.jpg)
- Dochody fundacji rodzinnej z działalności mieszczącej się w katalogu z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej są co do zasady objęte zwolnieniem z CIT do czasu wystąpienia zdarzenia opodatkowanego, ale ustawa przewiduje istotne wyjątki.
- Fundacja płaci 15% CIT m.in. od świadczeń przekazywanych beneficjentom, mienia wydawanego przy rozwiązaniu fundacji oraz ukrytych zysków. Podatek od świadczenia należy co do zasady wpłacić do 20. dnia następnego miesiąca.
- Działalność gospodarcza wykraczająca poza dozwolony katalog z art. 5 może być objęta sankcyjną stawką 25% CIT.
- PIT beneficjenta może wynosić 0%, 10% albo 15% w zależności od jego relacji z fundatorem i proporcji mienia przypisanej poszczególnym fundatorom.
- Na 17 sierpnia 2026 r. obowiązuje 15% CIT od świadczeń fundacji rodzinnej. Opublikowany w sierpniu 2026 r. projekt przewidujący zmiany od 2027 r. nie jest jeszcze obowiązującym prawem.
Stan prawny: 17 sierpnia 2026 r. Ten poradnik koncentruje się na podatkach fundacji rodzinnej, świadczeniach dla beneficjentów i granicach dozwolonej działalności. Nie opisuje szczegółowo całej procedury tworzenia i rejestracji fundacji rodzinnej. Dla rozliczeń podatkowych kluczowe jest przede wszystkim ustalenie, co fundacja faktycznie robi, komu przekazuje pieniądze lub majątek oraz na jakiej podstawie.
W praktyce nie wystarczy stwierdzenie, że dana czynność jest wykonywana przez fundację rodzinną. Jedna transakcja może mieścić się w dozwolonej działalności, druga może być opodatkowana 25% CIT, a jeszcze inna – mimo że gospodarczo wygląda zwyczajnie – może zostać uznana za ukryty zysk. Osobno trzeba ustalić skutki po stronie beneficjenta.
Fundacja rodzinna – kiedy temat ma znaczenie w praktyce?
Analiza podatkowa jest potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy fundacja zaczyna inwestować powierzony jej majątek, wynajmuje nieruchomości, sprzedaje składniki majątku, nabywa papiery wartościowe, udziela pożyczek, otrzymuje wynagrodzenie z inwestycji albo planuje przekazanie pieniędzy lub innego świadczenia beneficjentowi.
Szczególnej ostrożności wymagają cztery sytuacje:
- fundacja zamierza prowadzić działalność, która nie mieści się jednoznacznie w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej,
- kontrahentem jest fundator, beneficjent albo podmiot z nimi powiązany,
- fundacja przekazuje beneficjentowi pieniądze, rzecz, prawo albo możliwość korzystania z określonego składnika majątku,
- transakcja jest formalnie zgodna z katalogiem dozwolonej działalności, ale przepisy CIT przewidują dla niej szczególne wyłączenie ze zwolnienia.
Trzeba także oddzielić rozliczenia fundacji od prywatnych rozliczeń podatnika. Jeżeli beneficjent równolegle uzyskuje inne dochody, pomocny może być poradnik dotyczący rozliczenia podatku dochodowego. Świadczenia z fundacji rodzinnej są jednak objęte szczególnymi zasadami i nie należy automatycznie traktować ich tak samo jak zwykłego dochodu wykazywanego samodzielnie w zeznaniu rocznym.
Przed wykonaniem transakcji warto więc odpowiedzieć kolejno na trzy pytania: czy czynność jest dozwolona na podstawie art. 5, czy powoduje powstanie podatku po stronie fundacji oraz czy po stronie beneficjenta pojawia się PIT. Dopiero później można ustalić deklarację, termin i właściwy sposób dokumentowania.
Podstawa prawna i najważniejsze pojęcia
Podstawowe zasady wynikają z ustawy z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konkretnych transakcjach znaczenie mogą mieć również przepisy o VAT, PCC, podatku od spadków i darowizn oraz Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na ich rzecz. Dla podatków szczególnie ważne jest pojęcie świadczenia. Obejmuje ono składniki majątkowe, w tym pieniądze, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane mu do korzystania zgodnie ze statutem i listą beneficjentów.
