Przerwa w zatrudnieniu a ubezpieczenie po pracy za granicą

Zaliczenie pracy za granicą do stażu pracy w Polsce

Od 1 czerwca 2025 r. podstawą prawną zaliczania zagranicznego zatrudnienia do stażu pracy jest ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zastąpiła ona wcześniejszą ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na którą powoływały się starsze opracowania.

Zgodnie z art. 339 tej ustawy udokumentowane okresy zatrudnienia przebyte za granicą u pracodawcy zagranicznego są zaliczane do okresów pracy w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych. Oznacza to, że praca wykonywana np. we Włoszech może mieć znaczenie przy ustalaniu takich uprawnień jak wymiar urlopu, niektóre dodatki stażowe, odprawy lub inne świadczenia zależne od stażu pracy.

Nie chodzi jednak o każdą aktywność zarobkową w identycznym zakresie. Najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy za granicą istniał stosunek pracy albo jego odpowiednik i można go wykazać dokumentami. Jeżeli praca była wykonywana bez umowy, na podstawie niejasnej umowy cywilnoprawnej albo w ramach działalności gospodarczej, skutki mogą być inne i wymagają osobnej oceny.

Jeżeli zagraniczna praca była wykonywana bez formalnej umowy, trzeba osobno ocenić możliwość udowodnienia okresu pracy bez umowy.

Jak udokumentować okres pracy za granicą?

Pracownik powinien przedstawić dokumenty, które pozwalają pracodawcy ustalić okres zatrudnienia, rodzaj zatrudnienia i ewentualnie wymiar czasu pracy. Mogą to być w szczególności: umowa o pracę, świadectwo pracy albo jego zagraniczny odpowiednik, zaświadczenie od pracodawcy, dokument z instytucji ubezpieczeniowej, paski płacowe, dokumenty podatkowe lub inne urzędowe potwierdzenia zatrudnienia.

Obecnie dokumentacja pracownicza jest prowadzona na podstawie aktualnego rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej, a nie na podstawie uchylonego rozporządzenia z 1996 r. Pracodawca powinien ocenić przedłożone dokumenty pod kątem ich wiarygodności i przydatności do ustalenia uprawnień pracowniczych.

Przepisy nie wprowadzają jednego uniwersalnego formularza dla każdego przypadku zaliczania pracy za granicą. W praktyce warto przedłożyć dokumenty w języku polskim albo z tłumaczeniem przysięgłym, zwłaszcza gdy pracodawca ma na ich podstawie ustalać wymiar urlopu, dodatek stażowy lub inne świadczenia. Przy sporze z pracodawcą ciężar wykazania okresu zatrudnienia spoczywa w praktyce na osobie, która chce z tego okresu wywodzić swoje uprawnienia.

Przerwa w zatrudnieniu a prawo do świadczeń chorobowych

Trzeba odróżnić dwa rodzaje ochrony: ubezpieczenie zdrowotne, które daje prawo do leczenia finansowanego ze środków publicznych, oraz ubezpieczenie chorobowe, z którego wynikają świadczenia pieniężne w razie niezdolności do pracy, czyli wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy.

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo. Zgodnie z art. 4 ustawy zasiłkowej prawo do zasiłku chorobowego powstaje po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu wlicza się jednak poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

Dlatego 14-dniowa przerwa między zakończeniem pracy we Włoszech a rozpoczęciem pracy w Polsce co do zasady nie powinna pozbawić prawa do świadczeń chorobowych w nowej pracy, jeżeli poprzedni okres zatrudnienia i ubezpieczenia zostanie prawidłowo wykazany. W praktyce pracodawca lub ZUS mogą potrzebować dokumentów potwierdzających zagraniczne zatrudnienie i okres ubezpieczenia.

Jeżeli przerwa przekroczy 30 dni, zasadą jest ponowne oczekiwanie na prawo do świadczeń chorobowych. Są jednak wyjątki, m.in. przy co najmniej 10-letnim wcześniejszym okresie obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz w niektórych sytuacjach dotyczących absolwentów.

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy w nowej pracy

Za czas niezdolności do pracy wskutek choroby pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego na zasadach określonych w art. 92 Kodeksu pracy. Standardowo wynosi ono 80% wynagrodzenia i przysługuje przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, przez pierwsze 14 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym.

