Jak przywrócić termin na wniesienie odwołania?

Kiedy można przywrócić termin do wniesienia odwołania?

Przywrócenie terminu to rozwiązanie przewidziane dla sytuacji wyjątkowych. W postępowaniu administracyjnym podstawowe znaczenie mają art. 58-60 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w sprawach podatkowych art. 162-164 Ordynacji podatkowej. Mechanizm jest podobny: jeżeli strona uchybiła terminowi, organ powinien go przywrócić na jej wniosek, jeżeli strona uprawdopodobni, że opóźnienie nastąpiło bez jej winy.

Najczęściej chodzi o termin do wniesienia odwołania od decyzji, także w sprawach inwestycyjnych, gdy strona chce zablokować budowę wieży telefonii komórkowej. W typowej sprawie administracyjnej odwołanie od decyzji administracyjnej wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie, chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin. W sprawach podatkowych termin na odwołanie od decyzji podatkowej również wynosi co do zasady 14 dni od doręczenia decyzji.

Nie wszystkie sprawy podlegają jednak tym samym zasadom. Przykładowo odwołanie od decyzji ZUS ma odrębny tryb i zwykle trafia do sądu za pośrednictwem ZUS. Dlatego przed przygotowaniem wniosku trzeba ustalić, jaki przepis reguluje konkretny termin i jaki organ albo sąd jest właściwy.

Jeżeli uchybiony termin dotyczy świadczeń z ubezpieczeń społecznych, trzeba dodatkowo sprawdzić zasady wniesienia odwołania od decyzji ZUS oraz właściwość sądu.

Terminy procesowe i materialne - dlaczego to ważne?

Przywrócenie terminu dotyczy tylko terminów procesowych, czyli terminów do dokonania czynności w toku postępowania, takich jak wniesienie odwołania, zażalenia, uzupełnienie braku pisma albo przedstawienie stanowiska. Nie dotyczy natomiast terminów materialnoprawnych, które przesądzają o samym istnieniu prawa lub obowiązku.

W praktyce oznacza to, że można domagać się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, ale nie zawsze można przywrócić termin do skorzystania z ulgi, zwolnienia, wyboru formy opodatkowania czy dokonania czynności, z którą ustawa wiąże powstanie albo wygaśnięcie prawa. W takich przypadkach decydują przepisy szczególne.

Przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Organ nie przywraca terminu z urzędu, nawet jeżeli widzi, że strona znalazła się w trudnej sytuacji.

Brak winy w uchybieniu terminu

Najważniejszą przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że odwołanie nie zostało złożone w terminie. Trzeba uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności strona obiektywnie nie mogła dokonać czynności na czas.

Za okoliczności, które mogą uzasadniać przywrócenie terminu, uznaje się przykładowo nagłą ciężką chorobę, wypadek, pobyt w szpitalu, zdarzenie losowe, poważną awarię uniemożliwiającą dostęp do dokumentów albo wyjątkową sytuację niezależną od strony. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny.

Zwykle nie wystarczą natomiast: zapomnienie, przeoczenie daty, natłok obowiązków, zwykły wyjazd, brak wiedzy o przepisach, błędne obliczenie terminu albo samo przebywanie na zwolnieniu lekarskim, jeżeli strona mimo choroby mogła złożyć odwołanie, wysłać pismo pocztą, skorzystać z pełnomocnika albo złożyć pismo elektronicznie.

Uprawdopodobnienie jest słabsze niż pełne udowodnienie, ale nie oznacza dowolności. Do wniosku warto dołączyć dokumenty potwierdzające okoliczności sprawy, na przykład kartę informacyjną leczenia szpitalnego, zaświadczenie lekarskie, potwierdzenia awarii, korespondencję z operatorem pocztowym, dokumenty z ePUAP albo inne materiały pokazujące, dlaczego strona nie mogła działać wcześniej.

Jak liczyć 7 dni na złożenie wniosku?

Wniosek o przywrócenie terminu trzeba złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ten termin liczy się od momentu, w którym strona realnie mogła już podjąć czynność, czyli na przykład od dnia wyjścia ze szpitala, odzyskania dostępu do dokumentów albo dowiedzenia się o skutecznym doręczeniu pisma.

To nie jest 7 dni od dnia, w którym strona uświadomiła sobie, że termin został przekroczony, jeżeli przeszkoda ustała wcześniej. Jeżeli ktoś odzyskał możliwość działania w poniedziałek, powinien liczyć termin od tego właśnie momentu, nawet jeśli dopiero kilka dni później skonsultował sprawę.