Ustawa o CIT przewiduje dla fundacji rodzinnej szczególne zwolnienie w art. 6 ust. 1 pkt 25, ale nie jest ono nieograniczone. Ustawa wyłącza ze zwolnienia m.in. określone zdarzenia rozliczane na podstawie art. 24q, działalność wykraczającą poza art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej oraz niektóre przypadki udostępniania majątku fundatorowi, beneficjentowi lub podmiotowi powiązanemu.
| Zdarzenie | CIT fundacji | PIT beneficjenta |
|---|---|---|
| Dochód z dozwolonej działalności pozostaje w fundacji | Co do zasady zwolnienie z CIT, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków | Brak PIT, jeżeli nie doszło do świadczenia na rzecz beneficjenta |
| Świadczenie na rzecz beneficjenta | 15% CIT po stronie fundacji | 0%, 10% albo 15% zależnie od relacji z fundatorem i proporcji mienia |
| Ukryty zysk | 15% CIT | Skutek po stronie odbiorcy trzeba ustalić według tytułu prawnego konkretnej płatności |
| Działalność wykraczająca poza art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej | 25% CIT od dochodu z takiej działalności | Brak automatycznego PIT beneficjenta, dopóki nie otrzyma on własnego przysporzenia |
Podatków nie należy więc oceniać wyłącznie według tego, czy fundacja osiągnęła zysk. W systemie fundacji rodzinnej znaczenie ma również sposób wykorzystania majątku oraz to, czy i na czyją rzecz nastąpiło przysporzenie.
Warunki, przesłanki i wyjątki
Dozwolona działalność fundacji rodzinnej
Art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej zawiera zamknięty katalog działalności, którą fundacja może prowadzić bez wejścia w sankcyjny reżim 25% CIT właściwy dla działalności wykraczającej poza ten katalog. Obejmuje on w szczególności:
- zbywanie mienia, jeżeli nie zostało ono nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia,
- najem, dzierżawę i inne formy odpłatnego udostępniania mienia,
- przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni i podobnych podmiotów oraz uczestnictwo w nich,
- nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze,
- udzielanie pożyczek określonym spółkom, w których fundacja uczestniczy, oraz beneficjentom,
- obrót należącymi do fundacji zagranicznymi środkami płatniczymi w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji,
- określoną w ustawie nieprzemysłową produkcję przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych, jeżeli spełnione są ustawowe warunki, w tym dotyczące udziału produktów własnych,
- gospodarkę leśną.
Działalność związana z przetwarzaniem produktów roślinnych i zwierzęcych oraz gospodarką leśną podlega dodatkowym warunkom dotyczącym związku z gospodarstwem rolnym. Nie można więc opierać decyzji podatkowej wyłącznie na ogólnej nazwie rodzaju działalności.
Szczególnie istotna jest zasada dotycząca sprzedaży majątku. Fundacja może zbywać składniki majątkowe, ale nie oznacza to swobody prowadzenia typowego handlu. Jeżeli określony składnik został nabyty wyłącznie po to, aby go dalej odsprzedać, czynność może wyjść poza dozwolony katalog. Ustawa przewiduje jednak szczególne zasady dla praw wynikających z uczestnictwa w podmiotach oraz papierów wartościowych i podobnych aktywów finansowych.
Fundacja otrzymała od fundatora kamienicę i przez kilka lat uzyskuje z niej czynsz, a następnie sprzedaje nieruchomość ze względu na zmianę strategii inwestycyjnej. Sama późniejsza sprzedaż nie oznacza jeszcze, że fundacja prowadzi niedozwolony handel. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy fundacja seryjnie kupuje mieszkania z założeniem ich szybkiej odsprzedaży z marżą. W drugim wariancie kluczowy staje się warunek, że mienie nie może być nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia, a błędna kwalifikacja może prowadzić do 25% CIT od dochodu z takiej działalności.
