Egzekucja z wynagrodzenia a zmiana pracodawcy

Zajęcie wynagrodzenia za pracę – na czym polega?

Egzekucja z wynagrodzenia jest jednym z najczęściej stosowanych sposobów dochodzenia należności pieniężnych. W praktyce polega na tym, że organ egzekucyjny kieruje do pracodawcy zawiadomienie o zajęciu, a pracodawca ma obowiązek przekazywać zajętą część wynagrodzenia organowi egzekucyjnemu, zamiast wypłacać ją pracownikowi.

W tym artykule omawiamy przede wszystkim egzekucję administracyjną, czyli egzekucję prowadzoną na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dotyczy ona m.in. podatków, składek, kar administracyjnych i innych należności publicznoprawnych. Przy egzekucji sądowej prowadzonej przez komornika zasady mogą być podobne, ale wynikają przede wszystkim z Kodeksu postępowania cywilnego.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji posługuje się szerokim rozumieniem wynagrodzenia. Chodzi nie tylko o klasyczną pensję z umowy o pracę, lecz także o inne okresowe świadczenia pieniężne związane z pracą lub funkcją, jeżeli spełniają ustawowe warunki. W określonych sytuacjach obejmuje to również świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, wypłacane przez pracodawcę w czasie zatrudnienia oraz przez 12 miesięcy od rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy.

Kwestia zajęcia wynagrodzenia została uregulowana przede wszystkim w art. 72 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia przez przesłanie do pracodawcy zawiadomienia o zajęciu tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji.

Pracodawca po otrzymaniu zawiadomienia nie może wypłacać zajętej części wynagrodzenia pracownikowi. Powinien przekazywać ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanej należności, odsetek oraz kosztów egzekucyjnych.

Kiedy zajęcie wynagrodzenia jest skuteczne?

Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. Nie jest więc decydujące to, kiedy pracownik faktycznie dowie się o zajęciu, lecz moment doręczenia pisma pracodawcy.

Organ egzekucyjny jednocześnie zawiadamia zobowiązanego o zajęciu wynagrodzenia. Co do zasady doręcza mu również odpis tytułu wykonawczego, jeżeli nie został doręczony wcześniej, oraz odpis wezwania przesłanego do pracodawcy. Zobowiązany powinien zostać pouczony, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w inny sposób.

W stosunku do egzekwowanej należności nieważne są rozporządzenia wynagrodzeniem przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po zajęciu. Dotyczy to także wcześniejszych rozporządzeń, jeżeli stały się wymagalne dopiero po zajęciu. W praktyce oznacza to, że pracownik nie może skutecznie „przekierować” zajętej części wynagrodzenia na inny cel, aby uniknąć potrącenia.

Ile pracodawca może potrącić z wynagrodzenia?

Pracodawca nie może dowolnie ustalić kwoty potrącenia. Przy potrąceniach z wynagrodzenia za pracę stosuje się zasady ochronne z Kodeksu pracy. Po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz wpłat do PPK, jeżeli pracownik z nich nie zrezygnował, potrąceniu mogą podlegać tylko określone należności.

W przypadku egzekucji należności innych niż alimentacyjne potrącenia mogą być dokonywane zasadniczo do wysokości połowy wynagrodzenia. Przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych granica jest wyższa i wynosi do trzech piątych wynagrodzenia.

Przy potrącaniu należności innych niż alimentacyjne obowiązuje też kwota wolna od potrąceń. Jest ona powiązana z minimalnym wynagrodzeniem za pracę. Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, ale praktyczna kwota wolna jest ustalana po odliczeniach i może różnić się w zależności od sytuacji konkretnego pracownika, np. uczestnictwa w PPK, kosztów uzyskania przychodu, ulgi podatkowej czy wymiaru etatu.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwota wolna ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. Dlatego w praktyce dział kadr powinien każdorazowo ustalić limit potrącenia dla konkretnego pracownika, a nie stosować jednej stałej kwoty dla wszystkich.

Obowiązki pracodawcy po otrzymaniu zajęcia

Po doręczeniu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia pracodawca staje się tzw. dłużnikiem zajętej wierzytelności. Oznacza to, że ma ustawowy obowiązek współpracować z organem egzekucyjnym i prawidłowo realizować zajęcie.

