- Na skali podatkowej składka wynosi 9% dochodu, a na podatku liniowym 4,9% dochodu, ale w 2026 r. od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. nie może być niższa niż 432,54 zł miesięcznie. W nietypowych konstrukcjach, takich jak spółka cicha, podatki, ZUS i składka wymagają osobnego sprawdzenia.
- Ryczałtowcy płacą składkę według trzech progów przychodowych: do 60 000 zł, od ponad 60 000 zł do 300 000 zł oraz powyżej 300 000 zł.
- Karta podatkowa w 2026 r. oznacza składkę 432,54 zł miesięcznie, czyli 9% minimalnego wynagrodzenia 4806 zł.
- Dokumenty rozliczeniowe i składki ZUS przedsiębiorca najczęściej przekazuje do 20. dnia następnego miesiąca; roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. należało wykazać do 20 maja 2026 r.
Jak Polski Ład zmienił składkę zdrowotną przedsiębiorcy?
Polski Ład zmienił przede wszystkim dwie rzeczy: sposób ustalania podstawy składki zdrowotnej oraz możliwość jej podatkowego rozliczenia. Do końca 2021 r. przedsiębiorca co do zasady płacił składkę obliczaną od stałej podstawy i znaczną część składki mógł odliczyć od podatku. Od 2022 r. składka zależy od formy opodatkowania i najczęściej od bieżących wyników działalności.
W 2026 r. nadal nie ma jednego wspólnego mechanizmu dla wszystkich przedsiębiorców. Inaczej rozlicza się przedsiębiorca na skali podatkowej, inaczej podatnik liniowy, inaczej ryczałtowiec, a jeszcze inaczej osoba, która pozostała na karcie podatkowej. Dodatkowo trzeba pamiętać o rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej oraz o tym, że część zasad dotyczy roku składkowego, a część roku kalendarzowego.
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu stawki podatku ze składką zdrowotną. Podatek dochodowy i składka zdrowotna to odrębne obciążenia. Nawet gdy działalność przynosi niski dochód albo stratę, przedsiębiorca może mieć obowiązek zapłaty minimalnej składki zdrowotnej.
Składka zdrowotna na skali podatkowej i podatku liniowym
Przedsiębiorca rozliczający działalność według skali podatkowej płaci składkę zdrowotną w wysokości 9% dochodu z działalności. Sama skala 12% i 32% dotyczy podatku dochodowego, a nie wysokości składki zdrowotnej. Składka jest więc liczona osobno.
Przedsiębiorca na podatku liniowym płaci składkę w wysokości 4,9% dochodu z działalności. Nie oznacza to jednak, że przy bardzo niskim dochodzie składka może spaść do symbolicznej kwoty. W roku składkowym od 1 lutego 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. miesięczna podstawa wymiaru składki dla skali, podatku liniowego oraz IP Box nie może być niższa niż 4806 zł. Minimalna składka wynosi więc 432,54 zł miesięcznie.
Dochód do składki zdrowotnej ustala się według zasad wskazanych w ustawie zdrowotnej. Co do zasady chodzi o różnicę między przychodami i kosztami uzyskania przychodów, z uwzględnieniem korekt przewidzianych w przepisach. Dochód może być pomniejszony o opłacone składki społeczne, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
W praktyce przy skali i podatku liniowym miesięczna składka jest powiązana z dochodem z miesiąca poprzedzającego miesiąc, za który składka jest rozliczana. Rok składkowy trwa od 1 lutego do 31 stycznia następnego roku. Po zakończeniu roku następuje roczne rozliczenie składki, które może wykazać niedopłatę albo nadpłatę.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Przedsiębiorcy opodatkowani ryczałtem nie ustalają składki zdrowotnej od dochodu, ponieważ w tej formie opodatkowania nie rozlicza się kosztów podatkowych tak jak przy skali albo podatku liniowym. W 2026 r. ryczałtowcy płacą składkę zdrowotną od ryczałtu w trzech progach, zależnych od przychodów osiągniętych od początku roku kalendarzowego. Przy wyborze sposobu rozliczeń warto porównać także: formy opodatkowania działalności.
Podstawą wyliczenia jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku, włącznie z wypłatami z zysku. Dla składek za 2026 r. kwota ta wynosi 9228,64 zł.