Świadczenie dla beneficjenta i podatek PIT
Gdy fundacja przekazuje beneficjentowi świadczenie, sama fundacja rozpoznaje podatek na zasadach art. 24q ustawy o CIT. Stawka wynosi obecnie 15%. Niezależnie od tego trzeba ustalić PIT beneficjenta.
Nieprawidłowe jest założenie, że każdy członek rodziny fundatora zawsze otrzymuje świadczenie bez PIT. Zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT jest powiązane z relacją beneficjenta do fundatora oraz z proporcją mienia przypisaną danemu fundatorowi w spisie mienia.
| Relacja beneficjenta do fundatora | Praktyczny skutek w PIT |
|---|---|
| Fundator albo osoba należąca wobec fundatora do kręgu z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, m.in. małżonek, zstępny, wstępny, rodzeństwo, pasierb, ojczym lub macocha | Zwolnienie z PIT w części odpowiadającej proporcji mienia przypisanej temu fundatorowi |
| Osoba zaliczona wobec fundatora do I albo II grupy podatkowej, ale niekorzystająca w danej części ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 157 | 10% PIT w części odpowiadającej właściwej proporcji |
| Pozostała część świadczenia lub beneficjent bez odpowiedniej relacji rodzinnej | 15% PIT |
Przy kilku fundatorach trzeba analizować poszczególne części świadczenia osobno. Proporcja nie jest wartością ustalaną raz na zawsze. Dla zwolnienia liczy się proporcja wynikająca ze spisu mienia aktualna na dzień uzyskania przychodu.
Fundację założyło dwóch fundatorów. Aktualna proporcja mienia przypisana fundatorowi A wynosi 70%, a fundatorowi B 30%. Beneficjent jest dzieckiem fundatora A, ale nie pozostaje w relacji uprawniającej do zwolnienia wobec fundatora B. Przy świadczeniu o wartości 100 000 zł fundacja rozlicza 15% CIT od świadczenia, natomiast po stronie beneficjenta część odpowiadająca 70% może korzystać ze zwolnienia z PIT. Pozostałe 30% trzeba zakwalifikować odrębnie. Jeżeli beneficjent nie spełnia wobec fundatora B przesłanek dla stawki 10%, ta część będzie zasadniczo objęta 15% PIT.
Zakładasz fundację rodzinną albo planujesz wypłatę świadczeń beneficjentom?
Prawnik przeanalizuje dozwoloną działalność, CIT, świadczenia i ukryte zyski oraz pomoże zaplanować bezpieczne rozliczenia fundacji i beneficjentów.
Wyślij sprawę do bezpłatnej wyceny ›Opisanie sprawy i wycena są bezpłatne • Dopiero później decydujesz, czy zamawiasz poradę
Ukryte zyski – transakcja może być opodatkowana mimo braku klasycznej wypłaty
Art. 24q ustawy o CIT obejmuje 15% podatkiem również ukryte zyski. To szczególnie ważne przy transakcjach między fundacją a fundatorem, beneficjentem lub podmiotami powiązanymi.
Do ukrytych zysków ustawodawca zalicza m.in. określone:
- odsetki, prowizje, wynagrodzenia i inne opłaty od pożyczek udzielonych fundacji przez fundatora, beneficjenta albo podmiot powiązany,
- darowizny, świadczenia nieodpłatne lub częściowo odpłatne na rzecz wskazanych w ustawie osób i podmiotów, jeżeli nie są zwykłym świadczeniem dla beneficjenta rozliczanym na podstawie statutu,
- wynagrodzenia za wskazane usługi, w tym usługi doradcze, księgowe, prawne, reklamowe, zarządzania i kontroli oraz świadczenia o podobnym charakterze, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki podmiotowe,
- nadwyżki wynikające z nierynkowych rozliczeń z podmiotami powiązanymi,
- określone w ustawie długoterminowe lub niespłacone w terminie pożyczki udzielone beneficjentowi.
Fundacja udzieliła beneficjentowi pożyczki, co samo w sobie mieści się w dozwolonej działalności z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Nie oznacza to jednak, że pożyczka jest zawsze neutralna podatkowo. Jeżeli zostanie udzielona na okres co najmniej 10 lat albo spełni ustawowe przesłanki dotyczące niespłacenia do terminu związanego z deklaracją CIT-8FR, może zostać zakwalifikowana jako ukryty zysk i spowodować 15% CIT po stronie fundacji.
