- SLIM VAT 2 obowiązuje od 2021 r.; obecnie trzeba traktować go jako stały element rozliczeń VAT, a nie jako projekt zmian.
- Informację VAT-26 składa się co do zasady do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu poniesienia pierwszego wydatku na pojazd, nie później niż w dniu przesłania ewidencji VAT.
- Przy WNT i imporcie usług usunięto problem trzymiesięcznego warunku neutralnego odliczenia, ale podatnik nadal musi prawidłowo wykazać VAT należny.
- Nieodliczony VAT można odzyskać przez korektę deklaracji w okresach wskazanych w art. 86 ust. 13 i 13a ustawy o VAT, z zachowaniem pięcioletniego limitu.
- Przy sprzedaży nieruchomości strony mogą wybrać opodatkowanie VAT także przez zgodne oświadczenie w akcie notarialnym.
Pakiet SLIM VAT 2 miał uprościć część rozliczeń podatku od towarów i usług. W 2026 r. nie jest to już zapowiedź przyszłych zmian, ale zbiór rozwiązań, które od kilku lat wpływają na bieżące obowiązki podatników. Najczęściej znaczenie mają one przy samochodach firmowych, transakcjach zagranicznych, korektach odliczeń i transakcjach dotyczących nieruchomości. W niektórych sprawach podatkowe skutki rozporządzania składnikami firmowymi mogą być istotne także przy takich zdarzeniach jak podział majątku firmowego.
Poniżej omawiamy najważniejsze obszary, które nadal mają praktyczne znaczenie. Trzeba jednak pamiętać, że prawo do odliczenia VAT zależy od konkretnego stanu faktycznego: rodzaju dokumentu, momentu powstania obowiązku podatkowego, sposobu wykorzystania towaru lub usługi oraz statusu podatnika.
SLIM VAT 2 w 2026 r. – co trzeba wiedzieć?
SLIM VAT 2 został wprowadzony ustawą z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo bankowe. Część zmian weszła w życie 7 września 2021 r., a większość od 1 października 2021 r. Z tego powodu w aktualnym artykule nie należy już pisać o przepisach jako o przyszłych lub planowanych.
Zmiany miały charakter techniczny i porządkujący, ale w wielu przypadkach realnie wpłynęły na sposób rozliczania VAT. Dotyczą zwłaszcza terminów, korekt oraz formalnych warunków skorzystania z określonego uprawnienia podatkowego.
Informacja VAT-26 i pełne odliczenie VAT od samochodu
Jedną z najbardziej praktycznych zmian jest wydłużenie terminu na złożenie informacji VAT-26. Dotyczy ona przedsiębiorców, którzy chcą odliczać 100% VAT od wydatków związanych z pojazdem samochodowym wykorzystywanym wyłącznie do działalności gospodarczej i dla którego trzeba prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu. Szerszy kontekst rejestracji i rozliczeń daje poradnik: VAT krok po kroku.
Aktualnie art. 86a ust. 12 ustawy o VAT przewiduje, że podatnik składa informację o takim pojeździe naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniósł pierwszy wydatek związany z pojazdem, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji VAT, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT. SLIM VAT 2 zmienił termin informacji VAT-26, dając podatnikom więcej czasu niż wcześniejsze 7 dni.
Skutki spóźnienia nadal są istotne. Jeżeli podatnik nie złoży informacji VAT-26 w terminie, pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym podatnik złożył tę informację. W praktyce może to ograniczyć pełne odliczenie VAT za wcześniejszy okres.
Praktyczny wniosek: samo faktyczne używanie samochodu wyłącznie w firmie nie zawsze wystarczy do pełnego odliczenia VAT. Trzeba zadbać o formalności: VAT-26, ewidencję przebiegu pojazdu i zasady używania auta wykluczające użytek prywatny.
Odliczanie VAT przy WNT i imporcie usług
SLIM VAT 2 zmienił także zasady rozliczeń przy transakcjach, w których podatnik rozlicza VAT należny i naliczony po swojej stronie, w szczególności przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów oraz imporcie usług. Zmiana była związana m.in. z wyrokiem TSUE z 18 marca 2021 r. w sprawie C-895/19, w którym zakwestionowano polskie rozwiązania ograniczające neutralne rozliczenie VAT przy WNT.
