Ograniczenie władzy rodzicielskiej kiedy sąd może ograniczyć prawa rodzica

Masz podobny problem prawny?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu

Władza rodzicielska obejmuje przede wszystkim obowiązek i prawo rodziców do pieczy nad dzieckiem, wychowania go, reprezentowania oraz zarządzania jego majątkiem. Rodzic nie wykonuje jej dla siebie, lecz dla dziecka. Dlatego sąd rodzinny ocenia nie to, kto wygrał spór między dorosłymi, ale jakie rozwiązanie najlepiej chroni dziecko.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może pojawić się po rozstaniu, w trakcie rozwodu, po rozwodzie, w nieformalnym związku, a także wtedy, gdy rodzice nadal formalnie są razem, ale zachowanie jednego z nich zagraża dziecku. Ogólne zasady wykonywania praw i obowiązków wobec dziecka szerzej omawia osobny artykuł: władza rodzicielska.

Kiedy powstaje sprawa rodzinna: ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Sprawa o ograniczenie władzy rodzicielskiej powstaje wtedy, gdy trzeba sądownie uregulować sposób podejmowania decyzji o dziecku albo gdy dobro dziecka jest zagrożone. Nie zawsze chodzi o sytuacje skrajne. Czasem wystarczy trwały brak współpracy rodziców, który uniemożliwia leczenie, edukację, wyrobienie dokumentów, ustalenie miejsca pobytu albo stabilne kontakty z dzieckiem.

Jeżeli samo ograniczenie nie chroni dziecka, sąd może rozważyć dalej idące pozbawienie władzy rodzicielskiej.

Najczęściej spotykane sytuacje to:

• rodzice żyją osobno i nie potrafią uzgodnić istotnych spraw dziecka,
• jeden rodzic faktycznie sprawuje codzienną pieczę, a drugi blokuje leczenie, szkołę, wyjazd albo dokumenty,
• dziecko jest wciągane w konflikt dorosłych, przesłuchiwane, nastawiane przeciwko drugiemu rodzicowi albo używane jako narzędzie nacisku,
• rodzic nadużywa alkoholu, stosuje przemoc, zaniedbuje dziecko albo nie zapewnia mu bezpieczeństwa,
• rodzic nie interesuje się dzieckiem, ale formalnie ma pełnię praw, co utrudnia załatwianie bieżących spraw,
• konieczne jest ustalenie, kto decyduje o leczeniu, szkole, miejscu pobytu, paszporcie, terapii albo zajęciach dziecka.

W praktyce najważniejsze są dwa przepisy: art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Art. 107 KRO dotyczy sytuacji, gdy oboje rodzice mają władzę rodzicielską, ale żyją w rozłączeniu. Nie chodzi wyłącznie o rozwiedzionych małżonków. Przepis może mieć znaczenie także wtedy, gdy rodzice nigdy nie byli małżeństwem, ale oboje mają władzę rodzicielską i nie mieszkają razem.

Art. 109 KRO ma inny punkt ciężkości. Stosuje się go wtedy, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Sąd może wtedy wydać odpowiednie zarządzenia opiekuńcze, np. zobowiązać rodziców do określonego postępowania, skierować rodzinę do specjalisty, ustanowić nadzór kuratora albo ograniczyć konkretne czynności rodziców.

Jeżeli rodzice nie są małżeństwem, sam brak ślubu nie pogarsza sytuacji dziecka ani nie odbiera rodzicowi praw. Decydujące jest to, czy rodzic ma władzę rodzicielską i jak ją wykonuje. Wątek majątkowy, taki jak dom w konkubinacie, może być tłem konfliktu, ale nie powinien zastępować argumentów dotyczących dobra dziecka.

Co bierze pod uwagę sąd rodzinny?

Sąd rodzinny kieruje się dobrem dziecka. To pojęcie nie oznacza wygody jednego z rodziców ani prostego wyboru, który rodzic ma rację w konflikcie. Dobro dziecka to bezpieczeństwo, stabilność, zdrowie, rozwój, więzi rodzinne, edukacja, ochrona przed przemocą i możliwość wychowywania się w warunkach możliwie spokojnych oraz przewidywalnych.