Najem na rzecz fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego
Sam najem należy do działalności dozwolonej, lecz przepisy CIT przewidują odrębne ograniczenie. Zwolnienie nie obejmuje określonych dochodów z najmu, dzierżawy albo podobnego udostępniania przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części lub składników majątku służących prowadzeniu działalności przez beneficjenta, fundatora lub podmiot powiązany.
Dlatego zakup lokalu przez fundację i wynajęcie go spółce kontrolowanej przez fundatora wymaga innej analizy niż wynajem tego samego lokalu niezależnemu najemcy. W pierwszym przypadku dochód może zostać wyłączony ze zwolnienia i podlegać zasadom ogólnym CIT. Jeżeli w przyszłości nastąpi również świadczenie opodatkowane na podstawie art. 24q, trzeba dodatkowo sprawdzić mechanizm rozliczenia podatku przewidziany w art. 24q ust. 8.
VAT, PCC i podatek od spadków i darowizn trzeba sprawdzać oddzielnie
Zwolnienie fundacji rodzinnej z CIT nie oznacza automatycznego zwolnienia z innych podatków. Przy najmie, sprzedaży nieruchomości lub innych odpłatnych czynnościach trzeba osobno ustalić skutki w VAT. Przy umowach mieszczących się w katalogu ustawy o PCC, w tym niektórych pożyczkach lub nabyciach, konieczna jest odrębna analiza PCC z uwzględnieniem ewentualnych wyłączeń i zwolnień.
Świadczenia otrzymywane od fundacji rodzinnej i mienie uzyskane w związku z jej rozwiązaniem zostały objęte szczególnym reżimem podatkowym, a nie klasycznym opodatkowaniem podatkiem od spadków i darowizn. Przepisy tego podatku pozostają jednak istotne, ponieważ ustawa o PIT odwołuje się do grup pokrewieństwa określonych w ustawie o podatku od spadków i darowizn.
Procedura albo sposób postępowania krok po kroku
Krok 1. Zakwalifikuj czynność przed jej wykonaniem
Najpierw zapisz, co dokładnie fundacja zamierza zrobić: kupić składnik majątku, sprzedać go, wynająć, nabyć udziały, udzielić pożyczki, wypłacić świadczenie albo zawrzeć umowę z fundatorem lub beneficjentem. Następnie porównaj czynność z katalogiem z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.
Nie opieraj się wyłącznie na nazwie umowy. Organ podatkowy ocenia rzeczywisty charakter czynności. Przykładowo pojedyncza sprzedaż inwestycyjnego składnika majątku i profesjonalny handel aktywami nabywanymi wyłącznie do odsprzedaży mogą wywołać odmienne skutki.
Krok 2. Ustal, kto jest drugą stroną transakcji
Sprawdź, czy drugą stroną jest niezależny kontrahent, fundator, beneficjent czy podmiot z nimi powiązany. Jest to konieczne dla oceny ukrytych zysków, rynkowości ceny oraz szczególnych wyłączeń dotyczących udostępniania majątku.
Jeżeli beneficjent jest stroną płatności związanej z działalnością gospodarczą fundacji, należy również uwzględnić wymóg dokonywania albo przyjmowania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego wynikający z ustawy o fundacji rodzinnej.
Krok 3. Przy świadczeniu sprawdź listę beneficjentów i proporcję mienia
Przed przekazaniem świadczenia trzeba potwierdzić, że jego podstawa odpowiada statutowi i aktualnej liście beneficjentów. Następnie należy sprawdzić spis mienia i proporcje przypisane fundatorom. Przy kilku fundatorach relację rodzinną beneficjenta bada się w odniesieniu do każdego z nich w zakresie odpowiadającym właściwej proporcji.
