Mamy 12 503 opinii naszych Klientów

Czy rodzeństwo zmarłego męża ma prawo do zachowku?

Czy rodzeństwo ma prawo do zachowku? Ja i mój mąż nie posiadamy dzieci. Mąż ma siostrę i brata, natomiast ja mam dwie siostry i brata. Niestety obawiamy się o nasz majątek, dlatego mąż i ja chcemy się jakoś zabezpieczyć w razie śmierci któregoś z nas, aby nie wypłacać żadnych zachowków. Nie wiemy, jak to zrobić. Proszę o pomoc.

Czy rodzeństwo zmarłego męża ma prawo do zachowku?

Czy rodzeństwo ma prawo do zachowku po śmierci jednego z bezdzietnych małżonków?

Pyta Pani: „Czy rodzeństwo ma prawo do zachowku?”. W niniejszej odpowiedzi wyjaśniam Pani wątpliwości w tym zakresie.

Po pierwsze, należy wskazać, iż sprawa spadku wzajemnego jest kłopotliwa, bo zwykle rodzi roszczenia osób pominiętych.

Testament wzajemny zwykle będzie rodził roszczenie o zachowek. Jednakże prawo do zachowku ma tylko ściśle określona grupa.

Jak stanowi art. 991 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Uprawnienie do zachowku oparte jest na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Dlatego ustawa zakreśla krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko.

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego są to jedynie zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Powstanie uprawnienia do zachowku jest przy tym uzależnione od tego, aby w konkretnym stanie faktycznym osoby te były powołane do spadku z ustawy.

Osoby z Pani rodzeństwa oraz osoby z rodzeństwa Pani męża nie mają prawa do zachowku.

Wystarczą zwykłe testamenty, w których każde z Państwa powoła do spadku współmałżonka.

Zobacz również: Testament a zachowek dla rodzeństwa

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Przykłady

Anna i Marek byli małżeństwem od ponad trzydziestu lat i nie mieli dzieci. Całe życie ciężko pracowali, odkładając na dom pod miastem. Po śmierci Marka Anna otrzymała cały majątek zgodnie z jego testamentem. Po kilku miesiącach brat Marka, z którym ten nie utrzymywał kontaktu, przysłał Annie pismo od prawnika, domagając się wypłaty zachowku. Kobieta była zszokowana, jednak po konsultacji z adwokatem dowiedziała się, że rodzeństwo nie należy do grona osób uprawnionych do zachowku. Pismo okazało się bezpodstawne, a testament Marka pozostał w mocy.

 

Zofia i Jerzy sporządzili testamenty, w których zapisali cały swój majątek sobie nawzajem. Byli bezdzietni, a Jerzy utrzymywał bliski kontakt ze swoją matką, która wciąż żyła. Po jego śmierci Zofia, jako jedyna spadkobierczyni, została wezwana do zapłaty zachowku matce Jerzego. Choć Jerzy nie zapisał jej nic w testamencie, matka miała prawo do zachowku, ponieważ jako rodzic dziedziczyłaby z ustawy. Zofia, nie chcąc eskalować rodzinnego konfliktu, zapłaciła ustaloną kwotę i zabezpieczyła swój majątek poprzez darowiznę jeszcze za życia.

 

Tomasz i Krystyna zdecydowali się na testamenty wzajemne po tym, jak usłyszeli, że po śmierci jednego z nich rodzeństwo może domagać się części majątku. Krystyna miała dwóch braci, którzy w przeszłości próbowali wpływać na nią w sprawach finansowych. Gdy Tomasz zmarł nagle, Krystyna obawiała się, że jego siostra upomni się o zachowek. Jednak dzięki wcześniejszej konsultacji z notariuszem wiedziała, że nie musi wypłacać żadnych roszczeń – siostra nie była do tego uprawniona. Testament był ważny, a Krystyna mogła spokojnie kontynuować życie bez dodatkowego stresu.

Podsumowanie

Rodzeństwo nie należy do grona osób uprawnionych do zachowku, dlatego bezdzietni małżonkowie mogą skutecznie zabezpieczyć się testamentem, powołując się nawzajem do spadku. Warto jednak pamiętać, że prawo do zachowku mogą mieć jeszcze żyjący rodzice, jeśli dziedziczyliby z ustawy. Sporządzenie jasnego testamentu i wcześniejsza konsultacja z prawnikiem pozwalają uniknąć nieporozumień i roszczeń po śmierci jednego z małżonków.

Oferta porad prawnych

Potrzebujesz pewności w kwestiach spadkowych, testamentu lub zachowku? Skorzystaj z profesjonalnej porady prawnej – wyjaśnimy Twoje prawa, pomożemy sporządzić testament i zabezpieczyć majątek przed niechcianymi roszczeniami. Sprawnie, rzeczowo i z pełnym zrozumieniem Twojej sytuacji. Skontaktuj się z nami i zyskaj spokój ducha.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.

Zgadzam się na przesyłanie informacji handlowych przez administratora na podany e-mail zgodnie z ustawą z 18.07.02 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t. j. Dz. U. 2017 poz. 1219, z późn. zm.).

  Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu

O autorze: Izabela Nowacka-Marzeion