Sąd może brać pod uwagę m.in.:

• kto dotychczas faktycznie opiekował się dzieckiem i załatwiał jego codzienne sprawy,
• jak wygląda więź dziecka z każdym z rodziców,
• czy rodzice potrafią współpracować w ważnych sprawach dziecka,
• czy jeden z rodziców blokuje leczenie, szkołę, terapię, dokumenty albo wyjazdy,
• czy występuje przemoc, uzależnienie, zaniedbanie, silna manipulacja albo izolowanie dziecka od drugiego rodzica,
• czy dziecko ma zapewnioną stabilność miejsca pobytu, nauki, leczenia i codziennego rytmu,
• czy ograniczenie władzy rodzicielskiej będzie środkiem proporcjonalnym, czyli nie dalej idącym niż wymaga sytuacja.

Konflikty mieszkaniowe i majątkowe trzeba oddzielić od sprawy dziecka. Spór o mieszkanie TBS po rozwodzie albo kupno mieszkania przed ślubem może wpływać na warunki życia rodziny, ale sam w sobie nie jest jeszcze podstawą do ograniczenia władzy rodzicielskiej. Dla sądu ważne jest to, czy spór realnie szkodzi dziecku.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej trzeba też odróżnić od pozbawienia władzy rodzicielskiej. Ograniczenie zawęża sposób wykonywania praw i obowiązków rodzica. Pozbawienie jest dalej idące i dotyczy sytuacji, gdy władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody, rodzic nadużywa władzy albo rażąco zaniedbuje obowiązki wobec dziecka.

Sąd może również uwzględnić głos dziecka. Nie chodzi o przerzucanie na dziecko odpowiedzialności za decyzję. W sprawach dotyczących osoby dziecka sąd może je wysłuchać, jeżeli pozwala na to jego rozwój, stan zdrowia i dojrzałość. W postępowaniu opiekuńczym znaczenie ma zwłaszcza art. 576 § 2 KPC, a w sprawach dotyczących osoby małoletniego także art. 216¹ KPC. Wysłuchanie dziecka nie jest klasycznym przesłuchaniem strony i powinno odbywać się w sposób chroniący dziecko przed presją.

Jakie dowody przygotować?

W sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej najważniejsze są dowody pokazujące konkretne zdarzenia i ich wpływ na dziecko. Sąd nie powinien opierać się wyłącznie na ogólnych zarzutach typu drugi rodzic jest nieodpowiedzialny albo nie nadaje się do opieki. Trzeba wskazać fakty, daty, skutki i proponowane rozwiązanie.

Przykład: jeżeli problem dotyczy leczenia, trzeba pokazać dokumentację medyczną, zalecenia lekarza i korespondencję potwierdzającą odmowę zgody albo ignorowanie zaleceń. Jeżeli chodzi o szkołę, przydatne będą informacje od wychowawcy, e-maile, opinie poradni, frekwencja, dokumenty dotyczące trudności dziecka i dowody na brak współpracy rodzica.

Dokumenty, korespondencja i świadkowie

Przydatne mogą być w szczególności:

• wiadomości SMS, e-maile i komunikatory pokazujące odmowę współpracy, groźby, manipulacje albo blokowanie decyzji dotyczących dziecka,
• dokumentacja medyczna dziecka, zalecenia lekarzy, informacje o nierealizowaniu leczenia lub terapii,
• opinie i informacje ze szkoły, przedszkola, poradni psychologiczno-pedagogicznej, psychologa albo terapeuty,
• notatki z interwencji policji, dokumenty z procedury Niebieskiej Karty, pisma z ośrodka pomocy społecznej,
• wcześniejsze orzeczenia sądu dotyczące dziecka, kontaktów, alimentów, miejsca pobytu albo władzy rodzicielskiej,
• potwierdzenia odbioru pism, wezwania, harmonogramy kontaktów, dokumenty ze szkoły i placówek medycznych,
• zeznania świadków, np. członków rodziny, sąsiadów, nauczycieli, opiekunów albo osób, które widziały konkretne zdarzenia.

Dowody powinny być legalnie pozyskane i związane ze sprawą. Nie warto składać kilkudziesięciu przypadkowych zrzutów ekranu, jeżeli nie pokazują konkretnego problemu. Lepszy jest uporządkowany materiał: data, zdarzenie, dowód, wpływ na dziecko i żądanie do sądu.