Organ egzekucyjny wzywa pracodawcę, aby w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich składników.

Pracodawca powinien również składać oświadczenia o przeszkodach w wypłaceniu wynagrodzenia, jeżeli takie przeszkody występują. Chodzi w szczególności o sytuacje, w których inne osoby roszczą sobie prawa do wynagrodzenia, toczy się spór sądowy o wynagrodzenie albo do tego samego wynagrodzenia skierowano egzekucję przez innych wierzycieli.

Jeżeli pracodawca nie wykonuje zajęcia prawidłowo, organ egzekucyjny może przeprowadzić kontrolę realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W razie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej kwoty możliwe jest także ściągnięcie jej od pracodawcy w trybie egzekucji administracyjnej.

Zmiana pracodawcy a zajęcie wynagrodzenia

Zmiana pracodawcy nie powoduje automatycznego wygaśnięcia zajęcia. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 72 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcie zachowuje moc również w przypadku zmiany stosunku pracy lub zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a także w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę.

Nie oznacza to jednak, że każdy nowy pracodawca z urzędu wie o zajęciu. Dlatego ustawa przewiduje mechanizm informacyjny, który ma umożliwić kontynuację egzekucji po zmianie zatrudnienia.

Jeżeli zobowiązany przestał pracować u pracodawcy, u którego dokonano zajęcia, dotychczasowy pracodawca musi niezwłocznie zawiadomić o tym organ egzekucyjny. Dodatkowo w świadectwie pracy powinien zamieścić wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia, wskazując organ egzekucyjny, numer sprawy egzekucyjnej oraz wysokość potrąconych już kwot.

Jeżeli dotychczasowy pracodawca zna nowe miejsce pracy zobowiązanego, powinien niezwłocznie przesłać nowemu pracodawcy dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia oraz zawiadomić o tym organ egzekucyjny. Doręczenie dokumentów nowemu pracodawcy wywołuje skutki prawne zajęcia wynagrodzenia u tego pracodawcy.

Jeżeli natomiast nowy pracodawca otrzyma od pracownika świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu wynagrodzenia, musi niezwłocznie zawiadomić o zatrudnieniu dawnego pracodawcę oraz organ egzekucyjny.

Czy pracownik musi sam poinformować organ o zmianie pracy?

Art. 75 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada podstawowe obowiązki informacyjne przede wszystkim na dotychczasowego pracodawcę i – w określonej sytuacji – na nowego pracodawcę. Przepis ten nie opiera procedury na samodzielnym zgłoszeniu zmiany pracy przez zobowiązanego.

Nie oznacza to jednak, że pracownik może bezpiecznie liczyć na to, że zmiana pracy „zgubi” egzekucję. Po pierwsze, informacja o zajęciu powinna znaleźć się w świadectwie pracy. Po drugie, organ egzekucyjny może ustalać źródła dochodu zobowiązanego. Po trzecie, zatajenie istotnych informacji może w praktyce pogorszyć sytuację zobowiązanego, zwłaszcza gdy prowadzi do narastania odsetek, kosztów albo zastosowania innych środków egzekucyjnych.

Z punktu widzenia zobowiązanego najbezpieczniej jest wyjaśniać sytuację z organem egzekucyjnym, a jeżeli dług jest sporny albo potrącenia są za wysokie – korzystać z przewidzianych prawem środków, zamiast próbować unikać zajęcia przez zmianę zatrudnienia.

Co jeśli poprzedni pracodawca nie zna nowego miejsca pracy?

Obowiązek przekazania dokumentów nowemu pracodawcy powstaje wtedy, gdy nowe miejsce pracy zobowiązanego jest znane dotychczasowemu pracodawcy. Jeżeli dotychczasowy pracodawca nie zna nowego pracodawcy, nie ma realnej możliwości przesłania mu dokumentacji zajęcia.

W takiej sytuacji dotychczasowy pracodawca nadal powinien zawiadomić organ egzekucyjny o ustaniu zatrudnienia i zamieścić odpowiednią wzmiankę w świadectwie pracy. Dalsze działania zależą już od tego, jakie informacje uzyska organ egzekucyjny oraz czy nowy pracodawca otrzyma świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu.

