Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Rekompensata za szkody w plonach rolnych co do zasady nie podlega PIT, jeżeli pozostaje bezpośrednio związana z działalnością rolniczą, a nie z działami specjalnymi produkcji rolnej ani inną działalnością zarobkową.
W artykule wyjaśniamy, kiedy takie świadczenie jest poza zakresem ustawy o PIT, kiedy może korzystać ze zwolnienia podatkowego, a kiedy trzeba dokładnie zbadać podstawę wypłaty i charakter szkody.
Masz podobny problem prawny?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Opisz sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT jej przepisów nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej. Oznacza to, że przychody z typowej produkcji roślinnej lub zwierzęcej prowadzonej w stanie nieprzetworzonym pozostają poza zakresem PIT.
Przy ocenie rekompensaty trzeba więc ustalić, czy dotyczy ona własnych upraw, hodowli albo chowu stanowiących działalność rolniczą, czy też innej aktywności, np. działalności handlowej, przetwórczej, usługowej albo działów specjalnych produkcji rolnej. Pełną definicję, katalog działalności oraz zasady dotyczące biologicznego wzrostu zakupionych roślin i zwierząt opisuje artykuł o działalności rolniczej a PIT.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Przy ocenie rekompensaty trzeba odróżnić dwie kwestie. Po pierwsze, art. 11 ust. 1 ustawy o PIT zasadniczo uznaje otrzymane pieniądze za przychód. Po drugie, jeżeli źródłem tego świadczenia jest działalność rolnicza wyłączona z ustawy o PIT, to do takiego przychodu nie stosuje się przepisów tej ustawy.
W praktyce oznacza to, że odszkodowanie albo rekompensata za zniszczone plony, zmniejszenie zbiorów lub utratę produktów rolnych może być traktowana tak jak przychód z działalności rolniczej. Świadczenie zastępuje bowiem przychód, który rolnik uzyskałby ze sprzedaży własnych plonów, gdyby szkoda nie powstała.
Takie stanowisko prezentowały organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych dotyczących szkód w działalności rolniczej. Przykładowo w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 21 listopada 2017 r., nr 0114-KDIP3-3.4011.411.2017.1.AK, wskazano, że rekompensaty za szkody w plonach mają przywrócić stan posiadania sprzed wyrządzenia szkody i pozostają związane z działalnością rolniczą. Podobne stanowisko wynikało z interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 16 listopada 2015 r., nr ITPB1/4511-887/15/AK.
Ważne jest jednak, aby nie opierać się wyłącznie na nazwie świadczenia. Samo określenie wypłaty jako rekompensaty, pomocy, odszkodowania albo ugody nie przesądza jeszcze o braku PIT. Decydujące są: przyczyna wypłaty, przedmiot szkody, związek z działalnością rolniczą oraz to, czy świadczenie nie dotyczy innego źródła przychodu.
Rekompensata za szkody w plonach rolnych co do zasady nie powinna być opodatkowana PIT, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
W takim przypadku podstawą neutralności podatkowej nie jest klasyczne zwolnienie podatkowe, lecz wyłączenie przychodów z działalności rolniczej spod stosowania ustawy o PIT. Innymi słowy, nie oblicza się podatku, ponieważ dana kategoria przychodu pozostaje poza zakresem tej ustawy.
Stanowisko to znajduje również oparcie w orzecznictwie. W wyroku WSA w Białymstoku z 2 grudnia 2015 r., sygn. I SA/Bk 565/15, sąd akcentował znaczenie związku danego świadczenia z działalnością rolniczą. Jeżeli wypłata rekompensuje szkodę w plonach, a więc w działalności rolniczej, nie powinna być kwalifikowana jak typowy przychód z innych źródeł tylko dlatego, że wypłacono ją w pieniądzu.
Jeżeli problem dotyczy podatków od gruntów używanych przy inwestycjach, pomocny może być artykuł o tym, kiedy podatek od farmy fotowoltaicznej.
Osobną kategorią są świadczenia wypłacane rolnikom w związku z inwestycjami prowadzonymi na gruntach rolnych, np. budową urządzeń infrastruktury technicznej, inwestycjami przesyłowymi albo pracami powodującymi szkody w uprawach i konieczność rekultywacji gruntu.
W takich sprawach trzeba sprawdzić, czy zastosowanie ma art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT. Przepis ten przewiduje zwolnienie dla odszkodowań wypłacanych na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów albo ugód posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, m.in. z tytułu rekultywacji gruntów oraz szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie, jeżeli szkoda wynika z określonych inwestycji prowadzonych przez uprawnione podmioty.
W praktyce może więc wystąpić sytuacja, w której rekompensata za uprawy jest analizowana zarówno przez pryzmat art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, jak i przez pryzmat zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 120. Najbezpieczniej jest ustalić, czy świadczenie dotyczy typowej działalności rolniczej, czy szczególnego odszkodowania za korzystanie z gruntu, rekultywację lub szkody związane z inwestycją infrastrukturalną.
Nie każda wypłata otrzymana przez rolnika jest neutralna podatkowo. PIT może pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy odszkodowanie dotyczy elementów niezwiązanych bezpośrednio z produkcją rolną. Dotyczy to przykładowo szkód w maszynach, budynkach, środkach trwałych, wyposażeniu, pojazdach albo majątku związanym z pozarolniczą działalnością gospodarczą.