Dobro dziecka i sytuacja rodziców

Sąd często bada cały obraz funkcjonowania dziecka: kto chodzi z nim do lekarza, kto kontaktuje się ze szkołą, kto organizuje zajęcia, kto reaguje na problemy i kto rzeczywiście zapewnia dziecku bezpieczeństwo. Nie oznacza to, że rodzic pracujący zawodowo, mieszkający dalej albo mający mniejsze dochody automatycznie ma gorszą pozycję.

Znaczenie ma realne wykonywanie obowiązków. Rodzic może mieszkać osobno i nadal aktywnie uczestniczyć w życiu dziecka. Może też mieszkać z dzieckiem, ale narażać je na chaos, przemoc, zaniedbanie albo silny konflikt lojalnościowy. Sąd ocenia zachowania, a nie deklaracje.

Opinia psychologa, OZSS i wysłuchanie dziecka

Jeżeli sprawa wymaga wiadomości specjalnych, sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego psychologa, pedagoga, psychiatry albo opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. Taka opinia bywa potrzebna zwłaszcza wtedy, gdy trzeba ocenić więzi dziecka z rodzicami, kompetencje wychowawcze, ryzyko manipulacji, wpływ konfliktu na dziecko albo zasadność określonego modelu opieki.

Prywatna opinia psychologa może być pomocna jako dokument i sygnał problemu, ale nie zastępuje opinii biegłych powołanych przez sąd. Sąd ocenia ją razem z innymi dowodami. Warto też pamiętać, że dziecko nie powinno być wielokrotnie prowadzone do specjalistów tylko po to, aby uzyskać korzystny dokument procesowy. Nadmierne angażowanie dziecka w spór może zostać ocenione negatywnie.

Jeżeli dziecko chce rozmawiać z sądem, rodzic może wskazać to we wniosku i wyjaśnić, dlaczego wysłuchanie jest potrzebne. Ostatecznie decyduje sąd, biorąc pod uwagę wiek, dojrzałość, stan zdrowia dziecka i ryzyko obciążenia go konfliktem. Wysłuchanie powinno służyć poznaniu rozsądnych życzeń dziecka, a nie temu, aby dziecko wybierało rodzica.

W sporach o paszport lub zgodę na wyjazd dziecka opinia specjalistów może pomóc sądowi ocenić wpływ planowanej podróży albo zmiany miejsca pobytu na dobro małoletniego.

Jak złożyć wniosek albo pozew?

Jeżeli sprawa dotyczy samodzielnego postępowania opiekuńczego, składa się wniosek do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich. Co do zasady właściwy jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka, a gdy nie można go ustalić, sąd miejsca pobytu dziecka.

Jeżeli kwestia władzy rodzicielskiej pojawia się w rozwodzie albo separacji, odpowiednie żądania można zawrzeć w pozwie, odpowiedzi na pozew albo dalszym piśmie procesowym. W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem. Po prawomocnym rozwodzie zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia co do zasady wymaga osobnego wniosku do sądu rodzinnego.

Wniosek powinien zawierać:

• oznaczenie sądu, rodziców, uczestników postępowania i dziecka, którego sprawa dotyczy,
• dokładne żądanie, np. powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu rodzicowi i ograniczenie władzy drugiego do określonych obowiązków oraz uprawnień,
• uzasadnienie, czyli opis sytuacji rodzinnej, problemów i wpływu tych problemów na dziecko,
• wnioski dowodowe, np. dokumenty, świadków, wywiad kuratora, opinię OZSS, informacje ze szkoły albo dokumentację medyczną,
• ewentualny wniosek o zabezpieczenie, jeżeli dziecko wymaga pilnego uregulowania sytuacji,
• załączniki, odpis pisma dla drugiego rodzica i potwierdzenie opłaty, jeżeli jest wymagana.

Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej powinien być precyzyjny. Zamiast pisać wyłącznie wnoszę o ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca, lepiej wskazać, na czym ograniczenie ma polegać. Może chodzić np. o samodzielne decydowanie przez matkę o leczeniu i szkole, pozostawienie ojcu prawa do informacji, ustalenie nadzoru kuratora albo zakaz podejmowania określonych czynności bez zgody sądu.