Obecnie, zgodnie z art. 86 ust. 10b ustawy o VAT, prawo do odliczenia w tych przypadkach powstaje zasadniczo zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT, pod warunkiem że podatnik uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu danej transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest obowiązany ten podatek rozliczyć.
Masz wątpliwości, jak zastosować aktualne zasady VAT?
Prawnik przeanalizuje konkretną transakcję, faktury i terminy oraz pomoże bezpiecznie skorygować rozliczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Oznacza to, że usunięto wcześniejszy problem polegający na utracie neutralności tylko dlatego, że VAT należny nie został wykazany w określonym trzymiesięcznym terminie. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Błędne ustalenie obowiązku podatkowego, nieprawidłowe ujęcie transakcji albo brak właściwego dokumentu może nadal wymagać korekty rozliczeń.
Korekta odliczonego VAT po SLIM VAT 2
SLIM VAT 2 rozszerzył możliwość dokonania odliczenia przez korektę deklaracji. Jeżeli podatnik nie odliczył VAT w terminach podstawowych, art. 86 ust. 13 ustawy o VAT pozwala mu obniżyć kwotę podatku należnego przez korektę deklaracji za okres, w którym powstało prawo do odliczenia, albo za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a przy rozliczeniu kwartalnym – za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych. Granicą pozostaje 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do odliczenia.
Inaczej uregulowano korektę w odniesieniu do WNT, dostawy towarów oraz świadczenia usług, dla których podatnikiem jest nabywca. W tych przypadkach art. 86 ust. 13a ustawy o VAT przewiduje korektę za okres, w którym powstało prawo do odliczenia, nie później niż w ciągu 5 lat, licząc od końca roku, w którym powstało to prawo.
Przy błędzie w klasyfikacji dokumentu, transakcji albo prawa do odliczenia pomocna może być korekta odliczonego VAT. Szczególną ostrożność należy zachować przy fakturach pro forma, zaliczkach, duplikatach, fakturach korygujących oraz transakcjach objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia.
Wybór opodatkowania VAT przy sprzedaży nieruchomości
W praktyce gospodarczej ważna jest także zmiana dotycząca opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części, czyli jednego z praktycznych problemów opisywanych szerzej jako sprzedaż nieruchomości a VAT. Zasadą z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT jest zwolnienie dostawy budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa następuje w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim albo gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Podatnicy mogą jednak zrezygnować z tego zwolnienia i wybrać opodatkowanie dostawy, jeżeli sprzedawca i nabywca są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni oraz złożą zgodne oświadczenie o wyborze opodatkowania. Po SLIM VAT 2 oświadczenie można złożyć nie tylko przed dniem dostawy do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, ale również bezpośrednio w akcie notarialnym związanym z dostawą nieruchomości.
To rozwiązanie ogranicza ryzyko formalnego błędu i ułatwia przeprowadzenie transakcji. Nie zwalnia jednak stron z wcześniejszej analizy, czy dostawa rzeczywiście może korzystać ze zwolnienia i czy rezygnacja ze zwolnienia jest podatkowo opłacalna.
SLIM VAT 2 a KSeF i późniejsze zmiany w VAT
SLIM VAT 2 nie był ostatnią reformą rozliczeń podatku od towarów i usług. W 2026 r. szczególnie ważne jest e-fakturowanie. Kolejnym etapem cyfryzacji rozliczeń jest obowiązkowy KSeF, który po kolejnych odroczeniach został wdrożony etapowo: od 1 lutego 2026 r. dla największych przedsiębiorców, a od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych podatników objętych obowiązkiem wystawiania faktur ustrukturyzowanych.
Do końca 2026 r. obowiązują też wybrane rozwiązania przejściowe i odroczenia, m.in. dotyczące niektórych faktur z kas rejestrujących, faktur uproszczonych oraz obowiązku podawania numeru KSeF przy płatnościach. Dlatego przy aktualizacji procedur VAT nie wystarczy znać zmian SLIM VAT 2 – trzeba zestawić je z obecnymi obowiązkami fakturowymi.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak omawiane zasady mogą działać w typowych sytuacjach przedsiębiorców.