Po wykorzystaniu tego limitu pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli spełnia warunki z ustawy zasiłkowej. Wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca, a zasiłek chorobowy wypłaca ZUS albo płatnik zasiłków, zależnie od liczby ubezpieczonych u pracodawcy.

Jeżeli osoba rozpoczyna nową pracę w Polsce po 14-dniowej przerwie i zachoruje już w pierwszych dniach zatrudnienia, nie oznacza to automatycznie braku prawa do świadczenia. Poprzedni okres ubezpieczenia może zostać doliczony, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni i pracownik jest w stanie wykazać wcześniejsze okresy zatrudnienia oraz ubezpieczenia.

Ubezpieczenie zdrowotne w czasie przerwy

Ubezpieczenie zdrowotne nie jest tym samym co prawo do wynagrodzenia chorobowego. Po rozpoczęciu pracy w Polsce pracodawca zgłasza pracownika do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, więc prawo do świadczeń zdrowotnych powstaje z tytułu nowego zatrudnienia.

Problem może pojawić się w samej przerwie między jedną pracą a drugą. Jeżeli ustaje polski tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej zasadniczo trwa jeszcze 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Przy zakończeniu zatrudnienia za granicą trzeba natomiast sprawdzić zasady państwa, w którym dana osoba była ubezpieczona, oraz ewentualne dokumenty wynikające z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej.

Jeżeli w okresie przerwy nie ma pewności co do prawa do leczenia, praktycznym rozwiązaniem może być rejestracja jako osoba bezrobotna, zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny albo dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. Wybór zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej, zawodowej i miejsca zamieszkania.

Urlop wypoczynkowy i inne uprawnienia zależne od stażu

Krótka przerwa w zatrudnieniu nie pozbawia prawa do zaliczenia poprzednich okresów pracy do stażu urlopowego. Zgodnie z art. 154¹ § 1 Kodeksu pracy do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy.

Jeżeli zatem praca we Włoszech była zatrudnieniem u pracodawcy zagranicznego i zostanie udokumentowana, powinna zostać uwzględniona przy ustalaniu stażu pracy w Polsce. Może to mieć znaczenie nie tylko dla urlopu, ale też dla świadczeń lub dodatków uzależnionych od stażu, jeżeli wynikają one z przepisów, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego albo pragmatyki służbowej.

Okresy zatrudnienia mogą wpływać także na prawo do nagrody jubileuszowej oraz zaliczenie pracy w szczególnych warunkach do stażu.

Co warto zrobić przed powrotem do Polski?

Przed zakończeniem pracy za granicą najlepiej zebrać pełny komplet dokumentów potwierdzających zatrudnienie i ubezpieczenie. Po powrocie do Polski warto przekazać nowemu pracodawcy kopie dokumentów, a oryginały zachować. Jeżeli dokumenty są w języku obcym, tłumaczenie przysięgłe może przyspieszyć ustalenie uprawnień.

Jeżeli między pracami ma wystąpić przerwa, warto policzyć ją dokładnie od dnia ustania poprzedniego tytułu ubezpieczenia do dnia objęcia nowym ubezpieczeniem. Przy przerwie do 30 dni sytuacja jest zwykle bezpieczniejsza dla uprawnień chorobowych. Przy dłuższej przerwie trzeba sprawdzić, czy występuje któryś z ustawowych wyjątków.

FAQ

Podsumowanie

Przerwa w zatrudnieniu trwająca 14 dni zwykle nie powoduje utraty ciągłości potrzebnej do świadczeń chorobowych w nowej pracy, ponieważ ustawa zasiłkowa pozwala doliczyć poprzednie okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni. Warunkiem jest jednak prawidłowe udokumentowanie wcześniejszego zatrudnienia i ubezpieczenia.

Praca za granicą może być zaliczona do stażu pracy w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych. Osobno należy sprawdzić dostęp do świadczeń zdrowotnych w samej przerwie między pracami, szczególnie gdy wcześniejszy tytuł do ubezpieczenia wynikał z zatrudnienia w innym państwie UE.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia - Dz.U. 2025 poz. 620
3. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 2025 poz. 501
4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz.U. 2025 poz. 1461
5. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej - Dz.U. 2018 poz. 2369