Odrębnej analizy wymaga również sytuacja, gdy wypłata obejmuje odsetki za opóźnienie, kary umowne, wynagrodzenie za ustanowienie określonego prawa do gruntu, rekompensatę za utracone korzyści z działalności innej niż rolnicza albo świadczenie otrzymane przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą. W takich przypadkach świadczenie może zostać zakwalifikowane jako przychód z innych źródeł albo z działalności gospodarczej, chyba że przysługuje konkretne zwolnienie podatkowe.
Jeżeli wypłacający wystawił rolnikowi informację PIT-11, nie oznacza to jeszcze automatycznie, że podatek jest należny. Może to jednak świadczyć o tym, że płatnik zakwalifikował wypłatę jako przychód podlegający ustawie o PIT. W takiej sytuacji warto zwrócić się o wyjaśnienie lub korektę, a przy większych kwotach rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną.
Aby ocenić skutki podatkowe rekompensaty, rolnik powinien zachować dokumenty potwierdzające charakter szkody i podstawę wypłaty. W szczególności przydatne będą:
Im dokładniej dokumenty wskazują, że świadczenie rekompensuje straty w działalności rolniczej, tym łatwiej obronić stanowisko, że wypłata nie podlega PIT.
Poniższe przykłady pokazują, dlaczego przy rekompensatach dla rolników decydujące znaczenie ma przedmiot szkody, a nie sama nazwa wypłaconego świadczenia.
Pani Anna prowadzi gospodarstwo rolne i uprawia zboże. W wyniku intensywnych opadów znaczna część plonów została zniszczona. Otrzymana rekompensata dotyczyła wyłącznie utraconych zbiorów, które normalnie zostałyby sprzedane jako produkty rolne z własnej uprawy. W takim przypadku wypłata może być traktowana jako przychód z działalności rolniczej wyłączony spod ustawy o PIT.
Pan Marek otrzymał odszkodowanie od przedsiębiorstwa prowadzącego prace infrastrukturalne na jego gruncie. Część świadczenia dotyczyła zniszczonych upraw, a część rekultywacji gruntu po zakończeniu robót. W takiej sprawie należy sprawdzić dokumenty wypłaty oraz warunki z art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT, bo oprócz związku z działalnością rolniczą znaczenie może mieć szczególne zwolnienie dla określonych odszkodowań dotyczących gruntów rolnych.
Pan Jan otrzymał odszkodowanie z polisy za uszkodzony ciągnik oraz zniszczony budynek gospodarczy. Chociaż oba składniki były wykorzystywane w gospodarstwie, wypłata nie dotyczyła samych plonów ani produktów rolnych. Taka rekompensata wymaga osobnej analizy i nie należy automatycznie zakładać, że jest wyłączona z PIT tak jak przychody z typowej działalności rolniczej.
Jeżeli rekompensata dotyczy szkód w plonach z typowej działalności rolniczej i zastępuje przychód z tej działalności, zasadniczo nie wykazuje się jej w zeznaniu PIT. Trzeba jednak sprawdzić dokumenty wypłaty i upewnić się, że świadczenie nie dotyczy działów specjalnych produkcji rolnej albo innego źródła przychodu.
Nie. Neutralne podatkowo może być świadczenie związane z działalnością rolniczą, zwłaszcza ze szkodą w plonach. Odszkodowanie za maszyny, budynki, pojazdy, wyposażenie albo działalność gospodarczą może wymagać innej kwalifikacji podatkowej.
PIT-11 warto dokładnie sprawdzić. Jeżeli świadczenie dotyczyło działalności rolniczej, można wystąpić do wypłacającego o wyjaśnienie podstawy kwalifikacji i ewentualną korektę. Przy sporze lub wysokiej kwocie pomocna może być interpretacja indywidualna.
Nie zawsze. W takich sprawach trzeba zbadać art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT, który przewiduje zwolnienie dla określonych odszkodowań wypłacanych posiadaczom gruntów rolnych m.in. za rekultywację i szkody w uprawach związane z inwestycjami infrastrukturalnymi.
Nie należy tego zakładać. Działy specjalne produkcji rolnej są wyjątkiem od wyłączenia z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, dlatego rekompensaty dotyczące takiej działalności wymagają odrębnej oceny.
Rekompensata dla rolnika za szkody w plonach rolnych może być neutralna podatkowo w PIT, jeżeli pozostaje bezpośrednio związana z działalnością rolniczą i zastępuje przychód, który rolnik osiągnąłby ze sprzedaży własnych produktów rolnych. W takim przypadku zastosowanie ma wyłączenie przychodów z działalności rolniczej spod ustawy o PIT.
Trzeba jednak zachować ostrożność przy świadczeniach mieszanych, odszkodowaniach za maszyny lub budynki, wypłatach związanych z inwestycjami na gruncie oraz rekompensatach dotyczących działów specjalnych produkcji rolnej. W tych przypadkach o skutkach podatkowych decydują szczegóły dokumentów i podstawa wypłaty.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marcin Sądej
Prawnik, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ukończone studia podyplomowe z zakresu Przeciwdziałania Przestępczości Gospodarczej i Skarbowej oraz z zakresu Rachunkowości i Rewizji Finansowej. Współpracuje z kancelariami doradców podatkowych oraz biurami...
>> więcej informacjiPotrzebujesz pomocy prawnika?
Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Pracujemy 7 dni w tygodniu