W sprawach rodzinnych często pojawiają się równolegle alimenty, miejsce pobytu dziecka i kontakty. Samo ograniczenie władzy rodzicielskiej nie zastępuje rozstrzygnięcia o kosztach utrzymania dziecka. Jeżeli rodzice nadal są małżeństwem, ale żyją osobno, osobny problem praktyczny może stanowić temat alimenty bez rozwodu.

Koszty sądowe i zwrot kosztów

Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej w postępowaniu nieprocesowym zwykle podlega opłacie stałej 100 zł, chyba że konkretny tryb sprawy lub zwolnienie od kosztów prowadzi do innego rozliczenia. Jeżeli osoba nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zwrot kosztów nie jest automatyczny. W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Sąd może jednak rozliczyć koszty inaczej, zwłaszcza gdy interesy uczestników są sprzeczne albo zachowanie jednego z nich niepotrzebnie zwiększyło koszty. W piśmie można więc zawrzeć wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów, ale trzeba liczyć się z tym, że sąd oceni to według realiów konkretnej sprawy.

Co dzieje się po wydaniu postanowienia?

Po wydaniu postanowienia sądu trzeba sprawdzić, czy jest ono prawomocne, od kiedy obowiązuje i czy podlega natychmiastowemu wykonaniu. W sprawach zabezpieczenia rozstrzygnięcie może działać jeszcze przed zakończeniem całej sprawy. W orzeczeniu końcowym sąd określa natomiast docelowy sposób wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jeżeli rodzic nie zgadza się z postanowieniem kończącym sprawę, powinien pilnować terminów do zaskarżenia. W praktyce pierwszym krokiem jest zwykle wniosek o uzasadnienie, składany w krótkim terminie od ogłoszenia albo doręczenia orzeczenia. Następnie, po doręczeniu postanowienia z uzasadnieniem, można wnieść apelację w ustawowym terminie. W przypadku niektórych postanowień w toku sprawy, zwłaszcza zabezpieczenia, właściwym środkiem może być zażalenie.

Jeżeli drugi rodzic nie wykonuje postanowienia, trzeba dokumentować naruszenia. W zależności od treści orzeczenia możliwe są dalsze wnioski do sądu, zawiadomienie kuratora, wniosek o zmianę rozstrzygnięcia, a w sprawach kontaktów także instrumenty służące przymuszeniu do wykonywania kontaktów. Nie warto odpowiadać samowolą na samowolę, bo może to pogorszyć ocenę własnej postawy procesowej.

Zabezpieczenie na czas sprawy

Zabezpieczenie na czas sprawy to tymczasowe rozstrzygnięcie sądu wydawane przed zakończeniem postępowania. Ma chronić dziecko do czasu ostatecznego orzeczenia. Jest szczególnie ważne wtedy, gdy czekanie kilka miesięcy mogłoby pogłębić konflikt, zagrozić dziecku albo uniemożliwić leczenie, naukę czy stabilny pobyt.

Wniosek o zabezpieczenie może dotyczyć m.in.:

• miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców,
• tymczasowego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej,
• zakresu decyzji, które jeden rodzic może podejmować samodzielnie,
• kontaktów z dzieckiem i sposobu ich wykonywania,
• zakazu zabierania dziecka bez zgody drugiego rodzica albo sądu,
• zgody na pilne leczenie, terapię, szkołę, dokumenty albo wyjazd,
• nadzoru kuratora albo innych środków ochronnych, jeżeli sytuacja tego wymaga.

W zabezpieczeniu trzeba wskazać, czego rodzic żąda na czas sprawy i dlaczego nie można czekać do końcowego rozstrzygnięcia. Dobrze jest opisać konkretne ryzyko: nagłe zabranie dziecka, brak zgody na leczenie, nierealizowanie obowiązku szkolnego, przemoc, uzależnienie, utrudnianie kontaktu ze specjalistami albo silne wciąganie dziecka w konflikt.