Krok 4. Ustal wartość świadczenia albo transakcji
Przy świadczeniu pieniężnym sprawa jest zazwyczaj prosta. Przy rzeczy, prawie lub nieodpłatnym udostępnieniu składnika majątku trzeba ustalić wartość zgodnie z regułami podatkowymi. Przy transakcjach z podmiotami powiązanymi warto zgromadzić materiały potwierdzające rynkowy poziom ceny.
Krok 5. Przygotuj podstawę prawną i dokumenty przed płatnością
W dokumentacji powinny znaleźć się odpowiednio: uchwała właściwego organu fundacji, umowa, faktura albo inny dokument źródłowy, potwierdzenie spełnienia warunków statutu, aktualny spis mienia, dokumentacja księgowa oraz potwierdzenie przelewu. Przy nietypowej czynności pomocna jest krótka pisemna analiza wyjaśniająca, dlaczego fundacja uznała ją za działalność dozwoloną albo świadczenie określonego rodzaju.
Krok 6. Oblicz podatek i pilnuj dwóch poziomów rozliczenia
Przy świadczeniu fundacja oblicza 15% CIT według art. 24q ustawy o CIT. Następnie, niezależnie od CIT fundacji, trzeba ustalić PIT beneficjenta. Fundacja pełni przy opodatkowanym świadczeniu funkcję płatnika PIT.
Jeżeli świadczenie jest niepieniężne i powstaje PIT beneficjenta, beneficjent powinien przekazać fundacji jako płatnikowi kwotę potrzebną do zapłaty zryczałtowanego podatku co do zasady do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu otrzymania świadczenia. Fundacja przekazuje pobrany podatek organowi podatkowemu w ustawowym terminie.
Krok 7. W razie istotnej wątpliwości rozważ interpretację indywidualną
Wniosek ORD-IN kieruje się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Opłata wynosi 40 zł od każdego odrębnego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Co do zasady interpretacja powinna zostać wydana w ciągu 3 miesięcy, przy czym okresy związane z uzupełnianiem braków nie są wliczane na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej.
Interpretacja jest szczególnie użyteczna przed nietypową transakcją, ale trzeba precyzyjnie opisać stan faktyczny. Dyrektor KIS nie prowadzi w tym postępowaniu postępowania dowodowego. Jeżeli istotny fakt zostanie pominięty, ochrona wynikająca z interpretacji może nie obejmować rzeczywiście wykonanej czynności.
Nieprawidłową interpretację można zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego, co do zasady w terminie 30 dni od jej doręczenia, za pośrednictwem organu, który ją wydał.
- Sprawdź, czy konkretna czynność mieści się w jednym z punktów art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.
- Ustal, czy nabywane mienie nie jest kupowane wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży, jeżeli planowana działalność opiera się na zbywaniu majątku.
- Zidentyfikuj fundatora, beneficjenta i wszystkie podmioty powiązane uczestniczące w transakcji.
- Przy świadczeniu sprawdź statut, aktualną listę beneficjentów, spis mienia i proporcję przypisaną poszczególnym fundatorom.
- Ustal wartość rynkową świadczenia lub ceny w transakcji z podmiotem powiązanym i zachowaj dokumenty potwierdzające sposób wyceny.
- Sprawdź, czy płatność musi przejść przez rachunek płatniczy fundacji.
- Ustal oddzielnie CIT fundacji, PIT beneficjenta oraz ewentualne skutki w VAT i PCC.
- Wpisz do kalendarza termin zapłaty podatku i termin właściwej deklaracji jeszcze przed wykonaniem świadczenia.
- Jeżeli kwalifikacja jest niejednoznaczna i transakcja ma istotną wartość, rozważ ORD-IN przed jej wykonaniem.
