Czy komornik może przejąć nieruchomość po zmarłym dłużniku?

• 2025-08-19
• Autor: Tomasz Krupiński

Jak mam postąpić, jeśli wierzyciel wniósł pismo do komornika o przejęcie nieruchomości po śmierci dłużnika, a sąd dokonał przybicia? Otrzymałam właśnie wiadomość, że dłużnik alimentacyjny nie żyje od 3 lat, a nieruchomość jest teraz moją własnością, mimo to sąd przyznał ją wierzycielowi. Ów wierzyciel nie poinformował komornika o śmierci dłużnika i prawomocny wyrok o przejęciu nieruchomości przedstawił do wpisu w księgach wieczystych. Co mam robić?

Śmierć dłużnika w trakcie postępowania egzekucyjnegoŚmierć strony w postępowaniu egzekucyjnym

Otóż kwestię śmierci strony w postępowaniu egzekucyjnym regulują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.). Zgodnie bowiem z treścią art. 819 K.p.c.:

„§ 1. Organ egzekucyjny zawiesza postępowanie z urzędu również w razie śmierci wierzyciela lub dłużnika. Postępowanie podejmuje się z udziałem spadkobierców zmarłego.

§ 2. Jeżeli spadkobiercy dłużnika nie objęli spadku albo nie są znani, a nie ma kuratora spadku, sąd na wniosek wierzyciela ustanowi dla nich kuratora.”

Śmierć dłużnika po wszczęciu egzekucji

Natomiast w razie śmierci dłużnika po wszczęciu egzekucji ustawa nie wymaga nadania klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercy dłużnika. W takim wypadku zawieszone postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny podejmuje z udziałem spadkobierców dłużnika, po wykazaniu tego przymiotu wskazanej przez wierzyciela osoby prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia przez nią spadku po dłużniku (por. postanowienie SN z dnia 2 lipca 1975 r., I CZ 98/75, OSNCP 1976, nr 6, poz. 14).

Bezczynność wierzyciela w ustaleniu spadkobierców dłużnika

Bezczynność wierzyciela w ustaleniu spadkobierców dłużnika albo wystąpieniu do sądu o ustanowienie dla nich kuratora, jeżeli nie są znani i nie ma kuratora spadku, powoduje umorzenie postępowania z mocy samego prawa.

Podstawą podjęcia zawieszonego postępowania może być:

1. wniosek spadkobierców, którzy powinni dołączyć do wniosku postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
2. wniosek przeciwnika zmarłej strony – uzasadniony wskazaniem sygnatury akt sprawy spadkowej, zakończonej prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym dłużniku lub wierzycielu, co raczej będzie wyjątkową sytuacją; przeciwnik zmarłej strony jako osoba zainteresowana w rozumieniu art. 1025 § 1 K.c. jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzanie nabycia spadku,
3. wniosek wykonawcy testamentu, który powinien przedstawić organowi egzekucyjnemu zaświadczenie wydane przez sąd spadku na podstawie art. 665,
4. wniosek kuratora spadku, który powinien dołączyć do wniosku postanowienie sądu spadku wydane na podstawie art. 666,
5. wniosek kuratora ustanowionego dla spadkobierców dłużnika, którzy nie objęli spadku lub są nieznani; kurator taki ustanawiany jest przez sąd egzekucyjny wyłącznie na wniosek wierzyciela w trybie art. 819 § 2 na czas toczącego się postępowania egzekucyjnego w konkretnej sprawie; brak jest podstaw do ustanowienia kuratora w trybie art. 819 § 2, jeżeli wierzyciel może (spadkobiercy są znani) w trybie art. 1025 § 1 k.c. wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku.

Tak więc konieczne jest złożenie pisma o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Aby zaś określić precyzyjnie, jakie są możliwości działania, konieczna byłaby analiza całości dokumentacji. Nie podała Pani również, czy jest spadkobiercą zmarłego dłużnika alimentacyjnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 1975 r.,sygn. akt I CZ 98/75