Jeżeli nowy pracodawca otrzyma świadectwo pracy zawierające informację o zajęciu wynagrodzenia, powinien niezwłocznie zawiadomić o zatrudnieniu dawnego pracodawcę i organ egzekucyjny. W praktyce pozwala to wznowić potrącenia bez potrzeby czekania na przypadkowe ustalenie nowego źródła dochodu.

Odpowiedzialność pracodawcy za niewykonanie zajęcia

Pracodawca nie powinien traktować zawiadomienia o zajęciu jako zwykłej korespondencji informacyjnej. Po doręczeniu zajęcia ma obowiązek prawidłowo obliczać potrącenia, przekazywać zajęte kwoty organowi egzekucyjnemu oraz udzielać wymaganych informacji.

Jeżeli pracodawca jako dłużnik zajętej wierzytelności nie wykona albo nienależycie wykona obowiązki związane z realizacją zajęcia, może odpowiadać za szkodę wyrządzoną wierzycielowi na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Niezależnie od odpowiedzialności odszkodowawczej na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje albo nienależycie wykonuje obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności albo prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do 3800 zł.

Jeżeli obowiązek miał wykonać określony pracownik działu kadr, księgowości albo inna osoba odpowiedzialna za realizację zajęcia, kara może zostać nałożona na tę osobę. W przypadku braku takiej osoby odpowiedzialność może dotyczyć m.in. kierownika, członka zarządu w spółce prawa handlowego albo wspólnika spółki cywilnej bezpośrednio odpowiedzialnego za wykonanie obowiązku.

Przejęcie pracodawcy przez innego pracodawcę

Zajęcie wynagrodzenia zachowuje moc także w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę. Ma to znaczenie np. przy przejściu zakładu pracy lub jego części na inny podmiot.

W takiej sytuacji zmiana podmiotu zatrudniającego nie powinna prowadzić do przerwania egzekucji. Nowy pracodawca, jako następca w stosunkach pracy, powinien uwzględnić istniejące zajęcie i kontynuować potrącenia zgodnie z dokumentami oraz obowiązującymi limitami.

Jeżeli przy przejęciu zakładu pracy dokumentacja kadrowo-płacowa zostanie przekazana niekompletnie, pracodawca powinien niezwłocznie wyjaśnić sprawę z poprzednim pracodawcą albo organem egzekucyjnym. Wypłata całego wynagrodzenia mimo skutecznego zajęcia może narazić pracodawcę na konsekwencje.

Podsumowanie

Zmiana pracodawcy przez osobę, wobec której prowadzona jest egzekucja z wynagrodzenia, nie przekreśla skuteczności zajęcia. W egzekucji administracyjnej kluczowe znaczenie mają art. 72 i art. 75 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To one określają, kiedy zajęcie jest dokonane, kiedy zachowuje moc oraz jakie obowiązki mają dotychczasowy i nowy pracodawca.

Najważniejsze jest to, że zajęcie powstaje z chwilą doręczenia zawiadomienia pracodawcy. Dotychczasowy pracodawca powinien niezwłocznie zawiadomić organ egzekucyjny o ustaniu zatrudnienia, zamieścić wzmiankę w świadectwie pracy, a jeżeli zna nowe miejsce pracy – przekazać dokumenty nowemu pracodawcy.

Nowy pracodawca, który otrzyma świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu, także ma obowiązki informacyjne. Nieprawidłowe wykonanie zajęcia może skutkować odpowiedzialnością finansową, dlatego zarówno pracodawca, jak i pracownik powinni traktować dokumenty egzekucyjne bardzo poważnie.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. 2026 poz. 268 ze zm., w szczególności art. 1a, art. 71b, art. 72, art. 75, art. 168c i art. 168e – tekst jednolity ustawy.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, Dz.U. 2025 poz. 277, w szczególności art. 87–91 – tekst jednolity Kodeksu pracy.
• Informacja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o minimalnym wynagrodzeniu za pracę w 2026 r. – minimalne wynagrodzenie za pracę.