Mamy 12 503 opinii naszych Klientów

Spór o zaliczenie pracy na kolei do warunków szczególnych

Czy okres równorzędny z okresem zatrudniania na kolei (art. 44 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) zalicza się do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, o którym mowa w § 4 rozporządzenia rady ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach?

Spór o zaliczenie pracy na kolei do warunków szczególnych

Okresy zatrudnienia na kolei

Z treści zapytania, a także z informacji dodatkowej do sprawy wynika, że podjął Pan postępowanie sądowe. Sąd I Instancji nie zgodził się z Pana odwołaniem od decyzji ZUS-u i aktualnie oczekuje Pan na uzasadnienie wyroku. Istotne jest, że aktualnie pozostaje Panu jedynie możliwość złożenia apelacji od zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Apelację wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem. Kwestia zasadności apelacji zależy tak naprawdę od uzasadnienia wyroku. Dlatego też to właśnie uzasadnienie wyroku w Pana sprawie będzie miało kluczowe znaczenie.

Zgodnie z art. 44 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychza okresy równorzędne z okresami zatrudnienia na kolei uważa się okresy:

1) pobierania – po ustaniu zatrudnienia na kolei w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie - zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego z tytułu tego zatrudnienia;

2) pobierania renty chorobowej przyznanej przez właściwą kolejową jednostkę organizacyjną;

3) wykonywania przed dniem 1 stycznia 1975 r. pracy w kolejowej jednostce organizacyjnej na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub odbycia wstępnego stażu pracy;

4) zatrudnienia lub pełnienia funkcji z wyboru w związkach zawodowych w czasie bezpłatnego urlopu udzielonego pracownikowi na ten cel;

5) zatrudnienia, jednak nie dłuższego niż 5 lat, licząc od ustania zatrudnienia na kolei, jeżeli zatrudnienie na kolei ustało wskutek:

a) przejścia za zgodą kolejowej jednostki organizacyjnej do zatrudnienia w resorcie komunikacji niebędącego zatrudnieniem na kolei,
b) przejścia z zatrudnienia na kolei do zatrudnienia w urzędach naczelnych i centralnych organów administracji państwowej,
c) nawiązania stosunku pracy na podstawie wyboru,
d) przejścia za zgodą kolejowej jednostki organizacyjnej do zatrudnienia na kolejach użytku niepublicznego,
e) przejścia za zgodą kolejowej jednostki organizacyjnej do zatrudnienia w innych resortach w celu zorganizowania lub budowy transportu kolejowego;

 6) zatrudnienia, jednak nie dłuższego niż 5 lat, w jednostkach (komórkach) organizacyjnych resortu komunikacji niebędących kolejowymi jednostkami organizacyjnymi, jeżeli nastąpiła zmiana tego zatrudnienia na zatrudnienie na kolei i jeżeli okres 5 lat zatrudnienia w tych jednostkach nie podlega zaliczeniu na podstawie pkt 5 lit. a;

7) zatrudnienia w międzynarodowych organizacjach kolejowych i w zagranicznych placówkach kolejowych po oddelegowaniu do tego zatrudnienia z zatrudnienia na kolei;

8) wykonywania zatrudnienia za granicą przez specjalistów w czasie trwania stosunku pracy z kolejową jednostką organizacyjną;

9) niewykonywania pracy na kolei, jeżeli za okresy te przysługuje wynagrodzenie w wyniku przywrócenia do pracy albo odszkodowanie;

10) zatrudnienia na kolejach innych państw, pod warunkiem że pracownik po tych okresach był zatrudniony na kolejach polskich”.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Praca w warunkach szczególnych

Przepisy dotyczące zatrudnienia w szczególnych warunkach reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 Nr 8, poz. 43). Zgodnie z treścią § 4 ust. 3 – „do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach zalicza się także okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin”. Przepisy, do których odwołuje się przytoczony fragment rozporządzenia, zmieniały się kilkukrotnie. Dlatego też wskazać należy, że do roku 1982 obowiązywała ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. Zgodnie z treścią art. 2: „Pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy na podstawie mianowania lub umowy o pracę albo na podstawie umowy o naukę zawodu, o przyuczenie do określonej pracy lub o odbycie wstępnego stażu pracy w jednostkach (komórkach) organizacyjnych resortu komunikacji, w których pracownikom przysługuje dodatek za wysługę lat. Nie są pracownikami kolejowymi osoby zatrudnione sezonowo albo zatrudnione w kolejowych gospodarstwach rolnych”.