Dokumenty, dowody i rozliczenia
W sporze podatkowym istotne jest nie tylko to, jak podatnik opisuje transakcję, ale również czy ten opis wynika z dokumentów sporządzonych przed jej wykonaniem i w toku realizacji. Dokumentacja powinna pozwalać odtworzyć cel gospodarczy, strony, wartość, przepływy pieniężne oraz podstawę świadczenia.
| Dokument | Znaczenie | Co powinien wykazywać |
|---|---|---|
| Statut i lista beneficjentów | Obowiązkowe dokumenty organizacyjne | Uprawnienie konkretnej osoby do świadczenia i zasady jego spełnienia |
| Spis mienia i aktualne proporcje | Obowiązkowe i kluczowe podatkowo | Mienie wniesione do fundacji oraz proporcje potrzebne do rozliczenia PIT beneficjenta |
| Księgi rachunkowe, faktury, rachunki i inne dokumenty źródłowe | Obowiązkowe w zakresie wynikającym z przepisów | Rodzaj transakcji, datę, wartość oraz kontrahenta |
| Umowy i uchwały organów fundacji | Co do zasady niezbędne dla udokumentowania podstawy czynności | Cel, warunki, terminy oraz podstawę wypłaty lub udostępnienia majątku |
| Potwierdzenia przelewów i historia rachunku | Obowiązkowe lub bardzo istotne dowodowo zależnie od czynności | Datę i rzeczywisty przebieg płatności |
| CIT-8FR, PIT-8AR oraz CIT-8 w przypadkach, w których jest wymagany | Obowiązkowe deklaracje w odpowiednim zakresie | Prawidłowość rozliczenia podatków fundacji i obowiązków płatnika |
| Wycena, analiza porównawcza lub inne dane rynkowe | Pomocne, a przy niektórych rozliczeniach z podmiotami powiązanymi szczególnie istotne | Rynkowy charakter ceny lub wartość świadczenia niepieniężnego |
| Interpretacja indywidualna i korespondencja z urzędem | Nieobowiązkowe, ale mogą mieć duże znaczenie ochronne i dowodowe | Sposób przedstawienia stanu faktycznego i stanowisko organu |
Przy sporze o sprzedaż majątku warto zachować dokumenty pokazujące, dlaczego i kiedy składnik został nabyty oraz jaki był pierwotny cel inwestycji. Przy sporze o ukryty zysk kluczowe będą umowa, dane o powiązaniach, sposób ustalenia ceny i porównanie z warunkami rynkowymi. Przy sporze o zwolnienie beneficjenta z PIT znaczenie będą miały dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, status beneficjenta oraz aktualna proporcja w spisie mienia.
Nie należy tworzyć dokumentacji dopiero po rozpoczęciu kontroli. Dokument sporządzony na bieżąco, zgodny z przelewami, księgami i treścią umowy, ma znacznie większą wartość dowodową niż późniejsze wyjaśnienie nieznajdujące potwierdzenia w dokumentach źródłowych.
Terminy, koszty i najważniejsze ryzyka
| Obowiązek | Termin lub koszt |
|---|---|
| 15% CIT od świadczenia, mienia wydawanego przy rozwiązaniu fundacji lub ukrytego zysku w zakresie objętym art. 24q | Co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym świadczenie lub mienie przekazano albo postawiono do dyspozycji |
| Deklaracja CIT-8FR | Do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego, elektronicznie |
| PIT pobrany przez fundację jako płatnika | Co do zasady przekazanie do urzędu skarbowego do 20. dnia następnego miesiąca |
| Podatek przy opodatkowanym świadczeniu niepieniężnym | Beneficjent przekazuje fundacji kwotę podatku co do zasady do 10. dnia następnego miesiąca |
| PIT-8AR | Do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym |
| CIT-8 dla dochodów objętych zasadami ogólnymi, jeżeli obowiązek jego złożenia występuje | Co do zasady do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego; dla bieżących rozliczeń trzeba również sprawdzić obowiązek zaliczek |
| Wniosek ORD-IN | 40 zł za każdy odrębny stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe; opłatę należy uiścić w terminie przewidzianym dla wniosku |
| Wydanie interpretacji indywidualnej | Co do zasady 3 miesiące od otrzymania kompletnego wniosku |
| Skarga do WSA na interpretację | Co do zasady 30 dni od doręczenia interpretacji, za pośrednictwem organu |
Ryzyko 25% CIT. Najbardziej kosztownym błędem może być prowadzenie przez fundację działalności gospodarczej wykraczającej poza katalog z art. 5. Art. 24r ustawy o CIT przewiduje dla dochodu z takiej działalności stawkę 25%.
