudniania pracowników, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

W okresie zawieszenia nie wolno wykonywać bieżącej działalności gospodarczej ani uzyskiwać z niej nowych przychodów. Można natomiast podejmować czynności służące zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów, przyjmować należności i regulować zobowiązania powstałe przed zawieszeniem, uczestniczyć w postępowaniach dotyczących działalności oraz wykonywać obowiązki nakazane przepisami.

Zawieszenie działalności może być praktyczne, gdy choroba ma trwać dłużej albo nie ma osoby, której można realnie przekazać bieżące sprawy firmy. Przy dłuższej niezdolności do pracy warto też sprawdzić, czy po wyczerpaniu okresu zasiłkowego w grę wchodzi przedłużenie świadczeń chorobowych, zwłaszcza gdy leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy.

Kontrola ZUS i skutki naruszenia zasad

Prawidłowe wykorzystywanie zwolnienia może być kontrolowane przez ZUS albo uprawnionego płatnika składek. Kontrola obejmuje ustalenie, czy osoba na L4 nie wykonuje pracy zarobkowej oraz czy nie podejmuje aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Przy niezdolności do pracy osobno trzeba uwzględnić zasady opisane tutaj: L4 pracownika.

Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy szczegółowo regulują m.in. uprawnienia osób przeprowadzających kontrolę, obowiązki osoby kontrolowanej, zasady sporządzania protokołu i możliwość zgłaszania zastrzeżeń do ustaleń. Dlatego w sytuacjach granicznych warto zachować dokumenty potwierdzające, że bieżące sprawy prowadził pełnomocnik, a ewentualne czynności osoby chorej były rzeczywiście incydentalne i wymuszone istotnymi okolicznościami.

Jeżeli ZUS uzna, że doszło do pracy zarobkowej albo aktywności sprzecznej z celem zwolnienia, może odmówić prawa do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia. Gdy świadczenie zostało już wypłacone, może pojawić się obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot. Konkretne rozliczenie zależy od decyzji ZUS, rodzaju świadczenia i stanu faktycznego.

FAQ

Czy mogę pracować w swojej firmie, jeśli L4 dostałem z etatu?

Co do zasady nie. Zwolnienie lekarskie obejmuje niezdolność do pracy i nie powinno być wykorzystywane do wykonywania pracy zarobkowej w innym miejscu, w tym we własnej działalności gospodarczej. Praca w firmie może spowodować utratę zasiłku za cały okres zwolnienia.

Czy pojedynczy telefon do klienta na L4 jest zakazany?

To zależy od okoliczności. Jeżeli telefon ma charakter sprzedażowy, organizuje bieżącą pracę albo służy wykonaniu zlecenia, jest ryzykowny. Jeżeli jest wyjątkową, krótką czynnością wymuszoną istotną okolicznością, może zostać oceniony łagodniej, ale warto mieć dowody, dlaczego był konieczny.

Czy mogę wystawić fakturę podczas zwolnienia lekarskiego?

Wystawienie dokumentu związanego z bieżącą sprzedażą lub usługą wykonaną w czasie L4 może zostać uznane za element pracy zarobkowej. Inaczej może być oceniona czynność czysto rozliczeniowa dotycząca świadczenia wykonanego wcześniej, ale również wtedy trzeba zachować ostrożność i ocenić konkretny stan faktyczny.

Czy pełnomocnik rozwiązuje problem prowadzenia firmy na L4?

Pełnomocnik może pomóc, ale tylko wtedy, gdy faktycznie sam wykonuje czynności firmowe. Jeżeli osoba na L4 nadal kieruje firmą, wydaje polecenia, negocjuje z klientami lub nadzoruje pracowników, samo formalne pełnomocnictwo nie wystarczy.

Czy zawieszenie działalności zawsze jest konieczne?

Nie zawsze. Jeżeli firma może działać przez pełnomocnika bez udziału osoby chorej, zawieszenie może nie być potrzebne. Jeżeli jednak działalność wymaga osobistego świadczenia usług przez przedsiębiorcę, zawieszenie jest często najbezpieczniejszym rozwiązaniem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 2025 poz. 501, ze zmianami wynikającymi z Dz.U. 2026 poz. 26.

2. Informacja ZUS: Zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r.

3. Serwis Biznes.gov.pl: Zawieszenie działalności gospodarczej