Przywrócenie terminu do złożenia samego wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Oznacza to, że spóźnienie z tym 7-dniowym wnioskiem zwykle zamyka drogę do przywrócenia terminu do odwołania.

Co musi zawierać wniosek o przywrócenie terminu?

Wniosek powinien wskazywać, jakiego terminu dotyczy, kiedy termin upłynął, jaka była przyczyna opóźnienia, kiedy ta przyczyna ustała i dlaczego strona nie ponosi winy za uchybienie. Warto opisać przebieg zdarzeń chronologicznie i dołączyć dokumenty, które czynią wyjaśnienia wiarygodnymi.

Najważniejsze jest to, że wraz z wnioskiem trzeba dokonać czynności, dla której termin został przekroczony. Jeżeli chodzi o odwołanie, do wniosku należy dołączyć odwołanie od decyzji. Jeżeli chodzi o zażalenie, trzeba dołączyć zażalenie. Sam wniosek bez zaległego pisma jest ryzykowny i może prowadzić do wezwania do uzupełnienia braków albo negatywnego rozstrzygnięcia.

W sprawach administracyjnych o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania albo zażalenia rozstrzyga organ właściwy do rozpatrzenia tego środka. W praktyce takie pismo składa się najczęściej za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję albo postanowienie. W sprawach podatkowych o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania albo zażalenia.

Jeżeli organ rozstrzyga wniosek w formie postanowienia, trzeba uważnie sprawdzić pouczenie. W niektórych sytuacjach przysługuje zażalenie, a w innych dalszą drogą może być skarga do sądu administracyjnego. Podobne znaczenie praktyczne ma postanowienie organu i 7-dniowe zażalenie w innych sprawach administracyjnych.

Czy złożenie wniosku wstrzymuje wykonanie decyzji?

Decyzja, od której nie wniesiono skutecznego odwołania, może stać się ostateczna i wykonalna. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie zawsze automatycznie chroni stronę przed wykonaniem decyzji. Dlatego w piśmie warto zawrzeć osobne żądanie wstrzymania wykonania decyzji albo postanowienia do czasu rozpoznania wniosku.

Przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania albo zażalenia organ administracji publicznej może, na żądanie strony, wstrzymać wykonanie decyzji lub postanowienia. Jest to uprawnienie organu, a nie automatyczny skutek samego wniosku, dlatego żądanie trzeba dobrze uzasadnić.

Jeżeli decyzja stała się ostateczna i nie ma już zwykłej drogi odwoławczej, w określonych sytuacjach pozostaje zaskarżenie ostatecznej decyzji do sądu administracyjnego. To jednak odrębny etap i ma własne terminy oraz wymagania formalne.

Najczęstsze błędy przy wniosku o przywrócenie terminu

Najpoważniejszym błędem jest złożenie wniosku po upływie 7 dni od ustania przeszkody. Drugim częstym błędem jest niedołączenie odwołania, czyli pisma, którego termin dotyczył. Trzecim jest ogólnikowe uzasadnienie, bez wskazania konkretnych dat, zdarzeń i dokumentów.

Nie warto też opierać wniosku wyłącznie na twierdzeniu, że strona nie znała prawa albo nie wiedziała, jak obliczyć termin. Organy i sądy administracyjne przyjmują zazwyczaj obiektywny miernik staranności, czyli sprawdzają, czy rozsądna i należycie dbająca o swoje sprawy osoba mogła uniknąć spóźnienia.

FAQ

Podsumowanie

Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może uratować sprawę, ale tylko wtedy, gdy strona działa szybko i potrafi wiarygodnie wyjaśnić przyczyny spóźnienia. Kluczowe są trzy elementy: brak winy, zachowanie 7-dniowego terminu od ustania przeszkody oraz jednoczesne złożenie odwołania.

Wniosek powinien być konkretny, oparty na datach i dokumentach. Jeżeli decyzja może zostać wykonana, warto dodać żądanie wstrzymania jej wykonania. W sprawach nietypowych, zwłaszcza podatkowych, ZUS albo dotyczących terminów materialnych, trzeba najpierw ustalić właściwy tryb postępowania.

Źródła

• Kodeks postępowania administracyjnego - art. 57-60, art. 127, art. 129 i art. 130.
• Ordynacja podatkowa - art. 162-164.
• Art. 162 Ordynacji podatkowej - przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym.