Podwyższenie alimentów na dziecko – kiedy można żądać wyższej kwoty?

Masz podobny problem prawny?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu

Podwyższenie alimentów nie następuje automatycznie tylko dlatego, że dziecko jest starsze albo ceny wzrosły. Trzeba wykazać, że od czasu ostatniego ustalenia alimentów zmieniły się okoliczności istotne dla sprawy: potrzeby dziecka, koszty jego utrzymania, stan zdrowia, edukacja, a także możliwości finansowe rodziców.

W praktyce najczęściej chodzi o sytuacje, w których dotychczasowa kwota przestała pokrywać realny udział rodzica w kosztach utrzymania dziecka. Może to wynikać z rozpoczęcia szkoły, leczenia, rehabilitacji, dodatkowych zajęć, wzrostu kosztów mieszkania, inflacji, zmiany opieki nad dzieckiem albo z poprawy zarobków rodzica zobowiązanego.

Kiedy powstaje sprawa rodzinna: podwyższenie alimentów - kiedy można żądać większych alimentów na dziecko?

Sprawa o podwyższenie alimentów powstaje wtedy, gdy istnieje już wcześniejsze ustalenie alimentów, najczęściej w wyroku, ugodzie sądowej, ugodzie przed mediatorem zatwierdzonej przez sąd albo w innej wiążącej formie, a obecna kwota nie odpowiada już aktualnej sytuacji dziecka i rodziców.

Podstawą żądania jest zmiana stosunków. Nie chodzi o każdą drobną różnicę w wydatkach, ale o zmianę, która ma realny wpływ na zakres obowiązku alimentacyjnego. Sąd porównuje stan z chwili poprzedniego ustalenia alimentów ze stanem obecnym.

Zmiana stosunków może działać także w przeciwnym kierunku i uzasadniać obniżenie alimentów, jeżeli zmniejszyły się usprawiedliwione potrzeby dziecka albo możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica.

Typowe okoliczności uzasadniające pozew to między innymi:

• rozpoczęcie edukacji przedszkolnej, szkolnej albo studiów i związane z tym wydatki,
• choroba dziecka, terapia, rehabilitacja, leki, dieta lub opieka specjalistyczna,
• wzrost kosztów mieszkania, wyżywienia, transportu, odzieży i zajęć dodatkowych,
• zmiana zakresu osobistej opieki sprawowanej przez rodziców,
• zwiększenie dochodów albo możliwości zarobkowych rodzica zobowiązanego,
• utrata części dochodów przez rodzica, który na co dzień utrzymuje dziecko, jeżeli wpływa to na zaspokajanie potrzeb dziecka.

Nie ma jednego ustawowego terminu, po którego upływie można żądać podwyższenia alimentów. Czasem pozew jest zasadny po kilku miesiącach, jeżeli zmiana jest wyraźna, a czasem po kilku latach, gdy koszty utrzymania dziecka stopniowo wzrosły. Zwlekanie może jednak utrudnić dochodzenie wyrównania za wcześniejszy okres, dlatego warto zbierać rachunki i dokumenty na bieżąco.

Przy ocenie, czy podwyższenie jest zasadne, punktem odniesienia są ustalanie wysokości alimentów na dziecko. Zmiany kwoty można żądać także wtedy, gdy rodzice nie są po rozwodzie; odrębnie opisujemy alimenty bez rozwodu.

Co bierze pod uwagę sąd rodzinny?

Sąd rodzinny bada przede wszystkim dwie grupy okoliczności: usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do alimentów. Obie przesłanki są oceniane łącznie. Wysokie potrzeby dziecka trzeba jeszcze zestawić z tym, ile rodzic realnie może zarobić i jaką część kosztów powinien ponosić.

Usprawiedliwione potrzeby dziecka obejmują nie tylko jedzenie i ubrania. W zależności od wieku i sytuacji dziecka mogą obejmować także udział w kosztach mieszkania, media, leczenie, leki, wizyty prywatne, rehabilitację, zajęcia dodatkowe, wypoczynek, telefon, internet, transport, wyjazdy szkolne, pomoce naukowe i inne wydatki typowe dla danego wieku.

Możliwości zarobkowe rodzica to nie zawsze kwota, którą rodzic aktualnie wykazuje na koncie. Sąd może oceniać wykształcenie, doświadczenie zawodowe, stan zdrowia, rynek pracy, majątek, styl życia, historię zatrudnienia oraz to, czy rodzic celowo ogranicza dochody. Nie wystarczy więc samo twierdzenie, że rodzic zarabia mniej, jeżeli z okoliczności wynika, że mógłby zarabiać więcej.

Znaczenie ma również osobisty wkład rodzica, z którym dziecko mieszka. Codzienna opieka, organizacja leczenia, szkoły, zakupów, dojazdów i zajęć także jest formą wykonywania obowiązku alimentacyjnego. Dlatego drugi rodzic może zostać obciążony większym udziałem finansowym, jeżeli jego udział w opiece jest ograniczony.

Jakie dowody przygotować?

Najczęstszy błąd w sprawach o podwyższenie alimentów polega na wpisaniu w pozwie jednej ogólnej kwoty bez pokazania, z czego ona wynika. Sąd potrzebuje konkretów: jakie wydatki ponosisz, jak często, na jakiej podstawie i dlaczego są one potrzebne dziecku.

Dobrą praktyką jest przygotowanie tabeli miesięcznych kosztów dziecka. Warto rozdzielić koszty stałe, okresowe i jednorazowe. Do kosztów miesięcznych można doliczyć proporcjonalną część wydatków ponoszonych rzadziej, na przykład ubezpieczenia, wyprawki szkolnej, obozu, sprzętu sportowego albo większych wydatków medycznych.

Dokumenty, korespondencja i świadkowie

Do pozwu warto dołączyć dokumenty pokazujące zarówno aktualne potrzeby dziecka, jak i zmianę sytuacji od czasu poprzedniego rozstrzygnięcia. Najczęściej są to rachunki, faktury, umowy, zaświadczenia ze szkoły, opinie specjalistów, dokumentacja leczenia, potwierdzenia płatności za zajęcia dodatkowe, bilety, potwierdzenia przelewów oraz zestawienia kosztów utrzymania.

Pomocna może być także korespondencja z drugim rodzicem, zwłaszcza gdy wynika z niej odmowa udziału w kosztach leczenia, wyprawki, wyjazdu szkolnego albo innych konkretnych potrzeb dziecka. W niektórych sprawach znaczenie mają świadkowie, na przykład osoby pomagające w opiece, członkowie rodziny, nauczyciele lub osoby, które znają faktyczne zaangażowanie rodziców.

Jeżeli drugi rodzic przekazuje dziecku prezenty albo jednorazowe kwoty, nie zawsze oznacza to wykonanie obowiązku alimentacyjnego. W razie sporu warto odróżnić regularne alimenty od dobrowolnych świadczeń lub prezentów; szerzej omawia to artykuł darowizna czy alimenty dla dziecka? różnice.

Dobro dziecka i sytuacja rodziców

W centrum sprawy pozostaje dobro dziecka. Sąd nie ogranicza się do matematycznego podziału rachunków na pół. Ocenia, czy przedstawione potrzeby są uzasadnione wiekiem, zdrowiem, edukacją, dotychczasowym poziomem życia i indywidualną sytuacją dziecka.

Jednocześnie sąd bada sytuację obojga rodziców. Bierze pod uwagę dochody, koszty utrzymania, majątek, inne dzieci na utrzymaniu, stan zdrowia i faktyczny udział w wychowaniu. Nie oznacza to jednak, że rodzic zobowiązany może uchylać się od alimentów tylko dlatego, że ma kredyty, nowe zobowiązania albo dobrowolnie obniżył swoje dochody.

Spory między rodzicami dotyczące wspólnego mieszkania, nakładów albo nieruchomości nie powinny przesłaniać potrzeb dziecka. Jeżeli problem dotyczy przede wszystkim rozliczeń partnerów i nieruchomości, a nie samej kwoty alimentów, pomocny może być osobny tekst o sprawach typu dom w konkubinacie.

Jak złożyć wniosek albo pozew?

W sprawie o podwyższenie alimentów zasadniczym pismem jest pozew o podwyższenie alimentów. Wniosek najczęściej pojawia się jako wniosek o zabezpieczenie roszczenia na czas procesu albo jako wniosek dowodowy, na przykład o zobowiązanie drugiego rodzica do przedstawienia dokumentów.

Pozew składa się do sądu rejonowego, zwykle do wydziału rodzinnego i nieletnich. Można wybrać sąd właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka albo sąd właściwy dla pozwanego rodzica. Powodem jest dziecko, a jeżeli jest małoletnie, działa przez przedstawiciela ustawowego, najczęściej rodzica, z którym mieszka. Pozwanym jest rodzic, od którego żąda się wyższych alimentów.

W pozwie należy wskazać:

• sąd, strony, adresy i numery PESEL, jeżeli są znane i wymagane,
• dotychczasową podstawę alimentów, na przykład sygnaturę wyroku albo datę ugody,
• obecną kwotę alimentów i nową żądaną kwotę,
• datę, od której alimenty mają być podwyższone,
• uzasadnienie pokazujące zmianę stosunków,
• wnioski dowodowe, w tym dokumenty, świadków i ewentualne zobowiązanie pozwanego do przedstawienia danych o dochodach,
• wniosek o zabezpieczenie, jeżeli wyższa kwota jest potrzebna już w toku sprawy.

Osoba dochodząca roszczeń alimentacyjnych korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w tym zakresie, dlatego w typowej sprawie o podwyższenie alimentów na dziecko nie uiszcza się opłaty od pozwu. Trzeba jednak pamiętać, że przegranie sprawy może wiązać się z rozliczeniem kosztów procesu, zwłaszcza kosztów zastępstwa procesowego drugiej strony, jeżeli sąd uzna żądanie za niezasadne w całości lub w części.

W pozwie można żądać podwyższenia alimentów od daty wniesienia pozwu albo od wcześniejszej daty, jeżeli istnieją podstawy i dowody, że potrzeby dziecka wzrosły wcześniej. Roszczenia alimentacyjne mają jednak własne zasady przedawnienia; szerzej omawia je artykuł przedawnienie alimentów.

Zabezpieczenie na czas sprawy

Sprawa o podwyższenie alimentów może trwać kilka miesięcy, a potrzeby dziecka istnieją od razu. Dlatego w pozwie albo w osobnym piśmie można złożyć wniosek o zabezpieczenie. Chodzi o tymczasowe zobowiązanie rodzica do płacenia określonej kwoty do czasu prawomocnego zakończenia sprawy.

W sprawach alimentacyjnych zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu rodzica do zapłaty jednorazowo albo okresowo określonej kwoty. Co do zasady należy uprawdopodobnić istnienie roszczenia, czyli pokazać, że wyższe alimenty są potrzebne i mają podstawę w aktualnej sytuacji dziecka oraz rodziców.

We wniosku o zabezpieczenie warto wskazać:

• konkretną kwotę zabezpieczenia miesięcznego,
• dzień miesiąca, do którego ma być płatna,
• numer rachunku do płatności,
• krótkie uzasadnienie pilności, na przykład leczenie, szkoła, najem, dojazdy albo wysokie koszty stałe,
• dokumenty pokazujące aktualne wydatki i dotychczasową niewystarczającą kwotę alimentów.