Nie wiesz, czy prawidłowo liczysz składkę zdrowotną firmy?
Prawnik przeanalizuje formę opodatkowania, dochód lub przychód i roczne rozliczenie oraz pomoże zweryfikować składki za 2026 rok.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
| Przychód od początku roku | Miesięczna podstawa w 2026 r. | Składka zdrowotna |
|---|---|---|
| do 60 000 zł | 5537,18 zł, czyli 60% przeciętnego wynagrodzenia | 498,35 zł |
| powyżej 60 000 zł do 300 000 zł | 9228,64 zł, czyli 100% przeciętnego wynagrodzenia | 830,58 zł |
| powyżej 300 000 zł | 16 611,55 zł, czyli 180% przeciętnego wynagrodzenia | 1495,04 zł |
Próg ustala się narastająco od początku roku. Jeżeli przedsiębiorca przekroczy próg przychodów w trakcie roku, od miesiąca przekroczenia powinien stosować wyższą podstawę. Roczne rozliczenie może spowodować dopłatę, zwłaszcza gdy ostateczny roczny przychód przenosi podatnika do wyższego progu.
Karta podatkowa i pozostałe przypadki
Karta podatkowa jest obecnie formą dostępną zasadniczo dla podatników, którzy zachowali do niej prawo na zasadach kontynuacji. W 2026 r. podstawą wymiaru składki zdrowotnej dla karty podatkowej jest minimalne wynagrodzenie obowiązujące 1 stycznia 2026 r., czyli 4806 zł. Składka wynosi 9% tej podstawy, a więc 432,54 zł miesięcznie.
Inaczej rozlicza się część pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą, które nie mieszczą się w zasadach dla skali, podatku liniowego, ryczałtu albo karty. Dla takich przypadków ustawa może przewidywać podstawę opartą na przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw. Osoby współpracujące z przedsiębiorcą mają natomiast w 2026 r. podstawę 6921,48 zł, czyli 75% przeciętnego wynagrodzenia, co daje składkę 622,93 zł.
Jeżeli przedsiębiorca korzysta z ulgi na start, ale osiąga przychody z działalności gospodarczej, nie oznacza to automatycznie braku składki zdrowotnej. Ulga na start dotyczy składek społecznych, natomiast składka zdrowotna wymaga odrębnej analizy.
Czy składkę zdrowotną można odliczyć?
Po Polskim Ładzie nie wróciło ogólne odliczenie składki zdrowotnej od podatku na dawnych zasadach 7,75% podstawy wymiaru. Aktualnie możliwość podatkowego rozliczenia składki zależy od formy opodatkowania.
- Przedsiębiorca na skali podatkowej nie odlicza składki zdrowotnej zapłaconej z tytułu działalności gospodarczej.
- Przedsiębiorca na podatku liniowym może zaliczyć zapłacone składki do kosztów uzyskania przychodów albo odliczyć je od dochodu, ale w 2026 r. łączny limit wynosi 14 100 zł.
- Ryczałtowiec może odliczyć od przychodu 50% zapłaconych składek zdrowotnych.
- Podatnik na karcie podatkowej może obniżyć podatek o 19% zapłaconej składki zdrowotnej.
Odliczeniu podlegają wyłącznie składki faktycznie zapłacone i spełniające warunki ustawowe. Nie można odliczać składek zwróconych ani składek zapłaconych z innego tytułu niż działalność, jeżeli przepisy dla danej formy opodatkowania na to nie pozwalają.
Terminy płatności i dokumenty ZUS
Składkę zdrowotną wykazuje się w dokumentach rozliczeniowych ZUS i opłaca razem z pozostałymi składkami. Obowiązujące terminy są następujące:
- do 5. dnia następnego miesiąca – jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe,
- do 15. dnia następnego miesiąca – płatnicy posiadający osobowość prawną, m.in. spółki z o.o. i spółki akcyjne,
- do 20. dnia następnego miesiąca – pozostali płatnicy, w tym większość jednoosobowych przedsiębiorców i spółek osobowych.
W tym samym terminie trzeba przekazać dokumenty rozliczeniowe, np. ZUS DRA albo ZUS RCA, oraz opłacić należność. Jeżeli termin przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, w praktyce stosuje się najbliższy następny dzień roboczy. Przed rozliczeniem rocznym przedsiębiorcy warto sprawdzić także: zaliczki na PIT przedsiębiorcy.