Pan Jan kupił samochód osobowy, który ma być wykorzystywany wyłącznie w działalności gospodarczej. Pierwszy wydatek związany z pojazdem poniósł w maju 2026 r. Jeżeli chce odliczać 100% VAT i musi prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu, powinien złożyć VAT-26 najpóźniej do 25 czerwca 2026 r., ale nie później niż w dniu przesłania ewidencji VAT za właściwy okres. Jeżeli złoży informację dopiero w lipcu, pełne odliczenie będzie możliwe dopiero od pierwszego dnia miesiąca złożenia informacji, o ile spełni pozostałe warunki.
Pani Agnieszka kupiła usługę reklamową od kontrahenta z Niemiec. Transakcja stanowi import usług, a VAT rozlicza nabywca. Księgowość powinna ustalić właściwy okres powstania obowiązku podatkowego i wykazać VAT należny w deklaracji, w której trzeba go rozliczyć. Jeżeli błąd zostanie wykryty później, konieczna może być korekta, ale po SLIM VAT 2 samo przekroczenie dawnego trzymiesięcznego terminu nie powinno automatycznie prowadzić do utraty neutralności rozliczenia.
Spółka sprzedaje lokal użytkowy innej firmie. Dostawa mogłaby korzystać ze zwolnienia z VAT, ale obie strony są czynnymi podatnikami VAT i zależy im na opodatkowaniu transakcji, aby nabywca mógł odliczyć podatek naliczony. Strony mogą złożyć zgodne oświadczenie o wyborze opodatkowania w akcie notarialnym. Przed podpisaniem aktu powinny jednak sprawdzić, czy spełnione są warunki rezygnacji ze zwolnienia.
FAQ
Czy przepisy SLIM VAT 2 nadal obowiązują?
Tak. Pakiet SLIM VAT 2 wszedł w życie w 2021 r., a jego rozwiązania zostały włączone do bieżących zasad rozliczania VAT. Obecnie trzeba analizować je razem z późniejszymi zmianami, zwłaszcza dotyczącymi KSeF.
Do kiedy składa się VAT-26?
Co do zasady VAT-26 składa się do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu poniesienia pierwszego wydatku związanego z pojazdem, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji VAT za dany okres.
Co grozi za spóźnienie z VAT-26?
Spóźnienie może ograniczyć pełne odliczenie VAT. Pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym podatnik złożył informację.
Czy przy WNT nadal obowiązuje trzymiesięczny termin odliczenia VAT?
Nie w dawnym znaczeniu. SLIM VAT 2 usunął rozwiązanie, które powodowało utratę neutralności odliczenia tylko z powodu przekroczenia trzymiesięcznego terminu. Nadal trzeba jednak prawidłowo wykazać VAT należny w deklaracji, w której powinien być rozliczony.
Czy wybór opodatkowania sprzedaży nieruchomości VAT trzeba zgłaszać do urzędu?
Nie zawsze osobno. Strony mogą złożyć zgodne oświadczenie przed dniem dostawy do właściwego naczelnika urzędu skarbowego albo zamieścić je bezpośrednio w akcie notarialnym dotyczącym dostawy nieruchomości.
Podsumowanie
SLIM VAT 2 pozostaje ważny dla codziennych rozliczeń przedsiębiorców. Największe znaczenie mają obecnie wydłużony termin na VAT-26, bardziej elastyczne zasady korekty odliczeń, uporządkowane rozliczanie WNT i importu usług oraz uproszczenie oświadczenia o wyborze opodatkowania dostawy nieruchomości.
Przed zastosowaniem konkretnego rozwiązania trzeba jednak sprawdzić dokumenty, okres rozliczeniowy, status podatnika i rodzaj transakcji. W VAT drobny błąd formalny może wpływać na termin odliczenia, wysokość podatku do zapłaty albo konieczność złożenia korekty.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – aktualny tekst ujednolicony: eli.gov.pl
- Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo bankowe, Dz. U. 2021 poz. 1626: api.sejm.gov.pl
- Wyrok TSUE z 18 marca 2021 r. w sprawie C-895/19: EUR-Lex
- Informacje Ministerstwa Finansów o podstawach prawnych i terminach KSeF: ksef.podatki.gov.pl