Ryzyko utraty zwolnienia przez fundację w organizacji. Szczególnej uwagi wymaga okres przed rejestracją. Jeżeli fundacja w organizacji nie zostanie zgłoszona do rejestru w ustawowym sześciomiesięcznym terminie albo postanowienie o odmowie rejestracji stanie się prawomocne, przepisy CIT mogą pozbawić ją zwolnienia z mocą od dnia jej powstania. Rejestr fundacji rodzinnych prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
Ryzyko związane z nieruchomościami. Oprócz zasad dotyczących najmu podmiotom powiązanym trzeba pamiętać, że ogólne zwolnienie fundacji rodzinnej nie obejmuje podatku od przychodów z budynków określonego w art. 24b ustawy o CIT. Posiadanie większego portfela nieruchomości na wynajem wymaga więc odrębnej kontroli tej regulacji.
Ryzyko zmiany prawa. Na dzień 17 sierpnia 2026 r. stawka CIT z art. 24q wynosi 15%. Projekt zmian opublikowany 5 sierpnia 2026 r. przewiduje m.in. podwyższenie tej stawki do 19% od 2027 r. oraz dalsze ograniczenia podatkowe. Jest to jednak projekt, a nie obowiązująca ustawa. Przed świadczeniem albo większą transakcją wykonywaną w 2027 r. trzeba sprawdzić ostateczne brzmienie uchwalonych przepisów, zamiast rozliczać podatek według samego projektu.
Najczęstsze błędy
- Traktowanie każdej aktywności fundacji jako zwolnionej z CIT. Zwolnienie jest powiązane z ustawowymi warunkami, a działalność poza art. 5 może oznaczać 25% CIT.
- Uznanie każdej sprzedaży majątku za dozwoloną. Trzeba zbadać, czy mienie nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia.
- Pomijanie ukrytych zysków. Pożyczki, określone usługi, nieodpłatne świadczenia i nierynkowe rozliczenia z fundatorem, beneficjentem lub podmiotami powiązanymi wymagają odrębnego sprawdzenia.
- Automatyczne stosowanie 0% PIT do całego świadczenia dla członka rodziny. Przy kilku fundatorach zwolnienie trzeba ustalać z uwzględnieniem relacji rodzinnej i aktualnej proporcji mienia.
- Nieaktualizowanie spisu mienia. Nieprawidłowa proporcja może prowadzić do błędnego obliczenia PIT beneficjenta.
- Brak wyceny świadczenia niepieniężnego. Oddanie rzeczy albo prawa do korzystania również może być świadczeniem wymagającym określenia wartości.
- Czekanie z podatkiem do deklaracji rocznej. CIT-8FR jest deklaracją roczną, ale sam 15% podatek od świadczenia jest płacony wcześniej, co do zasady do 20. dnia następnego miesiąca.
- Brak rozdzielenia CIT fundacji od PIT beneficjenta. Zapłata 15% CIT przez fundację nie przesądza o zwolnieniu beneficjenta z PIT.
- Pomijanie VAT i PCC. Szczególne zasady CIT fundacji nie wyłączają automatycznie innych podatków.
- Opieranie rozliczeń na projekcie ustawy. Projektowane zmiany można uwzględniać przy planowaniu, ale rozliczenie musi wynikać z przepisów obowiązujących w dniu zdarzenia podatkowego.
FAQ
Czy fundacja rodzinna zawsze jest zwolniona z CIT?
Nie. Art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT przewiduje szczególne zwolnienie, ale ustawa wprowadza wyjątki. Podatek pojawia się m.in. przy świadczeniach, ukrytych zyskach, niektórych transakcjach dotyczących udostępniania majątku oraz działalności wykraczającej poza katalog z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.
Ile CIT płaci fundacja od świadczenia dla beneficjenta?
Na 17 sierpnia 2026 r. fundacja płaci 15% CIT od wartości świadczenia objętego art. 24q ustawy o CIT. Podatek należy co do zasady wpłacić do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu przekazania lub postawienia świadczenia do dyspozycji.
Czy beneficjent fundacji rodzinnej płaci PIT?