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej składają przedsiębiorcy rozliczający działalność według skali podatkowej, podatku liniowego albo ryczałtu. Rozliczenie za 2025 r. należało wykazać w dokumentach za kwiecień 2026 r. do 20 maja 2026 r. W tym samym terminie trzeba było opłacić ewentualną dopłatę składki rocznej.
Jeżeli z rozliczenia wynika nadpłata, ZUS udostępnia na profilu płatnika wniosek o zwrot nadpłaty. W 2026 r. wniosek RZS-R dotyczący nadpłaty za 2025 r. należało zweryfikować, podpisać i odesłać do 1 czerwca 2026 r. Brak złożenia wniosku zwykle powoduje rozliczenie nadpłaty na koncie płatnika, a nie jej bezpośredni zwrot na rachunek.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak aktualne zasady wpływają na rozliczenia przedsiębiorców w typowych sytuacjach. Kwoty odnoszą się do zasad obowiązujących w 2026 r.
Pani Anna prowadzi działalność opodatkowaną według skali podatkowej. W danym miesiącu jej dochód przyjmowany do podstawy składki wyniósł 2000 zł. Ponieważ w roku składkowym od lutego 2026 r. minimalna podstawa wynosi 4806 zł, pani Anna nie zapłaci 9% od 2000 zł, lecz minimalną składkę 432,54 zł.
Pan Michał rozlicza działalność podatkiem liniowym. Jego dochód do składki wyniósł 20 000 zł. Składka zdrowotna wyniesie 4,9% dochodu, czyli 980 zł. Gdyby dochód był niższy niż minimalna podstawa, pan Michał musiałby zapłacić co najmniej 432,54 zł.
Pani Katarzyna jest ryczałtowcem. Od stycznia do sierpnia jej przychody nie przekraczały 60 000 zł, więc płaciła składkę z pierwszego progu. We wrześniu przychód narastająco przekroczył 60 000 zł. Od tego miesiąca powinna przejść na drugi próg, a po zakończeniu roku sprawdzić w rocznym rozliczeniu, czy nie powstała dopłata.
FAQ
Czy w 2026 r. składka zdrowotna nadal zależy od dochodu?
Tak, ale tylko przy skali podatkowej, podatku liniowym i IP Box. Na skali składka wynosi 9% dochodu, a przy podatku liniowym 4,9% dochodu. Ryczałt zależy od przychodu, a karta podatkowa od minimalnego wynagrodzenia.
Czy przedsiębiorca bez dochodu płaci składkę zdrowotną?
Co do zasady tak. Przy skali i podatku liniowym obowiązuje minimalna podstawa. W roku składkowym od 1 lutego 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. minimalna składka wynosi 432,54 zł miesięcznie.
Czy składkę zdrowotną można odliczyć od podatku?
Na skali podatkowej nie. Podatnik liniowy może rozliczyć składkę do limitu 14 100 zł w 2026 r., ryczałtowiec odlicza od przychodu 50% zapłaconych składek, a podatnik na karcie podatkowej obniża podatek o 19% zapłaconej składki.
Kiedy trzeba rozliczyć roczną składkę zdrowotną?
Roczne rozliczenie wykazuje się w dokumentach ZUS za kwiecień następnego roku. Za 2025 r. termin przypadał 20 maja 2026 r. Ten sam termin obejmował zapłatę ewentualnej dopłaty.
Co grozi za błędne albo spóźnione rozliczenie składki?
Błąd może skutkować koniecznością korekty dokumentów, dopłatą składki i odsetkami. Przy większych zaległościach ZUS może dochodzić należności na zasadach przewidzianych dla składek.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności art. 79, art. 81 i art. 82: tekst aktu w ELI.
- Informacja ZUS o podstawie wymiaru i kwotach składki zdrowotnej w 2026 r.: zus.pl.
- Informacja ZUS o minimalnej składce dla zasad ogólnych i karty podatkowej w 2026 r.: zus.pl.
- Terminy składania dokumentów i opłacania składek ZUS: zus.pl.
- Informacja Ministerstwa Finansów o odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne PIT: podatki.gov.pl.