Postanowienie o zabezpieczeniu nie przesądza jeszcze wyniku całego procesu. Może jednak praktycznie zabezpieczyć bieżące potrzeby dziecka, zanim zapadnie wyrok. Jeżeli rodzic nie wykonuje zabezpieczenia, można rozważyć egzekucję komorniczą na podstawie tytułu zabezpieczenia.

FAQ

Czy można podwyższyć alimenty bez rozwodu?

Tak. Alimenty na dziecko nie zależą od tego, czy rodzice są po rozwodzie. Obowiązek alimentacyjny wynika z relacji rodzic-dziecko, dlatego sprawa może dotyczyć także rodziców żyjących osobno bez rozwodu, w separacji faktycznej albo nigdy niebędących małżeństwem.

Czy sam wzrost cen wystarczy do podwyższenia alimentów?

Sam ogólny wzrost cen może być argumentem, ale zwykle nie powinien być jedyną podstawą pozwu. Najlepiej pokazać, jak wzrost kosztów przełożył się na konkretne wydatki dziecka: jedzenie, mieszkanie, szkołę, leczenie, transport i inne potrzeby.

Od kiedy sąd może podwyższyć alimenty?

Sąd może podwyższyć alimenty od daty wskazanej w pozwie, jeżeli żądanie jest uzasadnione. W praktyce często żąda się podwyższenia od dnia wniesienia pozwu, ale w niektórych sprawach można próbować wykazać wcześniejszą datę powstania zwiększonych potrzeb dziecka.

Czy pełnoletnie dziecko samo składa pozew?

Tak, co do zasady pełnoletnie dziecko działa samodzielnie jako powód. Rodzic może mu pomagać organizacyjnie, ale nie występuje już automatycznie jako przedstawiciel ustawowy, tak jak przy dziecku małoletnim.

Czy trzeba mieć faktury na każdy wydatek?

Nie zawsze, ale im lepiej udokumentowane koszty, tym łatwiej przekonać sąd. Przy wydatkach stałych warto mieć rachunki, potwierdzenia przelewów, umowy i zaświadczenia. Przy kosztach typowych, takich jak jedzenie czy środki higieny, pomocne może być rozsądne miesięczne zestawienie.

Czy sąd uwzględni kredyty rodzica zobowiązanego?

Sąd może wziąć pod uwagę realną sytuację finansową rodzica, ale prywatne zobowiązania nie mają automatycznie pierwszeństwa przed potrzebami dziecka. Szczególnie ostrożnie oceniane są kredyty i wydatki, które rodzic zaciągnął dobrowolnie, wiedząc o obowiązku alimentacyjnym.

Czy można żądać podwyższenia alimentów, gdy drugi rodzic stracił pracę?

To zależy od przyczyn utraty pracy, kwalifikacji, zdrowia, majątku i realnych możliwości zarobkowych rodzica. Jeżeli utrata pracy jest przejściowa albo rodzic celowo nie wykorzystuje swoich możliwości, sąd nie musi ograniczać się do jego aktualnych dochodów.

Podsumowanie

Podwyższenie alimentów jest możliwe wtedy, gdy po wcześniejszym ustaleniu alimentów nastąpiła istotna zmiana sytuacji dziecka lub rodziców. Najważniejsze jest pokazanie konkretnych wydatków, porównanie ich z poprzednim stanem oraz wykazanie, że żądana kwota odpowiada potrzebom dziecka i możliwościom rodzica zobowiązanego.

Przed złożeniem pozwu warto przygotować zestawienie kosztów, zebrać dokumenty i rozważyć wniosek o zabezpieczenie. Dobrze napisany pozew powinien prowadzić sąd przez fakty, liczby i dowody, a nie opierać się wyłącznie na ogólnym twierdzeniu, że dotychczasowe alimenty są za niskie.

Źródła

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 133, art. 135, art. 137 i art. 138.
• Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 27, art. 32 i art. 753.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności przepisy dotyczące zwolnienia strony dochodzącej roszczeń alimentacyjnych od kosztów sądowych.