Rola kuratora przy ograniczeniu władzy rodzicielskiej

Nadzór kuratora jest jednym z częstych środków stosowanych na podstawie art. 109 KRO. Kurator nie przejmuje roli rodzica i nie rozstrzyga samodzielnie sporów między rodzicami. Jego zadaniem jest obserwowanie sytuacji dziecka i rodziny, kontrolowanie wykonywania zarządzeń sądu, rozmowy z rodzicami, wizyty w miejscu pobytu dziecka oraz przekazywanie sądowi informacji o tym, co dzieje się w rodzinie.

Kurator może sporządzać wywiady i sprawozdania dla sądu. Takie dokumenty mają znaczenie, bo pokazują, czy rodzic wykonuje zalecenia, czy dziecko ma zapewnione właściwe warunki, czy konflikty się zmniejszają i czy potrzebna jest dalsza ingerencja sądu. Rodzic objęty nadzorem powinien współpracować z kuratorem, odbierać korespondencję, umożliwiać kontakt i wykonywać zalecenia wynikające z orzeczenia.

Nadzór kuratora nie musi oznaczać, że rodzic definitywnie przegrał sprawę. Czasem jest to środek kontrolny i pomocowy, który ma ustabilizować sytuację. Jeżeli jednak kurator informuje sąd o dalszych zaniedbaniach, przemocy, niewykonywaniu zaleceń albo braku współpracy, może to uzasadniać dalej idące rozstrzygnięcia.

W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa dziecka nie należy ograniczać się do pisma do sądu. Równolegle trzeba rozważyć kontakt z policją, ośrodkiem pomocy społecznej, szkołą, lekarzem albo inną instytucją, która może natychmiast zareagować. Sąd rodzinny może też wszcząć postępowanie z urzędu, jeżeli otrzyma informację, że dobro dziecka jest zagrożone.

FAQ

Czym jest dobro dziecka w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Dobro dziecka to bezpieczeństwo, zdrowie, rozwój, stabilność, więzi rodzinne, edukacja i ochrona przed konfliktem dorosłych. Sąd bada, jakie rozwiązanie najlepiej zabezpiecza realne potrzeby dziecka, a nie które z rodziców lepiej przedstawia własne racje.

Co oznacza ograniczenie władzy rodzicielskiej z art. 107 KRO?

Art. 107 KRO dotyczy rodziców żyjących w rozłączeniu. Sąd może określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów, a gdy brak zgodnego porozumienia, może powierzyć wykonywanie władzy jednemu rodzicowi i ograniczyć władzę drugiego do określonych obowiązków oraz uprawnień.

Ograniczenie należy odróżnić od zawieszenia i przywrócenia władzy rodzicielskiej, które stosuje się przy przemijającej przeszkodzie w jej wykonywaniu.

Co oznacza ograniczenie władzy rodzicielskiej z art. 109 KRO?

Art. 109 KRO stosuje się wtedy, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Sąd może wydać zarządzenia opiekuńcze, np. ustanowić nadzór kuratora, zobowiązać rodziców do pracy z rodziną, skierować do specjalisty albo określić czynności wymagające zgody sądu.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej oznacza zakaz kontaktów z dzieckiem?

Nie. Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem to odrębne kwestie. Rodzic może mieć ograniczoną władzę rodzicielską, ale nadal mieć ustalone kontakty. Jeżeli kontakty zagrażają dziecku, trzeba osobno żądać ich odpowiedniego uregulowania albo zabezpieczenia.

Czy sąd może ograniczyć władzę rodzicielską tylko jednemu rodzicowi?

Tak. Sąd może ograniczyć władzę jednego rodzica, obojga rodziców albo określić różny zakres praw i obowiązków każdego z nich. Rozstrzygnięcie powinno być dopasowane do potrzeb dziecka i konkretnej sytuacji rodzinnej.

Czy brak małżeństwa rodziców ma znaczenie?

Sam brak małżeństwa nie przesądza o władzy rodzicielskiej. Jeżeli oboje rodzice mają władzę rodzicielską i żyją osobno, sąd może stosować rozwiązania dotyczące rodziców żyjących w rozłączeniu. Ważne jest to, jak rodzice wykonują obowiązki wobec dziecka.

Kiedy sąd ustanawia nadzór kuratora?

