Sprawa dotyczy spadku po zmarłym kuzynie mojego ojca, który już też nie żyje. Kuzyn pozostawił spory majątek, który odziedziczyła jego siostra, kuzynka ojca. Kuzynka jednak też zmarła. Spadkobiercami są w tym momencie żyjący kuzyni zmarłej (kuzyni mojego zmarłego ojca). Z całej grupy kuzynów, którzy mogliby odziedziczyć spadek, trzech nie żyje, w tym mój ojciec, ale mają oni dzieci. Czy dzieci tych trzech zmarłych kuzynów mają prawo do spadku w tej sytuacji?
Jeżeli zmarła ciocia nie miała męża, dzieci i żyjących rodziców, to w dalszej części do spadku powołane było jej rodzeństwo. Jeżeli rodzeństwa również nie ma ani dzieci rodzeństwa, to spadek przypada dziadkom zmarłej i dalej ich zstępnym, a więc może już wtedy dojść do Państwa linii dziedziczenia, ponieważ mówimy tu o wujostwie i kuzynostwie.
Zgodnie z treścią art. 932 Kodeksu cywilnego:
„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.
§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.
§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku”.
Ustawodawca uznał drugi stopień pokrewieństwa w linii bocznej za istotną podstawę dziedziczenia ustawowego. Stosunek prawny rodzeństwa to relacja łącząca osoby pochodzące od tych samych rodziców bez względu na to, czy rodzice ci pozostawali w związku małżeńskim.
Rodzeństwo może być pełne, gdy wspólni są oboje rodzice, lub przyrodnie, gdy osoby mają jedynie tę samą matkę albo tego samego ojca. Pamiętać jednak trzeba, że skutki prawne wywołuje tylko pochodzenie ustalone zgodnie z przepisami prawa rodzinnego. Stosunek rodzeństwa łączy ponadto dzieci przysposobione w sposób pełny oraz całkowity przez tych samych przysposabiających i dzieci naturalne osób przysposabiających w sposób pełny i dzieci przez nich przysposobione (art. 121 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Z uwagi na powyższe w przypadku odrzucenia spadku przez powołanych w pierwszej kolejności lub braku takiej bliższej rodziny (a więc rodzeństwa, dzieci rodzeństwa i w dalszej części przejściu spadku na jego dziadków, aż do wyczerpania linii spadkowej do ostatniego zstępnego) spadek mógł przypaść na Państwa rzecz, ponieważ Państwo bylibyście powołani do dziedziczenia po dziadkach zmarłego – jeżeli dziadkowie nie dożyli otwarcia spadku, dziedziczą ich dzieci, następnie dalsi zstępni, a więc wujostwo i kuzynostwo.
Spadek po bezdzietnej cioci trafia do rodzeństwa
Pani Helena zmarła w wieku 78 lat. Nigdy nie wyszła za mąż, nie miała dzieci, a jej rodzice zmarli wiele lat wcześniej. Miała jednak brata, pana Jana, który nadal żyje. Zgodnie z art. 932 § 4 Kodeksu cywilnego, skoro nie żyją rodzice pani Heleny, a żyje jej brat, to właśnie on dziedziczy cały spadek po niej. Jej majątek – mieszkanie i oszczędności – przypada panu Janowi.
Spadek po cioci trafia do kuzynów
Pan Andrzej zmarł – nie miał żony ani dzieci. Jego rodzice, rodzeństwo oraz dzieci rodzeństwa nie żyją. Jedyne żyjące osoby spokrewnione z nim to kuzyni – dzieci jego wujka (czyli brata matki). Zgodnie z zasadą dziedziczenia ustawowego, gdy nie ma już bliższych krewnych, spadek przechodzi na dziadków zmarłego lub ich zstępnych. W tym przypadku dziadkowie nie żyją, więc dziedziczą ich dzieci (czyli wujostwo pana Andrzeja). Jeśli oni także nie żyją, dziedziczą ich dzieci – czyli kuzyni. Tym samym kuzyni pana Andrzeja zostają ustawowymi spadkobiercami.
Spadek dzielony między małżonka i rodziców
Pani Maria niedawno zmarła. Nie miała dzieci, ale była mężatką. Jej rodzice nadal żyją. Zgodnie z art. 932 § 2 Kodeksu cywilnego w takim przypadku mąż dziedziczy połowę spadku, a rodzice po 1/4 spadku każdy. Jeśli ojciec Marii nie żyje, to jego 1/4 przechodzi na jej rodzeństwo. Jeśli rodzeństwo nie żyje, ale ma dzieci – to dziedziczą one jego część.
Dziedziczenie ustawowe ma zastosowanie, gdy zmarły nie pozostawił testamentu. W pierwszej kolejności do spadku powoływane są dzieci i małżonek zmarłego. Jeżeli zmarły nie miał dzieci, cały spadek przypada jego małżonkowi i rodzicom – małżonek otrzymuje połowę, a rodzice po jednej czwartej. W przypadku, gdy jeden z rodziców nie żyje, jego część dziedziczy rodzeństwo zmarłego, a jeśli i ono nie żyje – jego dzieci, czyli siostrzeńcy i bratankowie. Jeżeli zmarły nie miał dzieci, małżonka, rodziców ani rodzeństwa i ich zstępnych, spadek przypada dziadkom zmarłego. Gdy dziadkowie również nie żyją, ich udział przechodzi na ich dzieci – czyli wujostwo zmarłego – a w dalszej kolejności na ich dzieci, czyli kuzynów. Dziedziczenie przez kuzynów możliwe jest zatem tylko wtedy, gdy wcześniej powołani krewni nie żyją lub odrzucili spadek. Jeżeli nie ma żadnych spadkobierców ustawowych, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub Skarbowi Państwa.
Masz wątpliwości dotyczące dziedziczenia lub spadku? Skorzystaj z naszych porad prawnych online! Nasi doświadczeni prawnicy szczegółowo wyjaśnią Ci, kto i na jakich zasadach może odziedziczyć majątek po Twoich bliskich. Nie czekaj, już dziś opisz nam swoją sprawę w formularzu umieszczonym pod tekstem!
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
O autorze: Katarzyna Bereda
Adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego – pracę magisterską napisała z prawa pracy. Podczas studiów odbyła liczne praktyki, zarówno w sądach, jak i w kancelariach adwokackich. Aplikację adwokacką rozpoczęła w 2015 roku. W marcu 2018...
>> więcej informacji o autorze