Czy okres równorzędny z okresem zatrudniania na kolei (art. 44 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) zalicza się do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, o którym mowa w § 4 rozporządzenia rady ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach?
Z treści zapytania, a także z informacji dodatkowej do sprawy wynika, że podjął Pan postępowanie sądowe. Sąd I Instancji nie zgodził się z Pana odwołaniem od decyzji ZUS-u i aktualnie oczekuje Pan na uzasadnienie wyroku. Istotne jest, że aktualnie pozostaje Panu jedynie możliwość złożenia apelacji od zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Apelację wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem. Kwestia zasadności apelacji zależy tak naprawdę od uzasadnienia wyroku. Dlatego też to właśnie uzasadnienie wyroku w Pana sprawie będzie miało kluczowe znaczenie.
Zgodnie z art. 44 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych „za okresy równorzędne z okresami zatrudnienia na kolei uważa się okresy:
1) pobierania – po ustaniu zatrudnienia na kolei w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie - zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego z tytułu tego zatrudnienia;
2) pobierania renty chorobowej przyznanej przez właściwą kolejową jednostkę organizacyjną;
4) zatrudnienia lub pełnienia funkcji z wyboru w związkach zawodowych w czasie bezpłatnego urlopu udzielonego pracownikowi na ten cel;
5) zatrudnienia, jednak nie dłuższego niż 5 lat, licząc od ustania zatrudnienia na kolei, jeżeli zatrudnienie na kolei ustało wskutek:
6) zatrudnienia, jednak nie dłuższego niż 5 lat, w jednostkach (komórkach) organizacyjnych resortu komunikacji niebędących kolejowymi jednostkami organizacyjnymi, jeżeli nastąpiła zmiana tego zatrudnienia na zatrudnienie na kolei i jeżeli okres 5 lat zatrudnienia w tych jednostkach nie podlega zaliczeniu na podstawie pkt 5 lit. a;
7) zatrudnienia w międzynarodowych organizacjach kolejowych i w zagranicznych placówkach kolejowych po oddelegowaniu do tego zatrudnienia z zatrudnienia na kolei;
8) wykonywania zatrudnienia za granicą przez specjalistów w czasie trwania stosunku pracy z kolejową jednostką organizacyjną;
9) niewykonywania pracy na kolei, jeżeli za okresy te przysługuje wynagrodzenie w wyniku przywrócenia do pracy albo odszkodowanie;
Przepisy dotyczące zatrudnienia w szczególnych warunkach reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 Nr 8, poz. 43). Zgodnie z treścią § 4 ust. 3 – „do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach zalicza się także okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin”. Przepisy, do których odwołuje się przytoczony fragment rozporządzenia, zmieniały się kilkukrotnie. Dlatego też wskazać należy, że do roku 1982 obowiązywała ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. Zgodnie z treścią art. 2: „Pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy na podstawie mianowania lub umowy o pracę albo na podstawie umowy o naukę zawodu, o przyuczenie do określonej pracy lub o odbycie wstępnego stażu pracy w jednostkach (komórkach) organizacyjnych resortu komunikacji, w których pracownikom przysługuje dodatek za wysługę lat. Nie są pracownikami kolejowymi osoby zatrudnione sezonowo albo zatrudnione w kolejowych gospodarstwach rolnych”.
Następnie w latach 1983 do 1998 obowiązywała ustawa z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin. W art. 5 ust. 1 uregulowano, iż pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych PKP, z wyłączeniem biur projektów kolejowych. Od roku 1999 r. do dziś obowiązuje definicja pracownika kolejowego opisana w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którą – pracownikami kolejowymi są osoby pozostające w stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe”, z wyłączeniem biur projektów kolejowych; innych jednostkach (komórkach) organizacyjnych, których pracownicy byli objęci dotychczasowymi przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin; podmiotach wydzielonych z przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” w okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia wpisu spółki „Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna” do rejestru handlowego. Jeżeli zatem rodzaj Pana zatrudnienia odpowiadał tym, opisanym w powyższych definicjach, to okresy, w których uznawano Pana za pracownika kolejowego, powinny zostać zaliczone do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Wskazane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odwołuje się również do konkretnych prac, których wykonywanie było równoznaczne ze świadczeniem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Aktualnie są to prace zakładowych służb kolejowych bezpośrednio związane z utrzymaniem ruchu pociągów, prace konduktorów wagonów sypialnych, prace przy remoncie parowozów na gorąco, prace czyścicieli palenisk, popielników i dymnic parowozowych. § 19 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia stanowi, iż „prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. U. z 1979 r. Nr 13, poz. 86 i z 1981 r. Nr 32, poz. 186) uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4”.
Zgodnie z przywołanym aktem prawnym z 1979 r. w wykazie prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnienia w odniesieniu do kolei znalazły się: remont parowozów na gorąco, czyściciele palenisk, popielników i dymnie parowozowych, transport załadunkowy oraz pracownicy załadunkowych służb kolejowych, zatrudnieni na stanowiskach bezpośrednio związanych z utrzymaniem ruchu kolejowego (dyżurny ruchu, nastawniczy, ustawiacz pociągów, kierownik pociągów, zwrotniczy, manewrowy oraz maszynista i jego pomocnik: parowozów, lokomotyw spalinowych, lokomotyw elektrycznych, przesuwnicy wagonów; wywrotniczy wagonów, palacz parowozów, kierowca drezyny motorowej).
Natomiast, tak jak wskazałam, istotna jest treść uzasadnienia zapadłego w Pana sprawie wyroku.
Praca na kolei – potem resort komunikacji
Pan Marian pracował jako ustawiacz pociągów do 1986 r., a następnie – za zgodą PKP – przeszedł do pracy w resorcie komunikacji. Choć nie pracował już fizycznie na kolei, przez kolejne 3 lata wykonywał zadania związane z transportem kolejowym. Te 3 lata zostały mu zaliczone jako okresy równorzędne z pracą na kolei.
Oddelegowanie za granicę
Pani Teresa przez 10 lat pracowała jako kasjerka na dworcu, po czym została oddelegowana do pracy w kolejowej placówce w Niemczech. ZUS początkowo odmówił zaliczenia tego okresu, jednak po odwołaniu sąd uwzględnił, że było to zatrudnienie w zagranicznej jednostce kolejowej – uznane jako ciągłość pracy kolejowej.
Nauka zawodu na kolei przed 1975 r.
Pan Zbigniew w 1974 r. rozpoczął naukę zawodu jako ślusarz w warsztatach kolejowych. Choć nie miał jeszcze umowy o pracę, sąd – po analizie dokumentów – uznał, że był to okres równorzędny z zatrudnieniem na kolei, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 1975 rokiem.
Niektóre okresy pracy związane z koleją – nawet jeśli nie były wykonywane bezpośrednio w jednostkach PKP – mogą być uznane za równorzędne z zatrudnieniem kolejowym, a tym samym wpływać na prawo do wcześniejszej emerytury lub jej wyższy wymiar. Kluczowe znaczenie ma tu zgodność z przepisami ustawy i wykazami stanowisk oraz dokładna analiza przebiegu zatrudnienia.
Masz wątpliwości, czy Twoja praca na kolei lub w jej otoczeniu podlega zaliczeniu do emerytury? Skontaktuj się z nami – sprawdzimy Twoje dokumenty, przeanalizujemy orzeczenia i pomożemy przygotować skuteczną apelację lub wniosek do ZUS.
1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz.U. 1983 nr 8 poz. 4
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
O autorze: Katarzyna Talkowska-Szewczyk