Nadzór kuratora może zostać ustanowiony, gdy sąd chce kontrolować wykonywanie władzy rodzicielskiej i sytuację dziecka. Kurator odwiedza rodzinę, rozmawia z rodzicami, obserwuje warunki i składa sądowi sprawozdania. Nie zastępuje rodzica i nie zmienia samodzielnie orzeczenia sądu.

Czy prywatna opinia psychologa wystarczy w sądzie?

Prywatna opinia psychologa może być pomocna, ale zwykle nie zastępuje opinii biegłego albo OZSS powołanych przez sąd. Sąd ocenia taki dokument razem z innymi dowodami i może dopuścić własną opinię specjalistyczną, jeżeli wymaga tego sprawa.

Czy dziecko może samo powiedzieć sądowi, z kim chce mieszkać?

Dziecko może zostać wysłuchane, jeżeli jego rozwój, stan zdrowia i dojrzałość na to pozwalają. Sąd może uwzględnić rozsądne życzenia dziecka, ale nie przerzuca na nie odpowiedzialności za decyzję. Wysłuchanie nie oznacza, że dziecko samo wybiera rodzica.

Ile kosztuje wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Wniosek w postępowaniu nieprocesowym zwykle podlega opłacie stałej 100 zł, chyba że przepis szczególny albo zwolnienie od kosztów prowadzi do innego rozliczenia. Mogą pojawić się także wydatki na opinie, kuratora, pełnomocnika albo odpisy dokumentów.

Czy można żądać zwrotu kosztów od drugiego rodzica?

Można złożyć taki wniosek, ale zwrot kosztów nie jest automatyczny. W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest ponoszenie kosztów przez każdego uczestnika we własnym zakresie, a sąd może rozliczyć je inaczej, jeżeli uzasadnia to charakter sprawy i sprzeczność interesów.

Co to jest zabezpieczenie na czas sprawy?

Zabezpieczenie to tymczasowe postanowienie sądu obowiązujące w trakcie postępowania. Może dotyczyć np. miejsca pobytu dziecka, kontaktów, szkoły, leczenia, dokumentów albo zakazu zabierania dziecka. Składa się je wtedy, gdy sprawa wymaga szybkiej ochrony.

Czy od postanowienia o ograniczeniu władzy rodzicielskiej można się odwołać?

Tak, co do zasady od postanowienia kończącego sprawę można wnieść apelację. Trzeba pilnować terminów, w szczególności terminu na wniosek o uzasadnienie i terminu na apelację po doręczeniu orzeczenia z uzasadnieniem. Na niektóre postanowienia zabezpieczające może przysługiwać zażalenie.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej można później zmienić?

Tak. Jeżeli zmienią się okoliczności, można złożyć wniosek o zmianę wcześniejszego postanowienia. Przykładem może być trwała poprawa sytuacji rodzica, ukończenie terapii, ustabilizowanie kontaktów albo przeciwnie: nowe zdarzenia zagrażające dziecku.

Podsumowanie

Ograniczenie władzy rodzicielskiej jest środkiem ochrony dziecka. Najczęściej opiera się na art. 107 KRO, gdy rodzice żyją w rozłączeniu, albo na art. 109 KRO, gdy dobro dziecka jest zagrożone. Sąd może ograniczyć zakres decyzji rodzica, ustanowić nadzór kuratora, zobowiązać rodzinę do określonych działań albo wydać tymczasowe zabezpieczenie.

Przed złożeniem wniosku warto ustalić, czego dokładnie się żąda, zebrać dowody, przygotować chronologię zdarzeń i oddzielić sprawy dziecka od sporów majątkowych oraz emocjonalnych. Po wydaniu postanowienia trzeba pilnować terminów do uzasadnienia, apelacji albo zażalenia oraz dokumentować sposób wykonywania orzeczenia.

Źródła

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 92, art. 95, art. 97, art. 106, art. 107, art. 109, art. 110 i art. 111.
• Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 216¹, art. 568, art. 569 i art. 576.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności przepisy o opłatach w postępowaniu nieprocesowym i sprawach rodzinnych.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 października 2024 r. w sprawie sposobu przygotowania i przeprowadzenia wysłuchania dziecka oraz warunków, jakim mają odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadzania takich wysłuchań.