To zależy od jego relacji z fundatorem i od proporcji mienia. Fundator oraz osoby należące do kręgu wskazanego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn mogą korzystać ze zwolnienia w odpowiedniej części. Dla innych osób może mieć zastosowanie 10% albo 15% PIT.
Kiedy stosuje się 10% PIT od świadczenia fundacji rodzinnej?
Stawka 10% dotyczy odpowiedniej części przychodu osoby należącej wobec fundatora do I albo II grupy podatkowej, jeżeli ta część nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego dla fundatora i kręgu osób wskazanych w art. 4a. Przy kilku fundatorach każdą proporcję trzeba oceniać osobno.
Czy fundacja może kupować i sprzedawać nieruchomości?
Może zbywać mienie, ale zasadnicze ograniczenie polega na tym, że mienie nie może być nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia. Dlatego sprzedaż nieruchomości posiadanej inwestycyjnie trzeba odróżnić od modelu polegającego na systematycznym zakupie nieruchomości przeznaczonych od początku do odsprzedaży.
Czy fundacja rodzinna może udzielić pożyczki beneficjentowi?
Tak. Udzielanie pożyczek beneficjentom mieści się w katalogu dozwolonej działalności. Trzeba jednak sprawdzić warunki pożyczki i termin jej spłaty, ponieważ określone długoterminowe lub niespłacone pożyczki mogą zostać uznane przez ustawę CIT za ukryte zyski.
Jakie najważniejsze deklaracje składa fundacja rodzinna?
Dla szczególnego podatku fundacji rodzinnej podstawowym formularzem jest CIT-8FR, składany do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego. Jako płatnik zryczałtowanego PIT fundacja składa PIT-8AR do końca stycznia następnego roku. Jeżeli fundacja osiąga dochody opodatkowane poza szczególnym zwolnieniem, trzeba również sprawdzić obowiązek złożenia CIT-8 i bieżącego rozliczania CIT.
Czy 15% CIT fundacji rodzinnej zostało już podwyższone do 19%?
Nie według stanu prawnego na 17 sierpnia 2026 r. Obowiązująca stawka podatku z art. 24q wynosi 15%. Projekt opublikowany w sierpniu 2026 r. przewiduje podwyższenie stawki do 19% od 2027 r., ale na dzień przygotowania tego artykułu nie jest to jeszcze obowiązujące prawo.
Podsumowanie
Przed każdą większą transakcją fundacji rodzinnej warto przeprowadzić analizę w stałej kolejności: najpierw sprawdzić art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, następnie wyjątki od zwolnienia w ustawie o CIT, później relację z fundatorem i beneficjentem, a na końcu właściwe stawki, deklaracje i terminy.
Przy świadczeniu szczególnie ważne są aktualna lista beneficjentów, spis mienia i proporcje przypisane fundatorom. Przy sprzedaży, pożyczkach, najmie i transakcjach z osobami powiązanymi kluczowa jest natomiast prawidłowa kwalifikacja czynności i dokumentacja jej rzeczywistego celu. Jeżeli skutki podatkowe zależą od niejednoznacznej interpretacji przepisów, bezpieczniej rozważyć wniosek do Dyrektora KIS przed wykonaniem transakcji niż próbować naprawiać dokumentację po jej rozliczeniu.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
- Ustawa z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, w szczególności art. 2, art. 4–6 oraz art. 27–29.
- Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 554 ze zm., w szczególności art. 6 oraz art. 24q–24s.
- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 ze zm., w szczególności art. 21, art. 30, art. 41 i art. 42.
- Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622 ze zm., w szczególności przepisy o interpretacjach indywidualnych.
- Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 478 ze zm.
- Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 191 ze zm.
- Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – aktualne brzmienie na 17 sierpnia 2026 r.
- Ministerstwo Finansów i podatki.gov.pl – aktualne formularze CIT-8FR i PIT-8AR oraz informacje dotyczące wniosków ORD-IN.
- Rządowe Centrum Legislacji – projekt zmian w opodatkowaniu fundacji rodzinnych opublikowany 5 sierpnia 2026 r.; źródło dotyczące zmian projektowanych, nieobowiązujących na dzień 17 sierpnia 2026 r.