 

Następnie w latach 1983 do 1998 obowiązywała ustawa z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. W art. 5 ust. 1 uregulowano, iż pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych PKP, z wyłączeniem biur projektów kolejowych. Od roku 1999 r. do dziś obowiązuje definicja pracownika kolejowego opisana w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którą – pracownikami kolejowymi są osoby pozostające w stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe”, z wyłączeniem biur projektów kolejowych; innych jednostkach (komórkach) organizacyjnych, których pracownicy byli objęci dotychczasowymi przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin; podmiotach wydzielonych z przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” w okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia wpisu spółki „Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna” do rejestru handlowego. Jeżeli zatem rodzaj Pana zatrudnienia odpowiadał tym, opisanym w powyższych definicjach, to okresy, w których uznawano Pana za pracownika kolejowego, powinny zostać zaliczone do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Wykaz prac szczególnych

Wskazane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odwołuje się również do konkretnych prac, których wykonywanie było równoznaczne ze świadczeniem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Aktualnie są to prace zakładowych służb kolejowych bezpośrednio związane z utrzymaniem ruchu pociągów, prace konduktorów wagonów sypialnych, prace przy remoncie parowozów na gorąco, prace czyścicieli palenisk, popielników i dymnic parowozowych. § 19 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia stanowi, iż „prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. U. z 1979 r. Nr 13, poz. 86 i z 1981 r. Nr 32, poz. 186) uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4”.

Zgodnie z przywołanym aktem prawnym z 1979 r. w wykazie prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnienia w odniesieniu do kolei znalazły się: remont parowozów na gorąco, czyściciele palenisk, popielników i dymnie parowozowych, transport załadunkowy oraz pracownicy załadunkowych służb kolejowych, zatrudnieni na stanowiskach bezpośrednio związanych z utrzymaniem ruchu kolejowego (dyżurny ruchu, nastawniczy, ustawiacz pociągów, kierownik pociągów, zwrotniczy, manewrowy oraz maszynista i jego pomocnik: parowozów, lokomotyw spalinowych, lokomotyw elektrycznych, przesuwnicy wagonów; wywrotniczy wagonów, palacz parowozów, kierowca drezyny motorowej).

Natomiast, tak jak wskazałam, istotna jest treść uzasadnienia zapadłego w Pana sprawie wyroku.

Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›

Przykłady

Praca na kolei – potem resort komunikacji
Pan Marian pracował jako ustawiacz pociągów do 1986 r., a następnie – za zgodą PKP – przeszedł do pracy w resorcie komunikacji. Choć nie pracował już fizycznie na kolei, przez kolejne 3 lata wykonywał zadania związane z transportem kolejowym. Te 3 lata zostały mu zaliczone jako okresy równorzędne z pracą na kolei.

 

Oddelegowanie za granicę
Pani Teresa przez 10 lat pracowała jako kasjerka na dworcu, po czym została oddelegowana do pracy w kolejowej placówce w Niemczech. ZUS początkowo odmówił zaliczenia tego okresu, jednak po odwołaniu sąd uwzględnił, że było to zatrudnienie w zagranicznej jednostce kolejowej – uznane jako ciągłość pracy kolejowej.

 

Nauka zawodu na kolei przed 1975 r.
Pan Zbigniew w 1974 r. rozpoczął naukę zawodu jako ślusarz w warsztatach kolejowych. Choć nie miał jeszcze umowy o pracę, sąd – po analizie dokumentów – uznał, że był to okres równorzędny z zatrudnieniem na kolei, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 1975 rokiem.

Podsumowanie

Niektóre okresy pracy związane z koleją – nawet jeśli nie były wykonywane bezpośrednio w jednostkach PKP – mogą być uznane za równorzędne z zatrudnieniem kolejowym, a tym samym wpływać na prawo do wcześniejszej emerytury lub jej wyższy wymiar. Kluczowe znaczenie ma tu zgodność z przepisami ustawy i wykazami stanowisk oraz dokładna analiza przebiegu zatrudnienia.

Oferta porad prawnych

Masz wątpliwości, czy Twoja praca na kolei lub w jej otoczeniu podlega zaliczeniu do emerytury? Skontaktuj się z nami – sprawdzimy Twoje dokumenty, przeanalizujemy orzeczenia i pomożemy przygotować skuteczną apelację lub wniosek do ZUS.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz.U. 1983 nr 8 poz. 4

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.

Zgadzam się na przesyłanie informacji handlowych przez administratora na podany e-mail zgodnie z ustawą z 18.07.02 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t. j. Dz. U. 2017 poz. 1219, z późn. zm.).

  Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu

O autorze: Katarzyna Talkowska-Szewczyk