Czy dyrektor może dopełnić etat nauczyciela godzinami świetlicy?

• 2026-03-11
• Autor: Kinga Kościelniak

Jestem nauczycielem mianowanym, pracuję od 25 lat na pełnym etacie i obecnie mam 6 nadgodzin, uczę języka angielskiego. Dyrektor szkoły poinformował mnie, że od września, w nowym roku szkolnym planuje dla mnie tylko 15 godzin dydaktycznych (13 języka angielskiego, 1 wychowawczą i 1 wyrównawczą) oraz 4 godziny w świetlicy szkolnej. Pozostałe 9 godzin języka angielskiego ma zostać przekazane nowo zatrudnionemu nauczycielowi. Czy dyrektor, mając do dyspozycji godziny mojego przedmiotu, może uzupełnić mój etat godzinami świetlicowymi? Czy muszę się na to zgodzić? Jaką mam gwarancję, że w kolejnych latach nie zostaną mi ponownie odebrane godziny z mojego przedmiotu na rzecz świetlicy? Czy dyrektor ma w tej kwestii pełną autonomię, czy też mogę coś zrobić, aby zabezpieczyć swoje godziny?

Podstawy prawne – co mówi Karta Nauczyciela?

Według art. 20 Karty Nauczyciela (KN) – dyrektor szkoły w razie:

1. całkowitej likwidacji szkoły – rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy;
2. częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć – rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny.

Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2 KN.

Kwalifikacje i decyzja dyrektora

Każdy nauczyciel posiadający kwalifikacje do zajmowania stanowiska w danym typie szkoły automatycznie posiada kwalifikacje do pracy jako wychowawca świetlicy. Dyrektor podejmuje decyzję, w jaki sposób rozdziela między nauczycieli godziny, którymi dysponuje, przy czym jeśli nauczycielom nie jest ograniczane pensum – nie ma podstaw do dochodzenia roszczeń w sądzie. Dyrektor przy przydzielaniu godzin może się kierować różnymi kryteriami. Odebranie godzin nie stanowi bowiem pogorszenia warunków pracy.

Uważa się, że przy planowaniu podziału godzin dydaktycznych w arkuszu organizacji szkoły dyrektor powinien brać pod uwagę sposób zatrudnienia poszczególnych nauczycieli. W przypadku zmniejszania się liczby godzin dydaktycznych to właśnie nauczycielowi zatrudnionemu w niepełnym wymiarze zajęć powinno się zmniejszać wymiar zatrudnienia.

Kiedy potrzebna jest zgoda nauczyciela?

W przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania, któremu ograniczono zatrudnienie w trybie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, przydział zajęć do pełnego wymiaru nie wymaga jego zgody i odbywa się w drodze pisemnej informacji, chyba że zmieni to jego stanowisko pracy (art. 22 ust. 2b Karty Nauczyciela). Jeżeli nauczyciel nie ma kwalifikacji do prowadzenia zajęć z innego przedmiotu lub gdy kwalifikacje takie posiada, ale nie ma wolnych godzin takich zajęć, brakującą do pełnego etatu część pensum można uzupełnić godzinami w świetlicy.

Nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze można przydzielić dodatkowe zajęcia i jest to przydzielenie godzin ponadwymiarowych – tak jak godzin świetlicy. Generalnie taki przydział odbywa się w drodze polecenia służbowego.

Czy dyrektor działa zgodnie z prawem?

Póki ma Pani zapewniony etat, dyrektor działa zgodnie z prawem i nie ma argumentów, aby rościć kwestie godzin języka angielskiego. Dopiero w sytuacji, gdy dyrektor chciałby Pani zmniejszyć etat, należałoby się zastanowić nad działaniem pracodawcy. Tak jak Pani wspominała, jeśli od września zostanie zatrudniony nowy nauczyciel angielskiego w ½ etatu, to w pierwszej kolejności nauczycielom zatrudnionym na część etatu można odbierać godziny. Odebranie godzin, o których Pani mówi, nie stanowi bowiem pogorszenia warunków Pani pracy.

Rekomendacje i praktyczne konsekwencje

Dyrektor szkoły może przydzielić nauczycielowi godziny zajęć niezależnie od jego zgody. Dopuszczalny bez zgody nauczyciela jest więc przydział zajęć w taki sposób, że nie wiąże się ze zmianą stanowiska nauczyciela. Wynika to z faktu, że rodzaj zajęć nie jest elementem stosunku pracy nauczyciela (w odróżnieniu od miejsca pracy czy stanowiska pracy) i może być dowolnie zmieniany.

Zapewne informacje o powierzonych Pani zajęciach zostaną ogłoszone na posiedzeniu rady pedagogicznej. Dyrektor szkoły powinien przedstawić na radzie propozycje w sprawach przydziału nauczycielom stałych prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Następnie są one przez radę opiniowane – opinia nie jest jednak wiążąca.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141